2.2.10 Жұмыс жүрістерінің коэффициентін φ анықтап және φ коэффициентінің максималды мәні бойынша жүрістің тиімді әдісін таңдау

  Агрегаттың жүріс әдісін сипаттайтын маңызды көрсеткіш жұмыс жүрісінің коэффициенті (φ) болып табылады. Ол агрегаттың жұмыс істеген кездегі жұмыс жүрісі ұзындығының агрегат жүріп өткен бүкіл жолға қатынасын көрсетеді және келесі өрнек бойынша анықталады:

Φ=S_ж/S_ж+S_б,                                               (2.15)

 

      мұнда S_ж–барлық жұмыс жүрістерінің жиынтық ұзындығы, м;

                 S_б–агрегаттың бұрылыс жолақтарындағы бұрылыстарды

                         орындағанда барлық бос жүрістерінің жиынтық ұзындығы, м.

 

                                  S_ж=L_ж *n_ж және S_б=L_б*n_б,                                       (2.16)

 

     мұнда L_ж, L_б – сәйкес пайдалы жұмыс істелетін жүріс жолының және пай-

                             дасыз бос жүріс жолының орташа ұзындықтары, м;

                n_ж,n_б – сәйкес жұмыспен жүрістің және бос бұрылыстардың саны.

    

    мұнда: С-танаптың ені,м;

                В_ж- агрегаттың жұмыстық алым ені,м

S_ж=1400*4=5200 м

S_б=8*3=24 м

φ=5200/(5200+24)=0,96

 

2.3 Машина-трактор агрегаттарының жұмысының технико-экономикалық көрсеткіштері

 

     Машина-трактор агрегаттарының жұмысының экономикалық тиімділігі келесі көрсеткіштер: агрегаттың сағаттық W_сағ және W_аус өнімділіктері, отын-ның жұмыс бірлігіне массалық шығыны q_га, жұмыс уақытының меншікті шығыны (еңбек шығыны) H_га бойынша бағаланады. Төменде осы көрсеткіш-терді есептеу жолы келтірілген.

 

 2.3.1 Технологиялық сыйымдылықсыз машина-трактор агрегаттарының жұмысының технико-экономикалық көрсеткіштері (бораналау, культивация-лау, жер жырту, мал азығын жинау, орақ және т.б.) келесідей есептеледі.

 

2.3.1.1 Циклдық уақытты анықтау

Циклдық уақыт екі жұмыс жүрістердің және екі бос жүрістердің ұзақты-ғынан тұрады:

 

                         t_ц=t_жц+t_бц                                                                               (2.18)

 

     мұнда: t_ц-цикл уақыты, сағ;

                 t_жц, t_бц-сәйкес агрегаттың екі жұмыс және екі бос жүрістерді орын-

                            дауға жұмсаған уақыты, сағ.

 

     t_жц=2L_ж/V_ж,       (2.19)                        t_бц=2L_орб/V_б,                               (2.20)

 

     мұнда: L_ж,L_орб-сәйкес жұмыс жүрісінің және бос жүрістің орташа

                             ұзындығы, шақ, L_ж- қабылданған жүріс әдәсіне сәйкес;

                V_р – қабылданған берілістердегі агрегаттың жүрісінің жұмыс

                       жылдамдығы, , шақ/сағ;

                V_б-агрегаттың бұрылыстар кезіндегі жүрісінің жылдамдығы,

                      шақ/сағ.

V_б жылдамдығының мәні агрегаттың құрамына байланысты: бір тіркемелі машинамен жұмыс істегенде V_б=5 шақ/сағ, екі және одан көп 4 шақ/сағ, аспа-лы машинамен 6,0 шақ/сағ.

t_жц=2*1400/6.1=459.01 мин

t_бц=2*31.04/5=12.4мин

t_ц=459.01+12.4=471.4 мин=7,85 сағ

2.3.1.2 Ауысым ішіндегі циклдар саны келесі өрнекпен анықталады:

 

               n_ц=(Т_ауыс−Т_атқ−Т_физ−Т_техн)/t_ц,                                                           (2.21)

 

     мұнда: n_ц-ауысым ішіндегі циклдар саны;

                Т_ауыс-нормативтік ауысым уақыты, сағ, Т_ауыс=7 сағ;

                          Т_атқ-агрегат құрамына кіретін трактор мен машинаға ауысымдық

               техникалық қамтуды орындауға уақыт шығыны, сағ;

                Т_физ-жеке қажеттілік бойынша үзілістерге уақыт шығыны, сағ, 

                         Т_физ=0,25...0,30 сағ;

                           Т_техн-ауысым ішінде технологиялық қамтулар кезінде агрегаттың

                         тоқтап тұру ұзақтығы, сағ, Т_техн=0,20...0,35 сағ.

     n_ц мәнін дөңгелету ережесіне сәйкес бүтін санға дейін дөңгелетеді.

n_ц=(7-0,13-0,25-0,2)/7,85=0.81≈1сағ