10. Жоо, дсұ, стн, әжк, ктк сияқты қысқарған сөздердің толық нұсқасын жазыңыз

11. Авиа, аэро, авто, анти, радио, экс, нео, теле сияқты терминбөлшектер арқылы  мемлекеттік тілде жаңа терминдер жасаңыз

Авиабилет, аэроплан, автобекет, автокөлік, автоқозғалыс, антикүйзеліс, антитұмау, антиядролық, радиобайланыс, радиоқондырғы, эксәкім, эксбасшы, эксмүше, неокөзқарас, нео, телекөпір, телеарна, телехабар.

12. Мәтіндегі сөйлемдерге сөздің стилистикалық қызметі тұрғысынан  талдау жасаңыз

 Құнанбай Сүйіндікке қадалып тұрып, қамшысын жаңағы сөйлегендер жаққа нұсқап:

- Тоқтат аналарыңды!- деп, ақырып қалды. Сүйіндік өз басын аршып, Құнанбай жағына тайсалақтап, жігіттеріне:

- Әй, өрекпіме демеп пе ем, көп шуылдақ?! Қысқарт енді!- деді.

Жұрт еріксіз басылып қалды.

- Бөкенші, Борсақ! Қыстауыңды алғанмен далаға қаңғытады деп пе ең? Алсам, текке алмаймын, беріп алам. Осы Шыңғыстың өз бойынан қыстау беріп алам. Ана Жігітек пен Көкшенің арасынан барып орнайсын. Төрі - Талшоқы, ылдиы - Қарауыл, Балпаң. Бар да сонда орнай бер. Мына көштеріңді қайырып, солай беттеңдер, байлауым сол!- деді.

Көбінің осындай аңғарын таныған Құнанбай ендігі ақылды өзі айтып:

- Іс ұлықтың тергеуіне кетеді. Ендігі бәле қағазда. Қағаз деген абырой, атақ, бақ, беделге қарай ма? Шамаларың келсе, ана жақтың арызын тый. Барды салып соны тоқтатып көріңдер. Артымнан арыз бармасын!- деді.

М.Әуезовтің «Абай жолы» романынының тілі - Абай шығармалары тілі мен ортақтастығы, әсері. Абай шығармалары халықтың ауызша және жазба ескерткіштерінде сақталған көне қазақ мәдениетінен, шығыс мәдениетінің ұлы шығармаларынан - тәжіктің, азербайжанның, өзбектің классик, поэзиясынан, орыс сол арқылы Европа мәдениетінен нәр алған. Бұл роман көркем әдебиет стилімен жазылған. Берілген үзндіде ауыз екі сөйлеу тіліне тән диалог кездеседі. Экспрессивті, эмоциональді сөздер көп қолданылған. Ауызекі сөйлеу стиліне сәйкес ықшамдылық үшін сөздер қысқартылып қолданылған.

13. Мәтіннен сөйлем құрылымына қарай таладау жасап, экспрессивті білдірудегі синтаксистік амалдарды түсіндіріп жазыңыз.  

Әлден уақытта арсалаңдап бір аш қасқыр Ақбілек отырған қостың аузына келіп қалды. Ақбілектің жан даусы түнді тіліп жібергендей шыр ете түсті, қасқыр біткен жарық беріп, көздері жалт етіп, тістері сақ етіп, оқшырайып тұра қалды. Қасқылар ырылдасып, күрілдесіп, бураша шабынып тұрып алды. Ақбілек қасқырлардың қарсы шабатынын білгендей жалма-жан жан ұшырап, қостан атып шығып «қараңғыда көзім жоқ...»  деген балаша айнала дөңгеленіп, айғайды салып ағашын сермей берді...

Анда-санда арс-ұрс еткен дауыс шығады. Қасқырға тиді ме, қосқа тиді ме, әйтеуір ағашы кейде бірдемеге тигендей қолы сүйсініп қалады. Қасқыр одан жаман өршеленеді. Ақбілек жан ұшыра сермейді. Қасқыр қамалайды. Ақбілек сабалайды, қасқыр абалайды, Ақбілек сабалайды, қасқыр қамалайды. Ақбілек « аллалайды», қасқыр долданады, Ақбілек дөңгелейді... Қасқыр күрілдейді... Ақбілек шырылдайды, қасқыр қырқырайды, Ақбілек шырқырайды... Сөйтіп, Ақбілек көп қасқырмен көп соғысты...

Эмоциялық, экспрессивтілік тілдің барлық құрылымдық бөлшектерінде көрінеді. Осыған орай лексикада, грамматикада қара жаяу сөз, формаларға сыңар болып жұмсалатын эмоциялық тұлғалар катар жүреді. Бұл тұлғалар затты, қүбылысты, дүниедегі қатынасты ғана білдіріп коймайды, оған қоса сөйлеушің эмоциялық сезімін білдіреді. Эмоция—психикалык кұбылыс. Оның тілде көрінуіне екі коммуникативтік себеп бар. Бірі — болмыстан алған әсерді білдіру, тандаушыға жеткізу. Екіншісі тыңдаушыны (немесе үшінші бір жақты) бір іске жұмылдыру үшін әсер ету . Тілдің синтаксистік жүйесінде эмоциялық тудыратын формалар көбіне баяндауыш мүше катарынан көрінеді. Бұл заңды да. Өйткені баяндауыш сөйлемді ұйымдастыруда негізгі қызмет атқарады. Мұндағы «Ақбілек» романындағы, жазушы шеберлігі – баяндауыштарды түрлендіріп,эмоциялы түрде жеткізуі.