10. Współpraca pompy z układem pompowym, bilans energetyczny, dobór rodzaju I mocy napędu pomp wyporowych I wirowych.

11. Najważniejsze czynności obsługowe pomp (uruchamianie, nadzór w czasie pracy, zatrzymywanie).

12. Najczęstsze usterki pomp wyporowych I wirowych w czasie pracy, objawy I sposoby ich usuwania.

Brak sposobów usuwania

Usterki eksploatacyjne, które mogą wystąpić w pompach: 1.Typowe niesprawności pomp wirowych: -pompa niedokładnie zalana; -pompa niedokładnie odpowietrzona; -pompa zasysa powietrze przez nieszczelności w dławicy lub w przewodzie ssawnym; -zbyt duża wysokość ssania, -zbyt wys. temp. cieczy; -zatkany kosz ssawny; -zamknięty zawór ssawny lub tłoczny na rurociągu; -zbyt wysokie zanieczyszczenia filtrów; -brak czynnika do pompowania.

2.Pompa pracuje z wydajnością niższą od nominalnej: -powstawanie worków powietrznych w przewodzie ssawnym; -zbyt wysoka temp wody; -zużycie pompy; -zmniejszenie prędkości obrotowej silnika napędzającego pompę; -niewłaściwy kierunek obrotów; -pompa zasysa powietrze; -zdławione zawory. 3.Łożyska pompy grzeją się: -pompa źle ustawiona na fundamencie; -zbyt mało smaru w łożyskach (oleju smarowego); -zbyt dużo smaru stałego w łożyskach tocznych; -zatkanie przewodu chłodzącego łożysko; -źle zamocowane rurociągi („ciągną pompę”); -mechaniczne zużycie łożyska; -strata właściwości smarnych smarów łożyskowych.

4.Pompa wytwarza zbyt wysokie ciśnienie: -zbyt duża prędkość obrotowa silnika napędzającego; -zbyt wysoki ciężar właściwy podnoszonej cieczy; -zdławiony zawór tłoczny.

5.Pompa pracuje hałaśliwie: -zasysanie powietrza przez pompę; -niewyważenie układu wirującego; -niestateczne praca pompy; -kawitacja; -uszkodzenie łożysk lub innych części.

13. Przedstawić na wykresie szeregową współpracę pomp wirowych. Podać cel stosowania takiej współpracy.

Krzywe szeregowej współpracy pomp o różnych Krzywe szeregowej współpracy pomp o jednakowych. charakterystykach.

Cel stosowania współpracy: Celem jest zwiększenie wysokości pompowania.

14. Omówić na wykresach równoległą współpracę pomp o różnych charakterystykach H=f(Q).

Krzywe równoległej współpracy pomp o różnych charakterystykach.

15. Opisać wielkości charakterystyczne pomp, wyróżnik szybkobieżności (kształtu) wirnika.

Wysokość podnoszenia jest to różnica pomiędzy ciśnieniem na wlocie i na wylocie pompy, wyrażona w metrach słupa pompowanej cieczy, oznaczona literą H. Wysokość podnoszenia nie zależy od ciężaru właściwego pompowanej cieczy w przeciwieństwie do ciśnienia mierzonego manometrem w MPa, które jest wprost proporcjonalne do ciężaru pompowanej cieczy. Manometryczna wysokość podnoszenia to suma manometrycznej wysokości ssania i tłoczenia (suma wskazań przyrządów pomiarowych), wyrażona w metrach słupa wody.

Geometryczna wysokość podnoszenia (rys.1) to suma geometrycznej wysokości ssania i tłoczenia, wyrażona w metrach. Manometryczna wysokość tłoczenia to wysokość ciśnienia odczytana na manometrze podczas pracy motopompy, wyrażona w metrach słupa wody (m H2O). W przypadku zatrzymania motopompy obie te wielkości zrównałyby się ze sobą. Oznacza to, że zarówno manometr, jak i manowakuometr po zatrzymaniu motopompy (przy założeniu idealnej szczelności pompy i przewodu) wskazywałaby rzeczywiste odległości do lustra wody oraz rzeczywistą wysokość na jaką pompa wtłoczyła wodę. Dzieje się tak dlatego, że po zatrzymaniu całkowicie ustaje przepływ wody w liniach tłocznych i ssawnych, w związku z tym znikają całkowicie opory tarcia.

G eometryczna wysokość tłoczenia (rys. 1) to rzeczywista pionowa odległość między osią nasady ssawnej pompy, a punktem najwyższego rzutu wody, mierzona w metrach. Manometryczna wysokość ssania to wysokość ssania odczytana na wakuometrze podczas pracy pompy wyrażona w m H2O. Po zatrzymaniu pracy pompy manometryczna wysokość ssania jest równa geometrycznej wysokości ssania, ze względu na brak oporów przepływu. Geometryczna wysokość ssania (rys.1) to rzeczywista odległość pionowa między lustrem wody, a osią nasady ssawnej pompy, mierzona w metrach. Teoretyczną wysokością podnoszenia pompy nazywamy sumę użytecznej wysokości podnoszenia i oporów hydraulicznych w pompie spowodowanych tarciem cieczy o ścianki kanałów przepływowych, zawirowaniami itp.Rys. 1. Geometryczne wysokości: ssania, tłoczenia i podnoszenia

Wydajność jest to ilość cieczy jaką może dostarczyć pompa w jednostce czasu , mierzona w dm3/min lub m3/h, wydajność oznaczamy literą Q. Rzeczywista wydajność pompy Qr (Q) jest to suma natężenia przepływu w przekroju króćca wylotowego i cieczy odprowadzanej (również przed króćcem tłocznym) na własne potrzeby pompy np. chłodzenie łożysk, dławic itp. Wydajność nominalna pompy Qn jest to wydajność określona przez producenta i podana na tabliczce znamionowej. Wydajność nominalna występuje przy nominalnej wysokości podnoszenia i nominalnej prędkości obrotowej pompy. Przy poprawnej eksploatacji powinna występować zależność Qr = Qn . Wydajność optymalna Qopt jest to wydajność występująca przy optymalnej sprawności pompy. W dobrze skonstruowanej pompie Qopt pokrywa się z Qn . Wydajność teoretyczna pompy Qth jest to natężenie przepływu w pompie idealnie szczelnej i przy teoretycznej wysokości podnoszenia. Qth =Q + Qstr

Qstr - łączne straty występujące w pompie (przepływ powrotny do wirnika, przecieki przez dławice itp.)

Moc na wale (sprzęgle) pompy Pw jest to moc pobierana przez pompę i określona przez bezpośredni pomiar momentu napędzającego pompę lub określana pośrednio przez pomiar mocy pobieranej przez silnik Ps.

Pw= Ps * ηs

ηs – sprawność silnika napędowego Moc użyteczna (efektywna) pompy Pu jest to moc zużyta na zwiększenie energii pompowanej cieczy.

Sprawność objętościowa pompy ηv jest to stosunek wydajności rzeczywistej do wydajności teoretycznej. Sprawność objętościowa waha się zazwyczaj w granicach 0,9-0,98 przy czym większe wartości odnoszą się do pomp większych. Sprawność hydrauliczna pompy ηh jest to stosunek użytecznej wysokości podnoszenia do wysokości teoretycznej. Sprawność hydrauliczna zależy od rodzaju pomp: dla pomp wyporowych przybiera wyższe wartości do 0,98; dla pomp wirowych w granicach od 0,8do 0,96. Zależy też od wielości pomp – dla większych ma większą wartość. Sprawność mechaniczna pompy ηm jest to stosunek różnicy mocy na wale i mocy zużywanej na pokonanie oporów mechanicznych występujących w pompie do mocy na wale. Sprawność mechaniczna pompy waha się w granicach od 0,92 do 0,98 – zależnie od wielkości i jakości wykonania pompy. W pompach bez dławnicowych sprawność mechaniczna wynosi 1,00. Sprawność całkowita pompy η jest to jest to stosunek mocy użytecznej pompy do mocy pobieranej przez pompę na wale. Sprawność całkowitą możemy policzyć też ze wzoru:

η = ηv*ηh*ηm

Całkowita sprawność pompie powinna być mniejsza od 0,6. Nowoczesne pompy osiągają wartości wynoszące 0,9. Przeciętne sprawności motopompy wynoszą od 0,7 do 0,8.

Wyróżnik szybkobieżności (ns) oznacza wartość wymiarową charakteryzującą kształt wirnika pompy za pomocą takich parametrów, jak: wysokość podnoszenia, wydajność i prędkość obrotowa.

Wyróżnik szybkobieżności jednoznacznie charakteryzuje typ wirnika maszyny. Wartość wyróżnika wzrasta ze wzrostem wydajności i prędkości obrotowej a maleje ze wzrostem wysokości hydraulicznej.

Wyróżnik szybkobieżności rośnie ze wzrostem Q maleje ze wzrostem H.

Pompy szybkobieżne -małe H

pompy wolnobieżne -małe Q