Лекция №11 Глобальды тораптарды құру функциялары мен құрадарының жалпы сипаттамалары. Глобальды тораптардың құрылымы.

Компаниялар дамыған кезде, олардың желілері де өседі. Жергілікті желілердің өздерінің алғашқы жобасынан озатын қасиеті бар. Бұл ақиқатқа айналады, егер:

- желі трафигі өткізу мүмкіндігінің шегіне жетсе;

- баспаға берілген келесі тапсырманың өз кезегін күту

уақыты артса;

- желіде қарқынды жұмыс істейтін қосымшалардың жауап

беру уақыты ұлғайса, мысалы, деректер қоры.

Администраторға, ерте ме кеш пе, желінің өлшемін ұлғайтуға немесе жұмыс өнімділігін арттыруға тура келеді. Желіні оған жаңа компьютерлерді қарапайым қосу немесе қосымша кабель жүргізу арқылы ұзарта беруге болмайды. Кез-келген топологияның немесе архитектураның өз шегі бар. Дегенмен, жұмыс істеп тұрған ортада желіні ұзартуға арналған құрылғылар бар.

Анықтама. Модем дегеніміз - компьютерлерге телефон байланысы арқылы деректер жіберуге мумкіндік беретін құрылғы.

Модемнің функциясы - жіберуші модем цифрлік сигналды аналогтық сигналға өңдейді, ал қабылдаушы аналогтықты цифрлікке кері өңдейді (1 - сурет). Модемнің ішкі (2 - сурет) және сыртқы (3 - сурет) түрлері бар.

Желілік технологиялардың барлық аймақтарында дерлік өндірістік стандарттар бар, модемдер де одан сырт қалған жоқ. Стандарттар әртүрлі өндірушілердің модемдерінің өзара әрекеттесуін қамтамасыз етеді. 1980-жылдардың басында Науеs Місrосоmputer Рrоduct, Іnс компаниясы Науеs Smartmodem деген ат берілген модемді жасап шығарды. Ол басқа модемдерге бағыт беретін стандартқа айналды. Бастапқыда модемнің жылдамдығы секундына жіберілген битпен немесе «бод» деп аталатын бірлікпен есептелді. Бод деректер биттерінің телефон жолдары арқылы жіберілгендегі дыбыстық толқындардың кернеуінің осцилляциясына қатысты. Бұл бірлікке француздың офицера-байланысшысы Ж.Бодтың аты берілген. 80-жылдардың басында бод бойынша жылдамдық модемнің беріліс жылдамдығына тең болатын. Кейіннен байланыс инженерлері деректерді қысу және кодтау әдістерін ойлап тапты. Осының нәтижесінде дыбысты әрбір модуляциялау бір битген артық ақпаратты жіберетіндей халге жетті. Бұл секундына бит бойынша жылдамдықтың бод бойынша жылдамдыққа карағанда артық болатынын білдіреді.

4.6 - сурет. Слот кеңейтілуіне орнатылған ішкі модем

Әртүрлі беріліс ортасында деректерді эртүрлі беріліс эдістерімен тасымалдауға тура келеді, сондықтан модемдердің де эртүрлі типтері бар. Байланыстарды синхронизациялауды басты шарт ретінде қарастыра отырып, бүл орталарды екі типке бөлуге болады.

Асинхронды (тізбектелген) модем, стандартты телефон жолдарында қолданылатын асинхронды байланысты пайдаланады. Әрбір символ биттердің тізбектеріне бөлінеді. Бұл тізбектің әрқайсысы басқаларынан бастапқы және соңғы тоқтатушы биттермен ажыратылады. Жіберуші және қабылдаушы құрылғылар бастапқы және тоқтатушы биттердің қисындастырулары жайлы келісіп алулары керек Байланыстың бұл типі синхронизацияланбайды, сондықтан арнайы синхронизациялаушы құрылғы жоқ. Деректер тек жіберіледі және қабылданады, трафиктің 25% -ын басқарушы ақпарат құрайды.

4.7-сурет. Сыртқы модем компьютердің тізбектелген портына қосылады

Синхронды модем екі құрылғы арасында келісілген синхронизациялау үрдісіне негізделген. Оның мақсаты -блокпен жіберу барысында биттерден кадрлар деп аталатын топты бөліп алу. Беріліс бір кадрдың соңында аяқталып келесі кадрда қайтадан басталады. Бұл әдіс асинхронды беріліске қарағанда тиімдірек.

Асинхронды

4.8- сурет. Асинхронды және синхронды деректер ағындары

Синхронды модемдердің құны жоғары және күрделі болғандықтан, жеке үй жағдайында пайдаланбайды.

Бақылау сұрақтары:

1. Глобальды тораптар дегеніміз не?

2. Глобальды тораптар құрадарының жалпы сипаттамалары.

3. Глобальды тораптардың құрылымы.

Қолданылған әдебиеттер:

9. К.С. Дүйсебекова, Ш.А. Жомартова «Есептеу желілерінің негіздері»

10. Котус, И. Влейник - Интерфейс «человек-компьютер», 1996.

11. Ханенко В.И. - «Информационные системы» - Л: Машиностроение, 199S.

12. Косарев В.П., Еремин Л.В. - Компьютерные системы и сети - М: Финансы, 1999.