5.Городское жилище первой половиныХх века: конструкция и планировка

У 1920–1930г. важным накірункам у горадабудаўніцтве было жыллёвае будаўніцтва. Разам з малапавярховым павялічыліся аб’ёмы будаўніцтва жылых дамоў вышэй за 4 паверхі, якія размяшчаліся на галоўных вуліцах у цэнтрах гарадоў. Вялікая ўвага аддавалася аб’ёмна-прасторавай кампазіцыі і пластыцы фасадаў, планіроўцы і добраўпарадкаванню кватэр. Характэрнымі прыкладамі ў гэтых адносінах могуць служыць пабуд. ў п. п. 1930-х дамы спецыялістаў у Мінску, Магілёве, Віцебску. Так, Мінскі дом спецыялістаў заснаваны на спалучэнні розных па вышыні аб’ёмаў: цэнтральнага 6-павярховага і 4-павярховых бакавых крылаў. Па восі будынка на вышыні другога паверха знаходзіўся скразны парадны праём у двор. Выразнасць фасадаў дасягалася вертыкальным зашкленнем лесвічных клетак, рытмічнай групоўкай квадратных акон і балконаў. Дом складаўся з вуглавых і радавых секцый: на лесвічную пляцоўку выходзілі 2 кватэры, у якіх пакоі былі звязаны шырокім калідорам. З др. п. 1930-х пачаўся інтэнсіўны пошук рацыянальных тыпаў жылых дамоў, укараняліся прагрэсіўныя метады будаўніцтва. У гэты час беларускімі архітэктарамі распрацаваны тыпавыя праекты жылых дамоў на 8, 12, 24, 36 кватэр для масавага будаўніцтва. Выкарыст. ў жыллёвым буд-ве і тыпавыя секцыі, распрацаваныя Акадэміяй архітэктуры СССР (на 130 кватэр). Кватэры разлічваліся на 2-4 пакоі. Жылыя пакоі былі непрахаднымі. У першых паверхах многіх шматпавярховых дамоў прадугледжваліся памяшканні для прадпрыемстваў бытавога абслугоўвання, гандлю, дзіцячых устаноў культуры. У 1930-я гады з’явілася і яшчэ адна форма жылля для рабочых і вучнёўскай моладзі – інтэрнаты. Гэта былі жылыя блокі калідорнай схемы, з пакоямі разлічанымі на 2-4 чалавекі. На кожным паверху меліся кухні, санітарныя блокі і агульныя пакоі. Сталінкі. За гады ВАВ разбурана і спустошана 209 гарадоў, было знішчана 75 % жыллёвага фонду. Пасля вайны вялося жыллевае будаўніцтва паводле тыпавых праектаў 1-3 павярховых дамоў на 4-24 кватэры. Імі забуд. вуліцы, кварталы, рабочыя пасёлкі (завод “Гомсельмаш”). Пасля рэвалюцыі распаўсюд атрымалі камунальныя кватэры, дзе жылі некалькі сямей. Кожная сям’я займала асобны пакой ці некалькі пакояў, але разам карыстаюцца ванай, туалетам, кухняй, калідорам.

6. Жилищное строительство послевоенной Беларуси (1950-1970 е гг. Хх века)

З 1948 пач. перыяд аднаўлення жыллёвага будаўніцтва. Тэмпы буд. узрасталі, але якасць нізкая (памяншэнне жылых і падсобных памяшканняў , нізкі камфорт).Сфармулір. новыя прынцыпы горадабудаўніцтва: сацыяльная накіраванасць жылля, яго функцыянальнае адпаведнасць патрабаванням жыльцоў, у сувязі з чым праектыруюцца малагабарытныя “мінімальныя кватэры”. Гэта суправаджалась укараненнем у жыллевае будаўніцтва новых канструкцый і матэрыялаў: маналітнага бетону, металічнага каркасу, сборных бетонных канструкцый. Усталявалісь нормы “мінімалізірованного благополучія”, якія лічылісь найбольш падыходзячымі для жылля працоўнага чалавека. З сярэдзіны 1950-х гадоў шырокая сетка домабудаўнічых камбінатаў дала магчымасць на аснове тыпавых праектаў разгарнуць буйнаблочнае і буйнапанельнае домабудаванне. Хрушчоўкі (панэльныя дамы, кватэры у асноўным адна- ці двух-пакаёвыя, вышыня столі – 2.48м., сумяшчальны санвузел, слабая звукаізаляцыя унутраных сцен, без ліфтаў). Прызначалісь для часовага вырашэння жыллёвых праблем і былі разлічаны на 25 гадоў. Хрушчоўкі неснасімых серый разлічаны на 50 гадоў. Планіроўка: кухня (4-7м.кв), прыхожая, жылыя пакоі, часам – кладавая. У некаторых кватэрах пад акном кухні –маленькі шкаф для захоўвання прадуктаў. Брэжнеўкі (таксама панэльныя).Адрозненні ад хрушч.: большыя па памерах, няма прахадных пакояў, длінны вузкі калідор, раздельны санвузел.

У архітэктуры з 50-х і да к.60-х функцыянальны пачатак пераважаў над дэкаратыўным. У п.50-х развіццё будаўнічай тэхнікі дазволіла перайсці ў буйных гарадах да буд. жылых дамоў 7-10 і 14 паверхаў. Дамы размяшчалісь на асноўных магістралях, на свабодных кавалках зямлі таму узводзіліся па індывідуальных праектах.