25. Түстік модельдің түсінігі

Түстік модельдер (color model) спектрдің анықталған түстік ауданын математикалық сипаттау үшін қолданылады. Көптеген компьютерлі түсті модельдер адамдар көзімен қабылданатын үш негізгі түстер қолдануға негізделген. Əр негізгі түске анықталған сандық код мəні меншіктеледі, содан кейін қалған түстердің барлығы негізгі түстер комбинациясы ретінде анықталады. Осындай тəсілді сүретшілер шектеулі түстер палитрасы базасында сүрет салу үшін қолданады. Түстік модельдер түсті математикалық ұсынылуына қарамастан əлсіз. Бірақ олар компьютерлік программада шығарылатын түстің бірмəнді анықталуы үшін қолданылу ыңғайлы. Егер мониторға R.255 G000 Б255 түсті сигналын жіберсек онда жақсы мониторда жақсы бір түс пайда болу керек. (берілген жағдайда ) өзінің негізінде не жатқанына тəуелсіз кез-келген модель үш талапты қанағаттандыруы керек:

• қандай болмасын нақты құрылғы мүмкіндіктеріне тəуелсіз, түстерді кейбір стандартты əдіспен анықтауды іске асыру ;

• қайта өңдейтін түстер диапазонын нақты беру;

• түстерді қабылдау механизімін ескері шағылысу немесе сəулелену.

Қазіргі графикалық дестелер керек түсті модельді таңдау үшін дамыған

интерфейстер орналасады. Ары қарай бұл бөлімде қазіргі графикалық дестелерде қолданылатын көптеген түстік модельдер толық қарастырылады [2, с 30].

Түстік модельдер типі

Графикалық дестелердің көпшілігі түстік модельдердің кең көлемімен

операцияларды олардың бір бөлігі арнайы мақсаттарға құрылған, ал келесі бөлігі-бояудың маңызды типтері үшін атап өтелік CMY, CMYK, RGB, HSB, HLS, Lab, YIQ жəне YCC. Əрекеттер принциптері үшін аталған түстік модельдерді үш класқа бөлуге болады.

• аддитивті (RCB), түстерді қоюға негізделген;

• субтрактивті (СМУ, СМУК) есептеу операциясының негізін құрайды (субрактивті синтез)

• перцепционды (HSB, HLS, Lab, YCC) қабылдауға қор жинайды.

Нақты түстік модельге көшпестен бұрын түс табиғатына тəн физикалық заңдылықтарға назар аударайық.

Аддитивті түстік моделдер

Аддитивті түсті əртүрлі түстер жарық сəулелерін біріктіру жолымен Грассман заңы негізінде алынады. Көптеген түстері үш негізгі түстік код көрінетін спектрдің компоненттерін араластырылғанда алынады. Мұндай түстер теорияда бастапқы түстер деп аталады, қызыл (Red), жасыл ( Green) жəне көк (Blue) түстер. Бастапқы түстерді жұпты араластырғанда екінші түстер пайда болады: көгілдір (Cyan), сары (Yellow) бастапқы жəне екінші түстер қорлық үстерге жатады. Көрінетін ( түстердің барлық спектрын алуға болатын түстерді қорлық түстер деп атайды. Аддитивті синтез көмегімен жаңа түстерді алу үшін əртүрлі комбинациялауға 2 негізгі түстерді қолдануға болады. Қызыл жəне жасыл түстерді қолданып екі бастапқы қорда жаңа түстерді алу сұлбасы келтіріледі. Қызыл жəне жасыл əртүрлі пайызды екі бастапқы шешім базасында түстерді жаңа түстер аддитивті синтез. Аддитивті түстер жарақаттану жүйелерінде видеожүйелерінде, фотоүлгілерінде, жазба құрылғыларында, мониторда, сканерде, сандық комераларда, кең қолданыс тапты. RGP модельдерді тұрғызу үшін қолданылатынбастапқы немесе Аддитивті түстердің тағы бір атауы. Кейде интенсивті жарықты түске қосқан кезде түстер көбейеді мұндай модельдерді қосатын немесе терминдер деп аталады, олар RGВ –модельді сипаттау үшін қолданылады [3, с 52].

Субрактивті түстік модельдер

Монитор экранына қарағанда жарық шағылысуына негізделген түстерді қайта өндіру, басылатын бет тек түсті ғана бейнелейді. Сондықтан бұл жағдайда RGB модель қолайсыз. Оның орнына басылатын түстерді сипаттау үшін субрактивті түстерге бағаланатын өсу моделі қолданылады.