37. Болжаудың қателіктерін және сенімдік интервалдарына ашық пікір білдіріңіз.

Қателіктерді ойдан жазындаршыы, мен өзім де білмеймін, материал тіптен жоқ.

38. Әлеуметтік жұмыста когнитивтік моделдерді талдау ерекшеліктерін сипаттаңыз.

39. Болжау әдістері туралы мәселерді қарастырған шетелдік ғалымдардың да көзқарастары және артықшылықтары мен кемшіліктерін көрсеткен ғалымдар?

Атақты академик П.К. Анохиннің пікірі бойынша әлеуметтік болжау бұл болашақтағы болатын шындықтың бейнесі деген. Белгілі бір әрекетті орындамастан бұрын адамның миында «қажетті болашақтың» моделі құрылады, ол модельмен алынған нәтижелер салыстырылып отырады. Әрине, алдын ала шындықты бейнелеудің әлеуметтік деңгейдің биологиялық деңгейден айырмашылығы бар. Әлеуметтік болжау деңгейдің құрылымыфилософиялық аспектілері және технологиялық жолдардың бірлігі ретінде қарастырылады: 1) гносеология және ғылыми алдын алудың логикасы ; 2) әлеуметтік алдын ала болжаудың методологиясы; 3) әлеуметтік болжам жасаудың әдістемесі( анкеталау, модельдеу, экстрополирование, патентерді саралау).

Әлеуметтік тануға байланысты өскен қызығушылық басқа жаңа технологиялардың келуіне себеп болып отыр. Әлеуметтік болжау инновациялық әректпен тығыз байланысты. Мысалы, Дүниежүзілік орталық жасаған «Адамзат 2000 жылы » деген болжам. Глобальді әлеуметтік болжам жасаған жүйелік анализ негізінде Дж. Форрестер.Ол ЭВМ және математикалық әдістерді қолдана отырып қоғамның экономикалық дамуын екі факторды есепке ала отырып: адамдар санын және қоршаған ортаның ластануын. Оның ісін жалғастырушылар Рим клубының өкілдері. Қоғамның дамуын адамның «өмір сапасының » төмендеуімен байланыстырады. 1992 ж олардың «Пределы роста» деген болжамы өмірге келді, оның авторы Д.Медоуза. Болжам жасау негізіне: халық, капитал жұмасу, жер кеңістігі , ластану, табиғи ресурстар алынған. Олардың пайымдауынша экономиканың даму қарқыны, адамдар санының өсуі солай болған жағдайда катастрофаға әкелуі шындық болар еді деген.

Технологиялық жағынан дәлелді болып саналатын « Человечество у поворотного пункта»М.Месаревич және Э. Пестела жасаған жұмыс, онда экономикалық, әлеуметтік , саяси процесстердің, қоршаған ортаның, табиғи ресурстардың кешенді бірі бірімен баыланысты иерархиялық жүйе тһретінде көрсетілген.Олардың пайымдауы бойынша экологиялық катастрофадан құтылу мүмкін емес

Әлеуметтік болжам — әлеуметтік теорияға көзқарас. Онда бірқатар тарихи тенденциялардың ықтимал жүзеге асуын жобалап белгілеу әрекеттері жасалады. Мұның классикалық мысалы Даниэль Беллдің "The Coming of Post Industrial Society" (1973) атты еңбегі, онда "A Venture in Social Forecasting" деген тақырыпша бар. Белл өзінің батыл ойларын жекелеген әлеуметтік іс жағдайы жөнінде болжам айту ережелеріне белгілі бір пошым беру әрекеттерінен бөліп қарайды. Ал әлеуметтік болжам тек ықтималдықты жобалауға тырысады және ол "заңдылық және оқиғалардың қайталап көрінуі" бар жерде ғана немесе бағыты "статистикалық уақыт-серия шеңберінде анықталуы мүмкін" тенденциялар бар жерде немесе олар тарихи тенденциялар ретінде тұжырымдала алатын жерде, "оқиғаларға ықпал ететін адамдар тарапынан парасаттылықтың жоғары дәрежесін топшылауға болатын жерде" мүмкін болады. Бұл шарттарға ілуде бір ғана қол жететіндіктен, деп мойындайды Белл, әлеуметтік болжамдар көбіне жасалатын қысымды дәлдей түсумен шектеледі, оның шеңберінде белгілі бір шешімдердің нәтижелерін болжау емес, кейбірін тиімді қабылдау ретінде көрінеді.

Сараптауға (анализ) арналған ситуация.

“Метро Стадиума” сынды басшы операцияларымен Кэти Макрэ мерекеге қатысу ықтималдылығына тоқталып, шешім қабылдаған. Кэти, мәселен, киоскілер ашып, қақпашылар мен дүкеншілерін жұмысқа шақыратынын ай тып жауап берген.

Ол жиі салтанатты кеш өткізуші спорт командаларының, ойын-сауық топтарының жетекшілерімен телефон арқылы хабарласып, олардан бағасын беруді өтінген. Жыл өткен соң субьективті түрде болжамнан көңілі қатты қалады. Оның негізгі басты себебі – адамдардан баға алу үшін өте көп мөлшерде уақыт жұмсалған. Ол ылғи да бағаны көтеріп отырған нәтижесінде стадионда шектен тыс жұмысшы көбейіп, шығынға қалған.

Содан кейін Кэти болжаудың тиімді тәсілдерін үйренуге көшкен. Оның тоқталған шешімі бойынша, ол әдіс екі түрлі төмендегідей белгі-мінездермен болуы керек:

1)                               әдіс тез әрі жағдайға тәуелсіз қарапайым болжамдармен шешім шығарарлықтай;

2)                               салтанатты кешке тәулік уақыты қалғанда ақпараттарды толығымен пайдалана алу мүмкіндігі бар. Кэти ескі оқулығын қарап отырып, өз мақсатына каузалдық (себепті) модель сай келетінін байқап, таң қалған. Ол математикалық кесінділерге тәуелді түрде:A=C,  А- қатысу болжамы, барлық х- құбылмалы; қатысуға тәуелді, ьарлық с- констант (тұрақты шама), өткен жағдайларды анықтайтын статистикалық мәлімет әдістері. Егер де каузалдылық өзгерістерді (барлық х) қабылдаса нақты жағдайда модель болжам есебі үшін (А) пайдаланады.Кэти мынаны түсінді : әр түрлі кешке сай келуі үшін әр түрлі типті модельді пайдалану керек. Ол өз жұмысын бейсболдық матчтан бастауды жөн санайды. Алғашқы этапта каузалдылық құбылыстардың барлығын моделіне енгізу үшін теңестірген. Бұл зерттеу негізінде ойынға 24 сағат қалғандағы билеттер саны айқын болатын болған.