7 Билет.

Асыл тастар Драгоценные камни

1. Бұл мәтін асыл тастар жайында. Олардың қасиеттері талау орны және түрлері сипаталған. Асыл тастар –минералдар мен тау жаныстарының көркем бұйымдар және зергерлік әшекей заттар жасауға пайдаланылатын ерекше тобы. Бұл мәтінде зергерлік ұйымдарың өзі 3 топқа жіктеледі деп айтылған. Олар 1 қатар, 2 катар және 3 қатар. Сол асында тастарды кобі Қаз-да таралган.Өзіміздін Ш.Каз-мызда түрлі-түсті ақық тау хрусталі, малахит, бирюза және басқкады көптеген асыл тастардын түрлері таралған.

2.Асыл тастар –минералдар мен тау жаныстарының көркем бұйымдар және зергерлік әшекей заттар жасауға пайдаланылатын ерекше тобы. Әшекейлік тастарға яшма, мәрмелі оникс,обсидиан, гагат, тасқажәне т.б жатады

3. Сұхбат

Бұл сендер туралы қастарда білесіңдер?

Асыл тастар –минералдар мен тау жаныстарының көркем бұйымдар және зергерлік әшекей заттар жасауға пайдаланылатын ерекше тобы.

Олар қандайда ұрғашылыктар болады?

Оларға өрнекті, түс бояулары қанық, мөлдір әрі жарық сәулесін сындырып, шаршырата алатындай оптикалық қасиеті бар көптеген минералдар мен тау жыныстары жатады.

Асыл тастар неше топқа бөлінеді?

Асыл тастар 3 топқа бөлінеді

Бұл қандай?

Зергерлік тастар,зергерлік-әшекейлік тастар және әшекейлік тастар

Әшекейлік тастарғы не жатады?

Әшекейлік тастарғы яшма, обсидиан, өрнекті кремень, пегмати, флюорит және т.б жатады.

4)Асыл тастардың сыры

Зүбаржат тасы адамдарға қуаныш пен көңілділік сыйлайтын болған. Ұмытшақ немесе көзі нашар көретін әйелдер оны мойнына таққан екен. Бұл асыл тас ұзақ өмір сүруге кепілдік береді деседі.

Табас тасы ұмытшақтық пен ұйқы қашуды жазады. Көз тиюден сақтайды, дәм сезу күшін арттырады екен.

Құбылма тасты адамдар қан айналымын жақсартады, қанды тазартып, тамырларды бекіте түседі деп жорамалдайды.

Алмас – күш-жігер қосады, жүрегіңді жайландырады, сағыныштан сарғайғанға ем деседі.

Күлгінтас – адамның жүрегін ізгілікке толтырады. Егер әйел адам оны жастығының астына жастанып жатса, жақсы түс көреді екен. Күлгінтаспен бетті сипап, әжім мен секпілді кетіруге болады.

Ақық – тіл-көзден сақтайтын қара тас. Бойыңдағы ауруыңды бәсеңдетіп, есту қабілетіңді жақсартады.

Феруза адамдардың арасындағы жаулық пен араздықты бәсеңдетеді деген. Сары аурумен ауыратындар ферузаны мойнынан тастамайтындай қылып тағып жүреді. Феруза да адам секілді, жасына қарай түрін ақшылдан көгілдірге, көктен жасылға өзгертіп тұрады. Иесіне әлдебір қауіпті жағдай төнсе, онда феруза оның көз алдында күңгірт тартып өзгеретін болған. Ал жазылмайтын ауруы бар адам тақса, ол мүлдем сөніп қалады екен.

8БИЛЕТ

Горючие полезные ископаемые-Жанатын пайдалы қазбалар

1.Бұл мәтін жанатың пайдалы қазбалар тақырыбына арналған. Солардың бірі мұнай және газ. Елімізде Батыс қазақстанда обл-дакен баралған. Елімізде мұнай бірінші рет 1899 жылы алында.Қ-н жалпы газ қоры 6трлн м3.

Дүние жүзнде он екінші орын алады.

Жанатын пайдалы қазбаларға мұнай, газ,тас,көмір және қоңыр көмір жатады.

Мұнай мен газдың мол қоры Атырау, Маңғыстау, Қызылорда, Ақтобе және Батыс Қазақстан аймақтарына шоғырланған.

Еліміз теққана мұнай газғана емес соңымен қатар комірге де бай. Тас көмір мен қоңыр комірдің 10 алабы, 300 кен орны бар.Бұдан басқа Каз-ның минералды шикізат базасы дуние жүзіне уранның 20 пайыз қурайды. Елімізде уранның 100-ге жуық кен орындары барланған.Каз-н дүние жүзіне екінші орында. Каз-да бүкіл ТМД жерінде өте қуатты уран минералдық базасы бар.

2. Мұнай мен газдың мол қоры Атырау, Маңғыстау, Қызылорда, Ақтобе және Батыс Қазақстан аймақтарына шоғырланған.

Қазақстанда көмір қоры мол.Тас көмір мен қоңыр көмірдін 10 алыбы, 300 кен орны бар.Қазақстанның жалпы комір қоры 164 млрд тоннаға жетті

3.Сұхбат

-Жанатын пайдалы қазбаларға нені жатады?

- Жанатын пайдалы қазбаларға мұнай, газ,тас,көмір және қоңыр көмір жатады.

- Мұнай мен газдың мол қоры қайда аймақтарына шоғырланған.?

- Мұнай мен газдың мол қоры Атырау, Маңғыстау, Қызылорда, Ақтобе және Батыс Қазақстан аймақтарына шоғырланған.

-Мұнай елімізде бірінші рет қай жылы және кен орындағы мұнай ұнғысынан атқылады?

- Мұнай елімізде бірінші рет 1899жылы Қарашүңгілдегі Ембі кен орындағы мұнай ұнғысынан атқылады

-Қазір Казакстанда мұнай мен газ неше кен орны бар?

-Қазір Казакстанда мұнай мен газ 207 кен орны бар

Карағанды– кандай базасы бар?

Карағанды– бұл Қазақстанның негізгі көмір базасы

Маңызы жағынан екінші орынды Екібастұз көмір алабы алады?

Маңызы жағынан екінші қайда орынды көмір алабы алады