18. Геоақпарат ғылымының тарихы қалыптасуының дәуірлерге бөлінуі

ГАЖ тарихы өткен ғасырдың 50 жылдарының соңынан бастау алады. Ол 60 жылдан астам уақытта өздігінен жұмыс жасалған сала. ГАЖ техникалық ақпарат құруға мүмкіндік беретін бірнеше дәуірді еңсерді. Негізгі жетістіктер АҚШ, Канада, Европа мемлекеттеріне тиесілі. ГАЖ дамуындағы 4 дәуірге бөліп қарастыруға болады.

1-дәуір Новатор 1950-1970 ж. соңы. Алғашқы ірі жобалар мен теориялық жұмыстар, білім мен технологияның шекаралас облысында ГАЖ-дың принципиалды мүмкіндіктерін зерттеу, империялық жұмысты жандандыру.

2-дәуір Мемлекеттің ықпал ету дәуірі. 1970 соңы – 1980 жылдың басы. Мемлекет қаржыландырған ірі геоақпараттық жобалардың дамуы. Геоинформатика саласында мемлекеттік институт құру. Жекелеген топ пен зерттеушілердің рольі мен әсері төмендеді.

3-дәуір Коммерциазиалациялау 1980 жылдың басы .Әр алуан бағдарламалық құрал кең таралуы,дербес құралдың дамуы,атрибуттық мәлімет база құру есебінен олардың пайдалану аясының кеңею,желілік қосымша құрылу,кәсіби емес қолданушы саны өсуі,жекелеген кампьютерлік дербес мәлімент жиынтығы тұрғызылған,коорпаративті,үлестірілген геомәліметтер базасына тұратын кезең.

4-дәуір Тұтыну 1980 жылдың соңы-қазіргі уақыт.Геоақпараттық технологияны өндіруші,қызмет көрсетуші және коммерциялық фирма арасындағы бәсекелестік ГАЖ қолданушыларына көп мүмкіндік берді.Бағдарламалық құралдың қол жетілімділігі қолданушының өздеріне бағдарламаны бейімдеуге,өзгертуге мүмкіндік береді.Әртүрлі аймақтағы қолданушылар топтарына бір тақырыппен байланысты телеконференция,геоақпараттық мәліметке сұраныс артуы ғаламдық масштабтағы геоақпараттық инфрақұрлымның қалыпатсуына ықпал етті.Геоақпарат,ГАЖ қалыптасуындағы ірі жетістік Канаданың геоақпарат жүйесінің әзірлеуі және құрылуымен байланысты. 1960 жылдан бастап әлі күнге дейін даму үстінде. Канада ГАЖ Роджел Томирсонның басшылығымен жүзеге асырылды. Канадада ГАЖ –дың туындауына Канаданың орман және ауыл шаруашылық министрлігі ықпал етт. ХХ ғасырдың 60-жылында аталған министрлікке жер ресурсын есептеуге алып олардың 10-20 жылдықта пайдалануының болжауын жасау керек болды. Бұл міндетті орындау барысында жер ресурстарын, қоршаған ортаға және болашақ ұрпаққа зиянын тимейтин етип пайдалану үшін оларды баскару стратегиясын шешу қажеттілігі туындады. Топографтар айтарлықтай аумақтың ресурстарын құрастыру үшін көп білікті тәжірбиелі картогроф мамандарын қажет болғандығын есептеді. Сонымен жаңадан ашылған Канаданың федералды үкімет арқылы қаржыландырылған аймақты жоспарлаудың ақпараттық жүйесіне Канаданың ГАЖ-н орналастыру жүктелді. Оның ең алғаш ақпараттарының бірі Канада жер ресурстарын жіктеп картаға салу. Алғашқы ГАЖ шығарылымдық соңғы мәлімет ретінде картографиялық емес кестелер түріндегі жалпыланған зерттеу нәтижелері.

ГАЖ дамуына Масачучетс Технология институтының компьютерлік графика кеңістіктік талдаумен айналысатын Гарворд лобараториясы әсер етті. Бұл лобаратория негізінен көп функцияналды компьютерлік құрал жасау мақсатынды Гарвордта құрылған. Осы жұмыстардың нәтижесінде картографиялық ақпараттың көрсетілуі мен таңдауына , бағдарлама жасалу классы дайындалды. ГАЖ компьютерлік графикадан озды.