9 Билет

Дудалы пайдалы казбалар Рудные полезные ископаемые

1.Бұл мәтіне рудалы қазбалар туралы айтылған. Бұнда Қазақстандағы пайдалы қазбалар туралы (темір, марганец, хром,алюминий, мыс, алтын) мәліметтер келтірілген.Мысалы темір туралы былай айтылған.Темір Солтүстік Қазақстанда шоғырланған. Сарыбай кен орын 1948ж ұшқыш М. Сургутанов ашқан.Марганец Қазақстанда 111 кен орны бар. Қазақстан хромит кенінің барланған қоры мен жылдық өндірілетін мөлшелері жөнінен дүние жүзінде екінші орынға шықты.Алюминий Сарыарқаның Солтүстік-шығысында, Ақмола мен Торғай ойысында алюминий шығаратын кен орындары бар.Қазақстан мыс рудасына да аса бай.Бұл мәтінде Алтын туралы да айтылған. К-нда 196алтын кен орны бар. Бұнын бәрі Қ-ның пайдалы қазбалары болып табылады

2. Шығыс Казақстанда Темір, цинк, мыс және қорғасын шығарылады.

Маргандықтан тыңайтқыштар және емдер даярлап жатыр

Хром кендер химия өнеркәсіпте қолданып жатыр

алюмини ең таратып жібер- метал или алюминий кен тараган темыр

золотые украшения очень дорогие- Алтын әшекейлер өте қымбатты Оте кымбат ашекейлер

3. Сіз кандай рудалы пайдалы казбалар билесіз?

Мен темір,марганец,хром алюминий мыс,алтын металдар білемін!

казакстанда кандай кен орны бар?

Әйет ,Лисаков, мұғалжар,кемпірсай,дөн және т.б кен орындар бар

Кеннің құрамында таза темір 37-52 пайыз Темір кенінін шағын кен орны Карағанды (кентөбе,қаратас), Сөлтүстік Қазақстан аймактарында бар

Казакстанда неше марганец кен орны бар

Казакстанда 11марганец кен орны бар

Марганец кендері қайда өңірлерінен де табылады

Марганец кендері Ұлытау , Сарыарка, Каратау, Манқыстау өңірлерінен де табылады

Хромит кен орындарының неше пайызы Мұғалжар тауларында кездеседі

Хромит кен орындарының 99пайызы Мұғалжар тауларында кездеседі

Кандай негызгы шикызаттын турлеры казакстанда шыгарылады?

Казакстанда алюминийдің негізгі шикізаты боксит

4. Кен байтак казак жерінде казак жерынде өндірілетін пайдалы қазбалар

Қазақстан өзінің жер қойнауының байлығымен әйгілі. Қазақстанда аса маңызды минералдық шикізат түрлерінің бәрі дерлік бар. Еліміздің жер койнауынан Менделеев кестесіндегі 105 элементтің, оның 70-інің мол қоры барланған және 60-тан астамы өндіріледі. 6 мыңға жуық пайдалы қазбалар кен орындары ашылған. Алтын корынан Қазақстан дүние жүзі бойынша 5-орында, ал ТМД бойынша Ресей мен Өзбекстаннан кейінгі 3-орында.

Мұнай мен газдың мол қоры Атырау, Маңғыстау, Қызылорда, Ақтөбе және Батыс Қазақстан аймақтарында шоғырланған. Қазір Қазақстанда мұнай мен газ шоғырланған 14 алап және 207 кен орны бар. Қазақстанда көмір қоры мол. Мұнда тас көмір мен қоңыр көмірдің 10 алабы, 300 кен орны бар. Көмір кен орындарының басым бөлігі Қарағанды, Павлодар және Қостанай облыстарында орналасқан.

Қазақстанның кен байлықтары

Қазақстанның жері кенге бай. Ертеде алтын, мыс, қалайы, тұз және әртүрлі асыл тастар қолмен қазып алынатын. Геологтер Қазақстан жерінен мыңдаған пайдалы кен орындарын ашты. Осылардың негізінде көптеген шахта мен зауыт салынды. Қарағанды, Балқаш, Жезқазған, Шымкент, Өскемен т.б. ірі өнеркәсіп орталықтары өсті.

Орталық Қазақстаннан көмір, мыс, қорғасын, мырыш, алтын, темір, марганец және сирек кездесетін металдар шығады. Еліміздің көмір ошағы – Қарағанды, оның көмір қоры 50 млрд тонна деп есептеледі.

Батыс Қазақстаннан мұнай, жанармай, түрлі ас тұздары шығады. Ақтөбе облысынан никель шығады. Қостанай облысында темір рудасының аса ірі Соколов-Сарыбай кен орны бар.