7. Асаблівасці сучаснага развіцця і размяшчэння неметалічных мінеральных прадуктаў.

Вытворчасцю неметалічных мінеральных прадуктаў уваходзіць у склад будаўніча-прамысловага комплексу. У яе складзе асабліва вылучаецца вытворчасць вырабаў з бетону, цэменту і гіпсу. Важнейшыя фактары размяшчэння прадпрыемстваў па іх вытворчасці – сыравінны, спажывецкі, паліўна-энергетычны і транспартны.

Для паспяховай дзейнасці прадпрыемстваў па вытворчасці неметалічных мінеральных прадуктаў у Беларусі склаліся ў цэлым спрыяльныя ўмовы. Так, на мясцовай сыравіне (мел) працуюць 4 цэментныя заводы – Беларускі цэментны завод у Касцюковічах, Крычаўскі цэментны завод і 2 заводы ААТ “Краснасельскбудматэрыялы” у Ваўкавыскім раёне. Свае патрэбы ў цэменце Беларусь амаль поўнасцю пакрывае за кошт уласнай вытворчасці.

Вядучае месца ў складзе разглядаемай вытворчасці займае выпуск розных вырабаў з бетону – зборных жалезабетонных канструкцый, сценавых блокаў і інш. У сувязі з тым, што гэта прадукцыя характарызуецца нізкай транспартабельнасцю, яе прадпрыемствы размешчаны па тэрыторыі краіны адносна раўнамерна, аднак асноўныя магутнасці сканцэнтраваны, як правіла, у абласных цэнтрах і іншых буйных гарадах, якія застаюцца асноўнымі яе спажыўцамі.

Шырокае геаграфічнае распаўсюджванне мае вытворчасць цэглы, чарапіцы і іншых будаўнічых вырабаў з абпаленай гліны. Кожная вобласць налічвае не адно падобнае прадпрыемства, што звязана найперш з вялікай колькасцю радовішчаў цагляных глін, хаця запасы іх, за рэдкім выключэннем, не істотныя. Сярод буйнейшых цэнтраў па вытворчасці цэглы трэба нагадаць Брэст, Бярозу, Віцебск, Гомель, Гродна, Клімавічы, Любань, Мінск, Обаль, Оршу, Полацк, Смаргонь, Чысць і інш. Да гэтай вытворчасці далучаецца выпуск сценавых блокаў, які таксама прадстаўлены ва ўсіх рэгіёнах Беларусі.

Сярод іншых неметалічных мінеральных прадуктаў, якія атрымалі шырокае развіццё ў краіне, набходна нагадаць вытворчасць керамічных плітак і пліт (Мінск, Віцебск, Рэчыца і інш.), шкла і вырабаў з яго (Гомель, Гродна, Бярозаўка, Ялізава і інш.).

Да прадпрыемстваў будаўніча-прамысловага комплексу, якія больш лакалізаваны, трэба аднесці ААТ “Граніт” у Мікашэвічах (здабыча і перапрацоўка будаўнічага каменю), “Даламіт” у Рубе (вапна, друз і інш.), “Дах” у Асіповічах (дахавыя матэрыялы), “Керамзіт” у Новалукомлі, “Полацк-Шкловалакно”, “Белгіпс” у Мінску (гіпсавыя пліты, гіпсакардонныя лісты і інш.), “Добрушскі фарфоравы завод”, “Амкадор” і “Строммашына” (машыны і абсталяванне) і інш.

8. Асаблівасці сучаснага развіцця і размяшчэння харчовых прадуктау разам з напіткамі і тытуню.

Вытворчасць харчовых прадуктаў, разам з напіткамі, і тытуню – адна з галоўных частак АПК. У сваім размяшчэнні прадпрыемствы па вытворчасці харчовых прадуктаў арыентуюцца, з аднаго боку, на спажыўца (вытворчасць піва, кандытарскіх вырабаў, малака), з другога, - на сыравіну (вытворчасць цукру, сліўковага масла, малочных кансерваў), з трэцяга, - на спажыўца і сыравіну (вытворчасць мяса, тытуню, гарэлкі).

Вядучае месца ў гэтым відзе эканамічнай дзейнасці займае вытворчасць мяса. Усяго ў Беларусі налічваецца звыш 20 мясакамбінатаў: па 5 у Гродзенскай і Віцебскай абласцях, па 4 – у Брэсцкай і Мінскай і па 3 – у астатніх абласцях. Акрамя мясакамбінатаў, працуе таксама вялікая колькасць цэхаў па вытворчасці мяса і каўбасных вырабаў.

Вытворчасць малочных прадуктаў займае другое месца ў складзе гэтага віду дзейнасці. Геаграфічна яна прадстаўлена амаль у кожным раёне. Найбольшыя аб'ёмы перапрацоўкі малака ажыццяўляюць Брэсцкая і Мінская вобласці (прыкладна па 20%), найменшыя – г.Мінск і Магілёўская вобласць. Сярод асобных прадпрыемстваў лідарамі па яго перапрацоўцы з'яўляюцца «Савушкін прадукт» і «Бабушкіна Крынка».

Заўважнае месца ў вытворчасці харчовых прадуктаў належыць прадпрыемствам па выпуску кандытарскіх вырабаў. Асноўную іх частку (звыш 70%) вырабляюць сем спецыялізаваных кандытарскіх фабрык: «Камунарка» і «Слодыч» у Мінску, «Спартак» у Гомелі, «Чырвоны мазыранін» у Нароўлі, «Чырвоны харчавік» у Бабруйску, «Івкон» у Івянцы, «Конфа» у Маладзечна.

Больш лакалізаванай з'яўляецца вытворчасць цукру, якая прадстаўлена Гарадзейскім і Скідальскім цукровымі камбінатамі, Жабінкаўскім цукровым заводам і Слуцкім цукрова-рафінадным камбінатам; алею і маргарыну («Гомельскі тлушчавы камбінат», «Бабруйскі завод алеяў», «Мінскі маргарынавы завод»); лікёра-гарэлачных вырабаў («Мінск Крышталь», Брэсцкі, Віцебскі, Гродзенскі, Гомельскі лікёра-гарэлачныя заводы); дражджэй («Дражджавы камбінат» у Мінску); солі («Мазырсоль» і «Беларуськалій» у Салігоску), соладу («Белсолад» у Іванава, «Крыніца» у Мінску, «Маладзечнапіва», «Полацкпіва» ); тытуню (Гродзенская тытунёвая фабрыка «Нёман», «Тытунь-інвест у Мінску), рыбных кансерваў («Санта-Брэмар» у Брэсце, «Рыбакомплекс» у Мінску), харчовых канцэнтратаў («Лідскія харчовыя канцэнтраты»).

Вострыя праблемы развіцця вытворчасці харчовых прадуктаў – недахоп сельскагаспадарчай сыравіны і нізкая яе якасць, высокі знос абсталявання і старыя тэхналогіі, недахоп абаротных сродкаў і інш. Усё гэта прыводзіць да павелічэння імпарту і як вынік – да аслаблення харчовай бяспекі краіны. Іх рашэнню можа паспрыяць мадэрнізацыя ўсёй эканомікі, рэфармаванне АПК і актыўная палітыка імпартазамяшчэння.