2. Ластанулардың нормалау негіздері

Професор В.А. Рязанов 1949 жылы атмосфералық ластанудың негізі шарттарын анықтады:

1. кез келген заттың шектік концентрациясы болып адам денсаулығына тура немесе жанаа әсер етпейтін, жұмыс істеу қабілетін азайтпайтын, көңіл күйіне әсер етпейтін мәні алынады;

2. зиянды затқа әдеттену дұрыс емес деп. Табылуы керек және бұл концентрація қалыпты жағдайдан жоғары деп. Алынады;

3. өсімдіктерге, жергілікті климатқа, атмосфера мөлдірлігіне және халықтың тұрмыстық жағдайына жайсыздық тудыратын зиянды заттар концентрациялары сырттан асқан деп. Табылуы керек.

Ауаны ластайтын әрбір зиянды затқа екі норматив қолданылады: бір лік реттегі әне орташа тәуліктік. Бір лік реттегі ШРК адам сезімталдығымен анықтала алады.

Қазіргі кезде ауа бір ден бірнеше зиянды заттармен ластанады. Сондықтан атмосфера ластануының бірлескен әсерін зерттеу керек.

Өнеркәсіп орындарының құрылысын жоспарлағанда және салғанда ауаның ластанғанын ескеру керек. Атмосфераның төменгі қабаты ретінде 2 м биіктікті алу керек, себебі ол адамның бойы. Әсер ету бойынша латаушы заттар торт топқа бөлінеді: 1 – төтенше қауіпті; 2 – жоғары қауіпті; 3 – қауіпті; 4- қауіптігі аз.

3.Су ресурстары----3билет

3. Қалдықтар мәселесі

Өнеркәсіп орындарының өалдықтарымен қатар муниципалдық қалдықтарда көп мөлшерде шығарылуда. Қалдықтар қауіпті, уландырғыш, радиоактивті және аралас болып бөлінеді. Қалдықтар мәселесінің шешілу жолдары – қалдықсыз өндіріс санын арттыру, қалдықтарды өңдеуші заудтарды көптеп салу, қалдықтар полигондарын жабдықтау, өалдықты аз шығарушы текхнологияларды қолдану.

Билет №18

1. Биогеоценоз және оның құрама бөліктері----11 билет

2. Бейімделу (адаптация) дегеніміз не?

Бейімделу (адаптация) дегеніміз эволюция процесінде ағзалардың өмір сүру ортасының өзгеруіне бейімделу қабілетін дамыта алуы және әртүрлі жолдарын таңдай алуы. Бейімделу процестерін дамытатын негізгі факторларға тұқым қуалаушылық, өзгерушілік, табиғи (немесе жасанды) талдау жатады. Мысалы, пингвиндер балықты аулау үшін тез жүзеге бейімделе отырып, қанатының қысқаруынан ұшу қабілетінен айырылған.

3.Жерді қорғау

Жерді және қоршаған ортаны қорғау дегеніміз – космостық апаттардан, өсімдіктерді зиянкестерден қорғау, зиянды заттардан ластанудан , экологиялық апаттардан, басқа қауіп қатерден қорғау. Жерді ерекше қорғалатын табиғи аумақтарға жатқызамыз.

Жерді қорғау қоршаған ортаның бір бөлігі ретінде жерді қорғауға, жерді ұтымды пайдалануға, жерді ауыл шаруашылығы мен орман шаруашылығы айналымынан негізсіз алып қоюды болдырмауға, сондай-ақ топырақтың құралылығын қалпына келтіру мен арттыруға бағытталған құқықтық, ұйымдық, экономикалық, технологиялық және басқа да іс-шаралар жүйесін қамтиды.

Жерді қорғау мақсаттары- 1)өндірістің экологиялық қауіпсіз технологияларын ынталандыру және орман мелиорациялық, мелиорациялық және басқа да іс-шараларды жүргізу арқылы жердің тозуы мен бүлінуін, шаруашылық қызметтің басқа да қолайсыз зардаптарын болдырмау.

2)тозған немесе бүлінген жерді жақсарту мен қалпына келтіруді қамтамасыз ету.

3)жерді оңтайлы пайдаланудың экологиялық нормативтерін тәжірбиеге енгізу болып табылады.