- •1 Мұнай газ геологиясының мақсаты және міндеттері
- •2 Каустобиолиттер туралы түсінік
- •3 Мұнай қатарындағы каустобиолиттер
- •4 Мұнай жане табиги газдар пайдалы казындылар
- •5 Коміртегінін геохимиясы
- •6 Мұнай туралы жалпы маліметтер. Физикалық қасиеттері
- •7 Мунайдын химиялык курамы элементті тобтың
- •8 Мұнайдың көмірсутекті емес қосындыларының сипаттамасы.
- •9 Газдын геохимиясы
- •10 Табиги комірсутекті газдар. Физикалык касиеттері. Химиялык курамы
- •11 Газдыконденсатты кс жуйелер
- •12 Мунайдын жіктемесі
- •13 Мұнайдын жаралу тегі
- •14 Мұнай мен газдың пайда болуының бейорганикалық болжамдары
- •15 Мұнайдың жаралу тегінің органикалық теориясы
- •16 Мунайдын жаралу тегінін шогінді миграциялык моделі
- •17 Мұнайдың жаралу процесінің басты фазасы және басты белдемі
- •18 Мұнай онтогенезінің геохимиясы
- •19 Органикалық заттың Диагенез жане Катагенез кезіндегі өзгерісі
- •20 Мунайдын жаралу тегінін сатылары
- •21 Мұнай және газ миграциясы
- •22 Миграция факторлары
- •23 Мг сыйғызушы тау жыныстары.Шөгінді таужыныстары
- •24 Мұнайгазаналық шөгінділер
- •25 Таужыныстардагы органикалык заттар, олардын озерістері
- •26 Мұнайлы жаралу тегіне қолайлы фациялар жане геохимиялык жагдайлар
- •27 Мунай мен газдын пайда болуында, миграциясында жерасты суларынын ролі
- •28 Коллектор жане флюидтіректі таужыныстары
- •29 Тау жыныстардың коллекторлық қасиеттері
- •30 Тау жыныстардың кеуектілігі
- •31 Таужыныстардын отімділігі
- •32 Коллекторлардын жіктемелері
- •33 Флюидтіректі (жапқыш) тау жыныстары
- •34 Табиғи резервуарлар (қоймалар)
- •35 Мұнай-газ тұтқыштары
- •36 Мұнай мен газ шоғырлары
- •37 Туткыштар мен шогырлар жіктемесі
- •38 Шоғырлардың и.О.Брод, а.А.Бакиров,о.К.Баженова бойынша жіктемесі
- •39 Шогырлардын калыптасуында катпарлар мен жарылу бузылыстардын ролі
- •40 Туткыштардын калыптасу мерзімін айкындау
- •41 Риф массивтері, олармен мг байланысы
- •43 Жер койнауындагы температура жане кысым
- •44 Мұнай және газ кенорындары
- •49 Мг к/о алынатын коры бойынша жіктемесі
- •50 Мунайдын корын есептеу (колемдік адіс)
- •51 Мг багалау жане іздеу-барлау жумыстарындагы геохимиялык зерттеулер
- •52 Жер койнауы мунайгаздылыгынын геохимиялык жане гидрогеохимиялык корсеткіштері
- •53 Бургылау жумыстары. Унгымалардын жіктемесі (турлері)
- •54 Мг іздеу-барлау жумыстарынын кезендерімен сатылары
- •55 Унгымаларды бургылау кезіндегі геологиялык, геофизикалык, геохимиялык
- •56 Мг жер койнауында таралуы
- •57 Мунайгеологиялык аудандастыру Бакиров, Брод бойынша
- •58 Казакстаннын мг провинциялары, облыстары
- •59 Қазақстан мұнай-газды провинциялары
- •60 Каспий маңы провинциясының сипаттамасы
- •61 Тұран мұнай-газды провинциясының сипаттамасы
- •62 Мг пайда болуынын геодинамикалык моделдері
- •63 Мг пайда болуынын субдукциялык-обдукциялык моделі
- •64 Мг пайда болуынын рифтогенді моделі
- •65 Курылымлык карта, мазмуны, курастыру адістері
- •66 Шогырдын курылымдык картасы бойынша кима курастыру
- •67 Мунай-газ жиналымдарынын калыптасу. Дифференциалдык устау тасілінін устанымдары
- •49 Сурак кесте
30 Тау жыныстардың кеуектілігі
Мұнай мен газды өзіне сыйғызу қабілеті бар тау жыныстары кеуекті болу қажет. Кеуектілік дегеніміз тау жыныстарының жалпы көлемінің кеуек-қуысты бөлігі. Кеуектілік процент мөлшерімен немесе бірліктің бөлігімен белгіленеді. Кеуектілік пайда болу жағдайымен байланысты бірінші (бастапқы) және екінші (соңғы) болып бөлінеді. Бірінші кеуектілік тау жынысы шоғырланып, қалыптасу кезінде пайда болып, құмдарға, құмтастарға, алевролиттерге, оолитті әктас, коралл әктастарына тән.
Екінші кеуектілік тау жынысы қалыптасқаннан кейін жарықшақтар және каверналар түрінде пайда болады. Олар доломиттерде, әктастарда, сирегірек құмтастар және алевролиттерде байқалады.
Кеуектілік жалпы және ашық түріне бөлінеді. Жалпы кеуектілік - барлық кеуек-қуыстардың, жарықшақтардың, каверналардың жиынтық көлемі. Бірімен бірі байланысы бар кеуек-қуыстардың, жарықшақтардың, каверналардың көлемін ашық кеуектілік дейді. Практикада кеуектілік коэфициенті кең қолданылады. Жалпы кеуектіліктің коэфициенті (Кж) – барлық кеуек-қуыстың көлемінің (Vжк) тау жынысының көлемінің Vжк қатынасы Кж = Vжк/Vтж Ашық кеуектіліктің көлемінің (Vак) тау жынысының көлеміне (Vтж) қатынасы – ашық кеуектіліктің коэфициенті Vак/Vтж.
Кеуектілік кеңістіктегі мұнай көлеміннің (Vм) мұнай қабатындағы барлық кеуек-қуыстардың (Vжк) көлеміне қатынасы - мұнайқанығу коэфициенті Кмқ= Vм/ Vжк.
Жалпы кеуектіліктің коэфициенті 0,45 (45%), ашық кеуектіліктің коэфициенті 0,35 (35%) дейін өзгереді. Ашық кеуектіліктің орташа мөлшері құмдарда 20-35, құмтастарда 5-25, әктастарда 1-15, доломиттерде 3-2
Тиімді кеуектілік-қозғалмалы флюидтердің орын алған көлемі, яғни жыныспен байланған судың алып жатқан кеуек-қуыстардың кеңістігісіз, бір-бірінен байланысты, кеуек-қуыстар жүйесінің көлемін сипатайды. Ол мұнай мен газ үшін жыныстық сыйымдылығын анықтайды, яғни шөгінделердің мұнайгазбен қанығуын бейнелейді.
31 Таужыныстардын отімділігі
Өткізгіштік (өтімділік) –тау жыныстардың, қысым ауытқуы бар жағдайда өзінің бойымен сұйық және газ тәрізді флюидтерді өткізу қасиеті. Өткізгіштік ортаның сүзбелену өлшемі болып, коллектордың ең маңызды параметріне жатады. Оның мөлшері жыныстық кеуек-қуыс каналдарының және жарықшақтарының мөлшеріне, иреңділігіне тәуелді болып, қысым ауытқуы мен флюид тұтқырларына тәуелсіз болады.
Өткізкіштік абсолюттік (физикалық), тиімді (фазалық) және салыстырмалы түріне бөлінеді. Абсолюттік-біркелкі инертті сұйық немесе газ үшін, олардың кеуекті ортамен физикалық-химиялық қарым-қатынасы жоқ жағдайда және осы флюидпен жыныстық кеуек-қуыстары толық қаныққан кездегі тау жынысының өткізгіштігі. Абсалюттік өткізгіштікті инертті газбен өлшеу дұрыс (ауа немесе азот қолданады), оны газ өткізгіштік деп атайды.
Тиімді (фазалық)- нақтылы бір сұйықтық немесе газ үшін бірге басқа флюгедтер бар болған жағдайдағы тау жынынысының өткізгіштігі. Мысалы, сумен қанықан жыныстың бойымен газ өткізеді. Бұл табиғи жағдайды бейнелейді, себебі жер қойнауы қабаттарында екі флюид (газ-су, су-мұнай) жиі кездеседі, ал кейде флюид (газ-мұнай-су) болады. Жыныстың қасиеттерін бағалау үшін тиімді өткізкіштіктің маңызы зор.
Тиімді өткізгіштіктің абсолюттік өткізгіштікке қатынасы салыстырмалы өткізкіштіктің мөлшерін көрсетеді.
Абсолюттік және тиімді өткізгіштікті Дарси заңымен анықтайды. Дарси - XIX ғасырдың ортасындағы француз ғалымы флюидтердің фильтрация заңын (Дарси заңы) шығарып ұсынды. Бұл заң бойынша кеуек-қуысты ортада сұйық сүзбеленуінің жылдамдығы сұйықтың динамикалық тұтқырлығына тікелей байланысты: V=Q/F=R(P1-P2)/µL, мұнда V-сүзбелену жылдамғы, Q-жыныс арқылы өткен флюидтің көлемі, F-жыныстың флюид өтетін бетінің ауданы, К-сәйкестік коэффициенті, ол жыныстың өткізгіштік коэффиценті түрінде қарастырылады, Р1және Р2 үлгітасқа кіру және шығу қысымы, µ-динамикалық тұтқырлық, L-үлгітас ұзындығы.
Өткізгіштік коэфициенті K=QLµ/F▲P, мұнда Q-флюидтің көлемі, L-флюидтің жол жүру ұзындығы (үлгітастың ұзындығы, қысым ауытқуы, Р1-үлгітастың алдыңдағы қысым, Р2-үлгітастан кейінгі қысым.
Халықаралық жүйеде Q-м3/с, L-м, µ-Па с F-м2, Р-Па, сонда өткізгіштіr м2 өлшенеді. Нақтылы жыныстарда бұл өлшем өте жоғары, әдетте өткізгіштік микрометрмен (мкм) өлшенеді. Метрлік жүйеде өткізкіштік Дарси (D) белгімен өлшенеді. Дарсидің мыңнан бір бөлігі миллидарси (мD). Бірліктердің өзара байланысы 1D=1,02*10-12м2=1мкм
Жарықшақтық өткізгіштік тау жыныстарындағы жарықшақтармен байланысты, коллекторларда олардың жарықшақтық өткізкіштігі түйіршікаралық өткізгіштіктен көбірек болады. Дала жұмыстарында өткізгіштікті шамалап бағалауға болады: 0,5мD-нашар, 5-10 мD-орташа, 10-100 мD жақсы, 100-1000 мD -өте жақсы. Құмдар мен құмтастарда абсолюттік газ өткізгішті 2-3 Дарсиге жетеді.