6 Билет

Перевод всего текста.

Мангыстау богат различными пол.ископаемыми. Большое содерж. Минералов в земле, их обработка является удобной и в геологии они безценны. Присутствие больших запасов нефти и газа в месторождении Өзен и добыча ресурсов составляет 500млн. тон, извлечение в месторождении Жетыбай – конденсатов нефти и газа сост.150 млн.тонн. В середине 70х на полуострове Бозаши в Каражанбасе, Северном Бозаши, Каламкасе- открыты большие местрождения,там содержатся общенациональные ресурсы, извлечение которых около 3050 млн. Тонн.Сегодня в районе Мангыстауской области известно 59 местрождений нефти и газа. Согласно показателям области нефтяной ресурс 3156,2 млн. Тонн, сырья изымается -1440,3 млн. Тонн, которые собираются извлекать 382,7 млн, тонн. Соглассно исследов. В Манг. Обл. нефть и газ-по сведениям ислледования предполагается возможность открытия нового большого месторождения по ждобыче угдеводородов. До 60 ти метроа под землей планируемая добыча нефти и газа сост 500 млн тонн. Доказательством является находкабольшого месторождения Северного Каспия. В этом регионе на этой территории нашлись местрождения фосфоритов, минер, пищев соли, железных руд. В начале 50-х в Мангыстау добывались уран и земельные редкие эл-ты. ,В отой области уже имеются готовые стройт.материалы- распространены известковые камни- ракушечники.На северо-востоке в 40 км от поселка Жетыбай расположено мест-е «Бекі» дающее 60 млн. Тонн.Эти ископаемые используются в строительных работах.......до 80 . На тер. Области есть пять видов коричн. Угля. 1940 году в Тупкарагганском районе располож.месторожден.Кызылкаспак-Айыржал .В то вр. Отрабатывалось 34,7млн.тонн из них 0,5 млн тонн перерабатовалось а остальное оставалось на баллансе. Другие виды коричн. Угля находились в районе Шертпе.Коричневый уголь УЩР- применялся в ввиде сырья для приготовления химических реагентов. Отрасли нефти и газ применяются в качестве утяжелителя. Руда барит-цилестина добывается на месторождениях открытым способом,характеризующийся и известен как Ауыртас стронций. В Мангыстауских горах добываются руды фосфорита и железа.Канга баба, Тобажык,Жи т.д

2)Сұхбат

Маңғыстау кен өндіру орнында жұмыс істеп жүрген екі жұмысшының әңгмелесуі. Біреуінің аты Асан,екіншінің аты Ерасыл.

-Асан,сен білесің бе, Маңғыстау пайдалы қазбаларға бай екенін?

-Иә,әрине.

-70 жылдары ортасында қандай кен орындары ашылып еді?

-Менің оқуымша, Қаражанбас,Солтүстік Бозашы,Қаламқас сияқты ірі кен орындары-деп Ерасыл ойланып барып жауап берді.

- Асан, Солтүстік Каспий қайраңында 500 млн.тонанны құрайтын ірі кенорындары былғаны рас па, осы?

-Бұрындары атам айтушы еді,әйтпесе естімеппін

-Иә,Маңғыстау болашақта үлкен дамушы қалаға айналар!

3) Өңірдің шамамен алғанда аз ғана аумағында фосфориттер, минералды және ас тұздары, темір рудалары кенорындары барланды.Маңғыстаудың жер қойнауы тұз шөгінділеріне де бай. Минералды шикізат қоры олардын көптігі, шөгу куаттылығы, оларды өндеудін ыңгайлыгы жағынан бірегей және әлемдік геологияда теңдесі жоқ болып табылады.

4) Маңғыстау

«Байлық тұнған түбек» атанған ғажап өңір – Маңғыстау. Ол «мың қыстау» сөзінен шыққан. Қаратаудан қарағанда әйел адамның сұлбасы көз алдыңа елестейді. Академик Қаныш Сәтбаевтың бұл өңірді «ұйқыдағы аруға» теңеуі тегін емес. Маңғыстау небір ғажайыптармен ерекшеленеді. Мұнда табиғи ескерткіштер, ежелгі құлпытастар мен көшпенді ата-бабаларымыздың қолтаңбалары самсап тұр.

Миллиондаған жылдар бойы түзілген ғажайып жер реңі белгісіз бір жұмбақ планетаны елестетеді. Мұндағы бір өзі бір көлдің аумағындай алып қазаншұңқырларды, тереңдігі жүздеген метрге жететін құдықтарды, айсбергтерге ұқсайтын ақ шаңқан тауларды, жер астын жарып шыққан ащы сарқырамаларды, тұңғиықтағы өзендерді әлемнің басқа түкпірінен кездестіру қиын.

Темір рудаларынын барыша ірі кенорныөШыгыс Карату қыратының орталық бөлігінде орналасқан Бескемпір кенорны. Онын коры орташа темір құрамы 44,73% болғанда шамамен 500 млн. тоннаны құрайды. Облыс аумағында бір марганец кенорны Барлау коры 2,7 млн. курайды. Марганец орташа құрамдылығы 12 пайыз. және бірнеше руда кенорындары бар.Шығыс және Батыс Каратау мен Каратаушық жоталарындағы біршама бөлігінде бағалан баган 100 мыс рудалары белгілі.

Мангыстаудын жер қойнауы тұз шөгінділері де бай. Үш ірі ас тұзы кенорындары бар Бұлақ 1, Қошқар Ата, Қарақия. Булақ « кенорны Форт-шевченоко қаласы ауданында орналасқан.