34.Қазақ тілін саралап оқыту

Саралап  оқыту  дегеніміз  не?

Саралап  оқыту-  бұл  оқыту  үрдісін  ұйымдастыру  формасы,  мұғалім  оқу  үрдісі  барысында  бірыңғай  сапалық  қасиеттері  бойынша  қалыптастырылған  оқушылар  тобымен  жұмыс  істейді (гомогендік  топ).

    Деңгей  бойынша  сараптау  ерекшеліктері

  Ой  еңбегінің  дамуына  байланысты  саралау  қазіргі  педагогикада  бірыңғай  баға  алып  отырған  жоқ,  оларда  оң  бағалармен  қатар  кейбір  келеңсіз  аспектілері  де  бар.

  Оң  аспектілері:

  -қиын  балалармен  жұмыс  істеудің  тиімді  мүмкіндіктері  пайда  болады;

-қоғам  үшін  балаларды  ақталмаған  және  мәнсіз  теңдестіру  мен  орташаландыру  болмайды;

-мұғалімде  нашар  оқитын  оқушыларға  көмектесуге,  мықты  оқушыларға  көңіл  бөлуге  мүмкіндік  туады;

-сыныпта  үлгермеуші  оқушылар  қатарының  болмауы  жалпы  оқыту  деңгейін  төмендету  қажеттілігін  жояды;

-мықты  оқушылардың  білім  алуда  тез  және  терең  алға  жылжуына  деген  ынтасы  жүзеге  асады;

- «Мен-тұжырымдама»  деңгейі  артады:  мықтылар  өз  қабілеттерін  көрсете  алады,  ал  нашар  оқитын  оқушылар  оқу  жетістігін  сынауға  мүмкіндік  алады,  өзінің  келеңсіз  мінез-құлықтарынан  арылуына   мүмкіндік  туады;

-мықты  топтарда  ынта  деңгейі  артады;

-бірыңғай  балалар  жиналған  топтарда  балаға  оқу  жеңіл;

Келеңсіз  аспектілері:

-балаларды  даму  деңгейіне  қарай  бөлу  дұрыс  емес;

-әлеуметтік-экономикалық  теңсіздік  байқалады;

-нашар  оқитын  оқушылар  мықтылардың  соңынан  ере  алмайды, олардан  көмек  те  ала  алмайды,  жарыса  да  алмайды;

-  балаларды  нашар  топтарға  ауыстыру  олардың  абыройын  түсірген  сияқты  болып  көрінеді;

-жетілдірілмеген  диагностика  нашар  оқушылардың  қатарына  қабілетті  оқушылардың  кіріп  кетуіне  әкеліп  соғады;

-«Мен-тұжырымдама»  деңгейінің  түсуіне  әкеп  соғады:  элитарлық  топтарда  балаларда  «біз  кереметпіз» деген  иллюзия  пайда  болады,  нашар  топтарда  оқушылардың  өздерін-өздері  бағалау  деңгейі  төмендейді;

-нашар  топтарда  мотивация  деңгейі  төмендейді;

-  қайта  жасақтау  сынып  ұжымдарын  бұзады.

 Саралап  оқытудың  психологиялық-педагогикалық  негіздемесі  келесі  факторлармен  сипатталады:

-оқытудың  басында  оқушылардың  әр  түрлі  дайындығы;

-оқуға  деген  әр  түрлі  көзқарас;

-жеке  пәндерді  оқытуда  оқушылар  қабілеттерінің  деңгейінің  әр  түрлі  болуы;

-әр  түрлі  тәсілдер  мен  операцияларды  игеру  мүмкіндіктерінің  деңгейінің  әр  болуы;

-оқушылардың  жұмыс  істеу  қарқынының  әр  түрлі  болуы;

-өзін-өзі  тексеру  деңгейінің  әр  түрлі  болуы;

Сынып  ішілік  саралаудың  кезеңдері:

1.Топтарда  саралауды  жүзеге  асырудың  критерийлерін  анықтау;

2. Диагностикалауды  жүзеге  асыру;

3.Диагностика  нәтижелерін  есепке  ала  отырып,  топтарға  бөлу;

4. Саралау  тәсілдерін  таңдау,  әр  түрлі  деңгейдегі  тапсырмаларды  әзірлеу;

5.Бұл  тәсілді  сабақтың  барлық  кезеңдерінде  жүзеге  асыру;

6.Диагностикалық  бақылау,  оған  сәйкес  топтың  құрамы  өзгеруі  мүмкін.

Оқи  алуларына  сәйкес  топтарға  бөлу  критерийлері:

1- топ

Нашар  оқитын  балалар.  Олар  баяу  әрекет  етеді,  сыныпқа  ілесе  алмайды.  Егер  осыларды  есепке  алмасақ,  оқуға  деген  қызығушылықтары  төмендейді,  сыныптастарынан  қалып  қояды.  Бұл  оқушылар  үшін  өткен  материалдардан  тапсырмалар  берілуі  керек  және  тапсырмалардың  көлемі  шағын  болуы  тиіс.

2-топ

Бұл  топтың  оқушыларына  материалды  естеріне  сақтау  үшін  көп  рет  қайталау  қажет.  Сырттай  олардың  психологиялық  ерекшеліктері  асықпайтындығынан, жоғары  эмоционалдығынан,  зейінінің  төмендігінен  және  жинақы  еместігінен  байқалады.Олар  үшін  жинақтауға  берілген  тапсырмалар  қиын.  Бұл  оқушыларға  берілген  жұмыс  алгоритмін  қолданған  пайдалы.  Теорияны  жақсы  игере  отырып,  олар  практикада  қате  жіберуі  мүмкін.   Бұл  оқушыларға  әр  әректті  ауызша  түсіндіруді  талап  ететін  тапсырмалар  ұсыну  маңызды. 

3-топ

Бұл  топқа  қозуы  мен  тоқтауының  тепе-тең  үрдісі  бар  оқушылар  кіреді.  Олардың  тұрақты  зейіні  бар,  заттардың  белгілерін  жақсы  ажырата  алады,  жинақтау  үрдісін  жақсы  игерген,  үлкен  сөздік  қоры  бар.

Сараланған  тапсырмалар-бұл  жаттығулар  жинағы,  оларды  орындау  негізінде   балалар  ережелерді  жақсы  түсініп,  игереді,  қажетті  дағдылары  қалыптасады.  Сараланған  тапсырмалар  тақтада,  кәртішкеде,  слайдтарда,  таблицаларда  жазылуы  мүмкін.

Сараланған  тапсырмалар  түрлері