2 .3 Сурет. Төрттолқынды трансформаторлар: а) – екіжелілі желісінде б) – коаксиальды толқынында

2 .4 сурет. Желідегі кернеу эпюрасы: а – комплексті жүктемемен; б – комплексті жүктемемен және трансформатормен W_тp > W; в – комплексті жүктемемен және трансформатормен W_тp < W.

2.3 суретінде екіжелілі және коаксиальды желі негізіндегі төрттолқынды трансформатордың орындалу нұсқасы екі көрсетілген жағдайда ұсынылған. Сурет бойынша, конструкторлық қатынаста W_тp < W нұсқасы жақсырақ. 2.4 суретінде желідегі кернеудің келісімді құрылғысыз және келісімді төрттолқынды трансформаторлардың W_тp > W и W_тp < W эпюрасы көрсетілген.

20. Тізбектей шлейф.

Тізбектей шлейф түріндегі келісімді құрылғы деп әдетте қысқажалғауыш желісінің l_ш ұзындығы аралығын, бір желінің ажырауын қосатын W толқынды кедергісін атайды (рис. 2.5). Келісім z_ш желісінің шлейфінің және l_ш шлейф ұзындығының қосылу орнын таңдау арқылы жетіледі. z_ш қимасындағы желінің келісім шарттарынан z_ш және l_ш табамыз. Бұл қимада jX_ш(l_ш) шлейфінің кірер реактивті кедергісі Z_вх(z_ш) = R_вх(z_ш) + jX_вх(z_ш) желісінің кірер кедергісіне дәйекті қосылған. Осы кедергілердің қосындысы желінің толқынды кедергісіне тең болуы қажет:

Z_вх(z_ш) + jX_ш(l_ш)  R_вх(z_ш) + jX_вх(z_ш) + jX_ш(l_ш) = W.

Осыдан табамыз:

R_вх(z_ш) = W; (2.4)

X_вх(l_ш) = - X_вх(z_ш). (2.5)

(2.4) z_ш-ны табуға болады, ал (2.5) – l_ш ұзындығын. Байланыс есебі мына түрде беріледі:

z_ш = (l/)arctg ;

l_ш = (l/)arctg

 = 2/.

Осы байланыстан, ретті шлейфті кірер кедергінің белсенді бөлшегі желінің толқынды кедергісіне тең болатын желі қимасына қосу қажет. Шлейф ұзындығын оның реактивті кедергісі мөлшеріне тең және шлейфті қосу орнында желі кірер кедергісін реактивті бөлшек белгісіне қарама-қарсы етіп таңдау қажет. Берілген шарттарға, мысалы, белсенді кедергіге жүктелген желінің z₁ және z₂ қимасы(1.19 сур. қараңыз) жатады. z₁ қимасында шлейф индуктивті, ал z₂-де сыйымды кірер кедергісі болуы қажет.

Осындай кедергі әдісінің жетіспеушілігі жүктеменің өзгеру жағдайында шлейф ұзындығы ғана емес, оның желіге қосылу орнынан тұрады. Конструктивті бұл ыңғайсыз.

21. Параллельді шлейф.

Параллельді шлейф түрінде берілген келісімді құрылғы 2.6 суретінде көрсетілген. Алдыңғы жағдай сияқты, келісім z_ш желісінің шлейфінің және l_ш шлейф ұзындығының қосылу орнын таңдау арқылы жетіледі. Келісім шарттары мына түрде болады:

Y_вх(z_ш) + jB_ш(l_ш) = 1/W,

Y_вх(z_ш) = 1/Z_вх(z_ш) = G_вх(z_ш) + jB_вх(l_ш) – шлейф қосу орнындағы желінің кірер жүргізілімі; G_вх, B_вх – желінің кірер жүргізілімінің белсенді және реактивті бөлшектері; B_ш(l_ш) – l_ш ұзындығының реактивті жүргізілім шлейфі. Осыдан табамыз:

G_вх(z_ш) = 1/W; (2.6)

B_ш(l_ш) = -B_вх(z_ш). (2.7)

(2.6) г_ш-ны, ал (2.7) –l_ш ұзындығын табуға болады. Байланыс есебін мына түрде көрсетуге болады:

z_ш – z_max = (l/) arctg ;

l_ш =(l/)arctg ;  = 2/_л,

z_max – жүктемеден бірінші максимум тартуына дейін қашықтық.

Сонымен, (2.6) және (2.7) - ден, параллельді шлейфті желінің кірер жүргізілімінің белсенді бөлшегі толқынды жүргізілімге тең болатын желі қимасына қосу қажет, ал шлейф ұзындығын желінің кірер жүргізілімінің реактивті бөлшегінің оның реактивті жүргізілімін теңгеруін таңдау қажет.

Параллельді шлейфтің жетіспеушілігі ретті шлейфтікі сияқты: жүктеме өзгерген жағдайда шлейфтің ұзындығы және оның желіге қосылу орны өзгереді. Экрандық желілерде шлейфті қосу орнын өзгерту конструктивті ыңғайсыз. Сондықтан келісім құрылғы ретінде екі және үш ретті немесе параллельді шлейфтер қолданады. Алайда, екіжелілі желіде параллельді шлейф жылжымалы бола алады, яғни желі бойында жылжиды.

2.7 сурет. Тізбектей (а) және параллельді (б) шлейфтермен екішлейфті келісім құрылғысы

2.8 сурет. Тізбектей (а) және параллельді (б) шлейфтермен үшшлейфті келісім құрылғысы