32. Конъюгирленген моноклоналды антиденелер

Иммунотоксин - гибридті ақуыз, екі бөліктен құралған химерлы молекула. Иммунотоксиндерді құру үшін рицин кең пайдаланатын токсин, қул аурудың токсинні сирек пайдалынады. Иммунотоксиндерді антиденелерді полипептидтік токсиндермен химиялық байланыстар арқылы in vitro жағдайда байланыстырып алады. Иммунотоксин екі түрлі белоктан құрылады: иммуноглобулин молекуласы, полипептидтік токсиндің бөлігі.Имунотоксинде тасымалдау тәсілдер: липосомаларды пайдалану. Бірақ липосомалардың бір белгілі клеткаға бағытталған ерекшелігі болмайды. Ісік клеткаларға қарсы иммуноконьюгаттар: а. Иммуноглобулинге дәрі немесе токсин молекуласын байланыстырған; б. Иммунолипосомалар, липосомалармен антиденелерді байланыстырады; в. Иммунополимерлер, полимермен антиденелерді байланыстырады. Кейбір ісік клеткаларды емдегенде иммуноконьюгаттар тиімді болды сүтбезінің ісік клеткалары өкпе рағы, лимфома, лейкемия. Кемшілігі – ағзаға токсикалық әсері.Иммунолипосомалар – моноклонды антиденелер байланысқан липосомалар. Моноклоналды антиденелер – липосоманың ісік клетканың антигендерімен байланысатын липосоманың ерекшелігін белгілейді. Липосоманың құрамына химиялық препарат енгізілген.

33. Иммунохимиялық анализ, негізі, иммунобиотехнологиясы, мысалдары

Иммунохимиялық анализдер ерекшелігі және сезімталдығы жоғары антигендің антиденемен әрекеттесу иммундық реакцияға негізделінеді.Антиденелер – иммуноглобулиндер, ағзаға бөтен зат түскенде иммундық жүйенің қатысумен түзіледі. Антиген – антиденелердің түзілуін индуцияландыратын зат. Әдістің артықшылығы:*затты анықтау жылдамдылығы және қарапайымдылығы*автоматандыру мүмкін, *ұлгіні дайындау әдісі күрделі емес, *Дәлдігі жоғары, *қымбат құралдар керек емес. Әдістің кемшілігі:*тар (санаулы) ерекшілігі,*матрица компонентеінің әсері. Түрлері: 1. иммуноферментті (ИФА), 2.радиоиммунды (РИА) 3.поляризациялы флюороиммуноанализ (ПФИА). Иммунноферменттік әдіс-ELІSA әдіс келесі сатылардан құрылады. А. Зерттейтін үлгіні қатты төсенішпен байланыстырады.Б. Қатты төсенішпен байланысқан затқа қарсы алынған ерекше антиденені (Ант1) қосады, плашкаларды жуып байланыспаған Ант1 кетіреді. В. Екінші антиденені (Ант2) қосады, *Ант2 бірінші антиденемен байланысады, ал нысана-молекуламен әрекеттеспейді. Ант2 молекуласымен ферментті байланыстырады (сілті фосфатаза, пероксидаза ). Фермент боялмаған субстраттың боялған өнімге айналуын катализдейді. *Лункаларды жуып Ант1мен байланыспаған Ант2-фермент коньюгатын кетіреді.Г. Боялмаған субстратты қосады.Д. Боялған өнімнің сапалық немесе сандық мөлшерін анықтайды. Флюоресцентті иммуноанализ. АГ және АТ анықтауда альтернативті әдіс ультафиолет сәуледе жарық беретін флуоресцентті белгі қолдану арқылы жүргізіледі. Көбіне флуоресцеин, родамин, европий маркер ретінде қолданылады. Жарық беретін антиген-антидене комплексі флюроцентті микроскопта анық көрінеді.Флуоресцентті иммуно анализ иммуноферментті анализдің тікелей аналогы. Яғни, анализдің орындалу барысы бірдей. Аз концентрациялы жағдайда да жоғары дәлділік көрсетеді. РИА радионуклидпен таңбаланған және таңбаланбаған заттардың ерекше жүйелермен бәсеке байланысуына негізделінеді, таңбаланған заттардың байланысқан мөлшері радиоспектрометр көмегімен тіркеледі (регистрация). РИА мен ИФА әдістердің негізгі айырмашылығы *антидене немесе антиген радионуклидбенферменттің орына таңбаланады.

РИА әдістің негізгі этаптары:

* Антиденеге таңбаланған антигенді және зертейтін ұлгіні қосады,

ұлгінің құрамына таңбаланбаған антиген кіреді, мөлшері белгісіз

болады.

* Реакция қоспаны инкубациялайды (t⁰, уақытты белгілі).

Таңбаланған және таңбаланбаған антигендер бесеке антиденелермен

байланысады,

Аг-Ат иммунды комплекстер түзіледі.

Инкубация аяқталғанан кейін қоспаның құрамына кіреді:

*таңбаланған иммунды комплекс,

*таңбаланбаған иммунды комплекс,

*таңбаланған антиген,

*таңбаланбаған антиген.

Антиген антиденемен әрекеттескенен кейін

*түзілген антиген-антидене комплексті бос таңбаланған антигенден

бөледі.

Бөлетін әдістер:

- Электрофорез;

- Гель – фильтрация;

*Иммунды комплексті этанолмен түнбаға шөгеді

Тұнбаның радиоактивтігін өлшейді.

Ұлгінің құрамында антиген болғанда тұнбаның радиоактивтігі

Төмендейді, контрольға қарағанда.

Таңбаланған иммунды комплекстің мөлшері

ұлгінің құрамындағы таңбаланбаған антигендің мөлшеріне

кері пропорциональды.

*Түзілген таңбаланған иммунды комплексті

байланыспаған бос таңбаланған антигенден бөледі,

мөлшерін анықтайды.

*Ұлгінің антигендің концентрациясын калибр графикті пайдаланып анықтайды.