2. Стоматология тәжірибесінде қолданылатын «Емен қабығы» тұнбасындағы илік заттардың сапасын анықтау.

Илік заттар- өзара генетикалық байланысқан табиғи фенолды қосылыстар, жоғары молекулярлы. Олар пирогаллол , пирокатехин туындылары, молекулярлық салмағы 1000-20000 дейын.

Емен қабығы - Кора дуба, Cortex Quercus. Құрамында 10-20% илік заттары , галл және эллаг қышқылдары бар , ауыз қуысын шайқауға және қан тоқтататын зат ретінде сыртқа қолданылады. Илік заттарға – Танин , Эллагоген илік қышқылы жатады. Медицинада танин вяжущее зат ретінде, қан тоқтатқыш, улануға қарсы зат, диареяға қарсы зат ретінде қолданылады. Сапалық реакция.  Қабықтың ішкі бетін теміраммонийлі квасц ер-ң тамшысымен суласа қара-көк түс пайда болады. Немесе 0,1 г ұсақталған қабықты 10 мл суда 2-3 мин қайнатып, суытады және фильтрлейді. 1 мл фильтратқа 2-3 т теміраммоний квасцын қосса қою-көк түс береді (илік заттар бар дегенді білдіреді)

Билет № 14

1. Дәрілік өсімдік шикізатында тұндырмадағы (настой )қоспаларды анықтау әдісі

Қоспаларға жатады: - түсін өзгерткен, қарайған, қураған шикізат бөліктері;- сипаттамаға сай келмейтін, берілген өсімдіктің басқа бөліктері; -органикалық қоспа (басқа улы емес бөліктері); -минералды қоспа (жер, топырақ, тастар).

2. Дәрілік өсімдік шикізатын талдаудағы физикалық – химиялық әдістерді қолдану. Маңызды физико-химиялық әдістерге келесілер жатады: электрохимиялық әдістер (кондуктометрия, кулонометрия, потенциометрия ), хроматографиялық әдістер (газовая хроматография, жидкостная хроматография, ионообменная хроматография, тонкослойная хроматография), полярография, электрофорез, определение рН

3. Билет № 15

5. 1. Дәрілік өсімдік шикізатына иридоидтарды бөліп шығару және талдау.

7. 2. Дәрілік өсімдік шикізатындағы экстрактты заттарды Фармакопея әдісі бойынша анықтау.

8. Определение содержания экстрактивных веществ

9. Под экстрактивными веществами понимают массу сухого остатка, полу­ченного после упаривания вытяжки из лекарственного растительного сырья, полученной с помощью определенного растворителя, указанного в НД на данный вид сырья.

10. Определение экстрактивных веществ в сырье проводят в тех случаях, когда действует комплекс биологически активных веществ или не разработан метод количественного определения действующих ве­ществ. Содержание экстрактивных веществ, как и действующих, зависит от соблюдения сроков, района заготовки сырья и должно быть не менее ука­занной в НД нормы.

11. Общая характеристика метода приведена в ГФ XI (вып. 1, с. 295).

13. Ко­личественное определение экстрактивных веществ проводится методом экс­тракции определенным видом растворителя точной навески измельченного сырья при слабом кипении с обратным холодильником в течение 2 ч после предварительного настаивания в течение 1 ч.

Билет № 16

1. Ерінгүлділер тұқымдасының көптеген өсімдіктерінің эпидермисі құрылысының ерекшеліктері.

2. «Шырғанақ итшомырт» майындағы каротиноидтарды хроматографиялық жолмен табу.

Итшомырт шырғанақ (Ніррорһае гһатпоісіея Ь.) — Жиделер (Е1ае£пасеае Тиз§.) тұқымдасына жататын шағын ағашты немесе бұталы өсімдік /1,2/. Шырғанақ Тарбағатай жотасының өзен бойлары мен аңғарларында, көл жағалаулары мен тоғайларда, бұталы өсімдіктер арасында, тау беткейлері мен сайларында, құламалы жыраларда, тастақта тау беткейлері мен тау бектерлерінде кең таралған. Биіктігі 2-6 (10). Биологиялық белсенді заттардың табиғи қоспасы болып табылатын шырғанақ жемісі мен дәндерінің майы ерекше маңызды. «Шырғанақ майы» майлы қышқылдарға, яғни линол мен линолен майлы қышқылдарға бай. Жапырағы мен қабығы да бағалы заттарға толы болып келеді. Жапырақтарында әр алуан дәрумеңдер: аскорбин қышқылы (560 мг% дейін), каротиноидтар (29 мг% дейін), тиамин, рибофлавин, пиродоксин, фолий, никотин қышқылдары бар. Қабығынан жаңа қалыптасып келе жатқан қатерлі ісіктердің өсуін тоқтататын алкалоид «серотонин» табылған.

Хроматографическое определение каротиноидов в плодах крушины.

1 г измельченных плодов крушины заливают 5 мл хлороформа в колбе

объемом 25 мл, экстрагируют 1,5 часа, после чего фильтруют и полученное

извлечение хроматографируют в присутствии образца β-каротина. Пластинку

элюируют в системе растворителей циклогексан-эфир (4:1). Пробег растворителя

~13 см. Затем хроматограмму высушивают на воздухе, обрабатывают 10%-ным

раствором фосфорно-молибденовой кислоты в этиловом спирте. После

прогревания пластинки при температуре 60-80º С, каротиноиды проявляются в

виде пятен синего цвета на желто-зеленом фоне.