- •1. Экологияның даму кезеңдері.
- •2. В.И. Вернадскийдің негізгі биогеохимиялық заңдары.
- •3. Популяция:тусінігі,анықтама
- •3. Тұрақты даму мақсатында қоршаған ортаны басқару жүйесін жетілдіру жолдары.
- •2. Планетадағы зат айналымдарына анықтама бер.
- •3. Жер асты сулары
- •Экологияның негізгі заңдары
- •2.Су ресурстары
- •3. Жер асты сулары ---2 билет.
- •2. Тұрақты даму тұрғысынан Қазақстанның дамуын бағалау
- •3. Мұхиттар мен теңіздер мәселелері
- •1. Экология ғылымына анықтама беріңіз. Бұл терминнің авторы кім?
- •2. Таусылмайтын табиғи қорлар
- •3. Қазіргі заманның әлеуметтік-экологиялық мәселелері.(56)
- •2. Таусылатын табиғи қорлар
- •3. Таза су мәселесі
- •1. Аутоэкология (Тұқым экологиясы) дегеніміз не?
- •2. Табиғатты қолдану
- •3.Таза ауа денсаулық кезеңі
- •3. Қазақстан Республикасының тұрақты дамуының өзекті экологиялық мәселелері
- •1. Таусылатын табиғи қорлар
- •1. Демэкология (Популяция экологиясы) дегеніміз не?
- •2. Табиғатты тиімсіз пайдалану
- •3. Ауылшаруашылығы мен ормандар мәселелері
- •1. «Биосфера (экосистема)» және «ноосфера» терминдеріне анықтама(ноосфераны қарау керек)
- •2. Табиғатты тиімді пайдалану
- •3. Энергетика мәселесі
- •1. Биосфераның жалпы сипаттамасы
- •2.Жер асты сулары----2билет
- •2. Биотоптың әртүрлілік , жағдайлардың ауытқу, ортаның жайлап өзгеру принциптері
- •3. Табиғи қорларды пайдаланудың мәселелері
- •1. Биосфераның жалпы құрылымы
- •2.Популияция туралы түсінік.----1 билет
- •Тұрақты дамуға көшу кезеңдері
- •3. Топырақтың адамзат үшін маңызы
- •Биогеоценоз дегеніміз не? (толықтыру)
- •2. Популяция ішіндегі түрлердің бірге тіршілік ету шарттары
- •3.Биосферадағы тірі заттар функция
- •Тотығу-тотықсыздану қызметі
- •Биохимиялық қызметі
- •3. Антропогендік фактор
- •1. Атмосфераға анықтама бер
- •3. Ішкі суларды ластаушы көздер
- •1. Гидросфераға анықтама бер
- •2. Ортаның қолайсыз жағдайынан қашу жолына анықтама бер.
- •3. Ластанған суды тазарту әдістері
- •1. Литосфераға анықтама бер
- •2. Белсенсіз (пассивті) жол дегеніміз не?
- •3. Атмосфераның өнеркәсіптен ластануы
- •1. Белсенді жол дегеніміз не?
- •2. Биоценоздың түрдік құрылымы
- •3. Атмосфераның ластануының салдары
- •1. Биоценоздың кеңістік құрылымы.
- •2. Биосфера дегеніміз не?
- •3. Жер асты сулар
- •1. Биоценоздың кеңістіктік құрылымы.
- •2. Акклиматизация дегеніміз не?
- •3. Қышқыл жаңбырлар
- •1. Биоценоз, биотоп дегеніміз не?
- •2. Ластанулардың нормалау негіздері
- •3.Жерді қорғау
- •3. Шаңұстаушы жүйелер
- •1. Биоценоздағы ағзалардың қарым қатынасы
- •2. Шелфордтың толеранттылық заңы (1913 ж.) (немесе максимум заңы)
- •3.Популияция түсінігі....2 билет
- •3. Құрғақ шаң ұстаушы жүйелер (23)
- •2. Ю. Либихтің минимум заңы (1840 ж.)
- •3. Экожүйе дегеніміз не?
- •1.Биосфераның шығуы мен дамуы ----4билет
- •1. Қауымдастықтар экологиясы – синэкология (биогеоценология) дегеніміз не?(закончить)
- •2. Тіршіліктің құрылымы
- •3. Табиғатты қорғау және тұрақты даму
- •1. Тұрақты даму концепциясы
- •2. Экологиялық факторлар
- •3. Экологиялық пирамида
- •1)Атмосфераның газ құрамы
- •Табиғи ресурстардың классификациясы
- •2. Биосфераның пайда болуы
- •3.Жер асты сулары ----2 билет
- •3. Тұрақты даму принциптері
- •1.Абиотикалық фактор
- •Синэкология (Бірлестіктер) экологиясы және экология салалары
- •Атмосфералық ауада шығарымдардың таралуы
- •3. Тұрақты дамуға көшу өлшемдеріне талдау және болжам жасау
- •Экологиялық факторлар
- •3.Биосфераның дамуы мен шығуы....4билет
- •Шығарымдар көздерінің классификациясы және шекті рұқсат етілген шығарындыларды есептеу
- •1) Табиғат ресурстары және оның маңызы
- •Бәсекелестік қарым-қатынас заңдары
- •2. Тұрақты дамудың алғы шарттары
- •3. Атмосфералық ауаның қазіргі экологиялық жағдайы
- •2. Адаптация
- •1. Экологияның заңдары
Бәсекелестік қарым-қатынас заңдары
2. Тұрақты дамудың алғы шарттары
Адамзат өзінің тез өсіп келе жатқан сұраммдары мен биосфераның оны оны қамтамасыз ете алмайтындығы арасындағы қарама қайшылыққа тап болып отыр. Сондықтан осы қарама-қайшылықты шешетін идея пайда болды, ол бойынша адамзаттың өмір сүруі мен ары қарай тұрақты даму мүміндігіне кепілдік беретін цивилизациялық жолмен дамуына өтуін қарастырады. Сол арқылы табиғаттың болашақ тіршілікті қамтамасыз ету мүмкіндігін арттыру көзделеді.
ХХ ғасырдың орташа шеніне дейін адамзат технологияларды игере отырып , табиғат байлығын тездетіп игерімен айналысты, яғни «Бізге табиғаттан жақсылық күту қажет емес, оны алу – біздің қолымызда» деген белгілі ұранмен әрекет жасап келді. Бірақ табиғат қорларының шектеулі екендігі де ойландыра бастады, себебі адам санының тез артуы мен сұраныстың көбеюі, азықтың жетісе бермеуі өз әсерін білдіре бастады.
Қоршаған ортаның нашарлап бара жатқан жағдайы ен табиғат байлықтарының шектілігі осы қорларды пайдалануды түбегейлі өзгертуді талап ете бастады. Бұлай болмаса 100 жыл аралығында бар қор таусылады, қоршаған орта бұзылады да осының бәрі адам санының күрт азаюына, өндірістің өнімінің азаюына және күрделі әл жақсылыеуметтік мәселелерге алып келіп соқтырады.
Сонымен қатар техникалық прогрессті тоқтатуға, сан алуан сұраныстан бас тартуға болмайтыны да белгілі. Оған адамзат лі дайын емес. Оның себебі әр ел әртүрлі дамыған, білім деңгейі де әртүрлі, қоршаған орта жағдайына көзқарасы да әртүрлі.
Тұрақты даму анықтамасы қоршаған орта мен даму бойынша 1987 жылы Халықаралық комиссия жасаған «Біздің ортақ болашақ» атты баяндама берілді. Тұрақты даму анықтамасы былай қорытындыланды «оыс күнгі сұранысты қамти отырып, болашақ ұрпақтарды да өз сұранысын қамтамасыз ете алатындай даму».
Үш жыл өткеннен кейін мынандай толықтама жасалды: «Тұрақты дамуға талап – табиғи қорларды және жүйелерді жеткілікті түрде бұзбай, болашақта да экономикалық пайда табатындай сақтау».тұрақты дамудың егізгі бағдарламасы адам өмірінің сапасын арттыру. Ол үшін адам өмірінің сапалық критерилерін, бағалануын қайта қарап, өзгерту керек.сонымен қатар материалдық емес бағалымдарды енгізу, олар: жеке қауіпсіздігін арттыру, білім сапасын арттыру, емдеу сапасын жақсарту, мәдени деңгейін көтеру және т.б.
Тұрақты даму келесі принциптерге негізделген:
- табиғатпен гармонияда болу және баянды өмір сүру құқығын сақтау;
- дамудың бөліп алынбайтын құрамасы қоршаған ортаны қорғау;
- жайлы қоршаған ортамен қазіргі және болашақ ұрпақтарды да қамтамасыз ету;
- халықтар арасындағы өмір сүру деңгейіндегі алшақтықты, кедейлер мен байлар арасындағы теңсіздікті
азайта отырып жою;
- табиғатты қорғау туралы заңдылықты жетілдіру;
- табиғатты қорғау туралы заңдылықты жетілдіру;
- тұрақты даму принциптеріне қайшы келетін өндіріс пен сұраныстарды жою.
Тағы үш өзара келісілген және тарихи маңызы зор құжаттар да қабылданды;
Қоршаған орта мен даму туралы Декларация;
Барлық ормандардың тұрақты дамуын, басқарылуын және сақталуын белгілейтін глобалды консенсус туралы құжат;
ХХІ ғасырдың күн тәртібі, немесе 21 күн тәртібі. Тұрақты даму деңгейлері: локалды, аймақтық, ұлттық, халықаралық, глобалдық. Тұрақты аму факторлаы: экологиялық, экономикалық, әлеуметтік.