Дәріс жоспары

1. Сертификация ұғымы

2. Сертификация халықаралық ұйымы

3. Орган сертификациямен

Дәріс қысқаша ұстауы

Сертификаттау латын сөзінен аударғанда «дұрыс жасалынған» мағынаны білдіреді. Қазіргі кезде сертификаттау экономика және өндіріс саласына қатысты. өнімді сертификаттау қызмет көрсету саласы, өндірісті сертификаттау (сапа жүйесі), қызметкерлер құрамын сертификаттау бұлардың барлығы толық анықталған. Сертификаттаудың үш түрі өзара бір бірімен байланысты. Шығарылатын өнімнің көптігін есепке алатын болсақ, оның өндірісінің бұл іске жұмылдырылған мамандар халықаралық сертификаттау сипаттамасын есепке алатын болсақ, онда сертификаттау қай жүйесінде жұмыс істегенде сертификаттауға қатысушылардың барлығына ортақ қолданылатын біріңғай термин создер қажет.

Терминологияның басты мәселесін сертификаттау саласындағы халықаралық электротехникалық комиссия мен сертификация жөніндегі халықаралық ұйым шеше алады. Олардың бірлескен жұмыстарының нәтижесінде СХҰ/ХЭК 2-нің басшылығымен «Жалпы терминдер және стандарттау саласы мен жұмыстардың әртүрлілігін анықтау» шығарылды.

Кейіннен, ЕЭО қатысушы елдер мен еркін сауда Еуропалық ассоциасы (ЕСЕА) қатысушы елдер, ЕСК/ЕКСЭЛЕК (стандарттау жөніндегі Европалық комитет)/Еуропалық комитет электротехникасы) институттарының бірігуімен EN сериясы 45000 Еуропалық стандарт жасалынды. Онда ХСҰ мен ХЭК-тің сертификаттау саласында және жапсарлас түрлерінің әрекетін жұмыс тәжірибесін есепке ала отырып, сертификаттау саласында нақты және ықшамды жинақталған маңызды терминдер мен анықтамаларды істеді.

Төменде келтірілген және мәтінде әрі қарай келтіретін кейбір терминдер мен анықтамалар орысша мәтіндегі нұсқаулықтан ХСҰ/ХЭК 2-96 немесе EN сериясы 45000 стандарттарына сәйкес аударылып алынған. Жақшаның ішінде басқа нормативтік құжаттарда да қолданылған терминдер мен анықтамалар беріледі. . В скобках даны термины и определения, используемые в других нормативных документах.

Сәйкестікті бекіту. Қандай қызмет болсын тіке немесе жанама болса да қажетті талаптарды сақтайды (өнімнің немесе техникалық регламентті, стандарттың түрі немесе келісім шартты құжат түрінде куәландырылған рәсім).

Сертификация. Өнімнің, жұмыстың, қызмет көрсетудің белгіленген талаптарға сәйкестігін үшінші жақтың жазбаша түрдегі куәландырылған рәсімі (Сәйкестікті растау түрі сертификаттау жөніндегі ұйым өнім сәйкестігімен техникалық регламентін келісім шарт арқылы құжат түрінде растайды.)

Сәйкестікті растайтын жүйе (сертификат жүйесі). Өзінің ережелерімен сәйкестікті жүзеге асыру үшін басқарылатын жүйе (Сертификаттау және қатысушылардың, жұмыс істеу жүйесінің ережелерімен жұмыс өткізудің жиынтық ережелері)

Сәйкестік сертификаты. Сәйкестікң жүйесінің ережелерімен шығарылған құжат, шығарылған өнімнің үрдісі немесе қызметі нақты стандартқа сәйкес келуі немесе басқа нормативті құжатқа сәйкестігін нақты қамтамасыз етеді (Сертификатталған өнім немесе үрдісі техникалық регламнттерге немесе стандарттарға немесе келісім шарттарға сәйкестігін растайды).

Сәйкестік белгісі. Мемлекеттік сертификаттау жүйесінің ережелеріне сәйкес қолданылатын осы өнімнің, үрдістің, жұмыстың, қызмет көрсетудің нақты стандартқа немесе басқа нормативті құжатқа сәйкес екендігін көрсететін белгіленген тәртіппен қойылған белгі.

Нормативтік құжат. Жұмыстардың әртүріне немесе олардың қорытындыларына, жалпы принциптері мен сипаттамаларына ережелерді белгілеу құжаты( «Нормативті құжат» терминіне стандарт, техникалық шарт, регламент және ережелер жинағы кіреді).

Стандарт – құжат бәтуа негізінде жасалынған және белгіленген органмен бекітілген ережені, жалпы принциптер немесе сипаттамасын жалпы және қайта қайта пайдалану үшін әрекеттің әртүрлі түріне қатысты немесе олардың қорытындысына және белгіленген салада жетістіктерге жетудің деңгейін реттейді. Стандарттар ғылымның, техниканың және практикалық тәжірибеде жинақталған қорытындылар негізінде жасалынады және қоғамға пайда келтіру жетістіктеріне бағытталады. (Өнімнің қайта қайта пайдалану ережесі, жалпы принциптер сипаттамаларын және қызметін белгілейтін құжат, сонымен қатар стандарт терминдерге белгілерге, орамада, таңбалауда талап қоя алады).

Техникалық регламент. Заңмен қабылданған немесе халықаралық келісімде белгіленген нысандарды техникалық реттеу талаптарының сақталуы және қолданылуы жөніндегі құжат (өнімі және қызметі).

Сынау. Техникалық операция өнімге бір немесе бірнеше сипаттама белгілеудегі процесті немесе қызметті белгіленген үрдіске сәйкестігін жасайды.

Үшінші жақ. Тұлға немесе орган қаралатын сұраққа қатысатын жақтарға қатысы жоқ [Қатысатын жақтар, ережеге сәйкес өндірушілір қызығушылығы (бірінші жақ) және сатып алушылар (екінші жақ).]

Сертификаттау жөніндегі орган. Сертификаттауды өткізетін орган.

1958 жылы Женева келісімінде қабылданған механикалық транспорттарымен тіркемелер сертификаттау жүйесінде мына терминдер мен анықтамалар қолданыла алады:

көліктік ортаның түрі – бір категориядағы көліктік орта, бір бірімен айырмашылығы жоқ көліктің түрі әртүрлі ңұсқада және түрде болуы мүмкін;

жабдықтардың заттары мен жалғамалы бөліктері - агрегаттар, түйіндер мен бөлшектер көліктің толық жинақталған құрылымына қолданылатын немесе бекітіледі, оларға нормативті құжаттарда жеке талаптар қойылады;

көліктік орта түрін мақұлдау — рәсім, сонымен қатар көліктік орта қауіпсіздік талаптарына белгіленген нақты жиынған жауап беруді белгілейтін бір атаулы құжат;

техникалық қызмет – 1958 жылы Женева келісімінде қатысушы елдер мәлімденген, сынақ зертханасы (орталық), сертификатталған сынақтары Женева келісімінің негізінде өткізуге уәкіл етілген;

инспекторлық бақылау - өндірілген өнімнің сәйкестігін бағалау рәсімі белгіленген талаптарға қатысын және ұйымдастыру жүйесінің құрылымының тиімділігі мен техникалық іс шарасы осы сәйкестік тұрақтылығын қамтамасыз етеді;

сәйкестік декларациясы – құжат арқылы дайындаушы (жеткізуші) өнім белгіленген талапқа сәйкес келеді деп жазбаша растайды.

Керекті әдебиет:

1. Закон Республики Казахстан «О стандартизации»

2. Закон Республики Казахстан «О сертификации продукции и услуг»

3. Закон Республики Казахстан «О транспорте в Республике Казахстан»

4. Закон Республики Казахстан «О безопасности дорожного движения»

5. Аристов А.И. Основы качества, стандартизации и сертификации в автомобилестроении. М.: МАДИ, 2001.

6. Ибраев К.А., Рошаль Л.Я. Основы сертификации на автомобильном транспорте: Учебно – методическое пособие. М.: Трансконсалтинг, 1994.112 с.

СӨЖ бақылау жұмысы

1. Сертификация деген не? [1, 2].

2. Сертификацияның халықаралық ұйымы [2, 3].

3. Сертификация органдары [1, 2].

Дәріс 3

Тақырып 3 Сертификаттаудың құқықтық негізі (1/1 сағ.)