2. Әңгіме-дәріс. 5. Тірек-сызбамен жұмыс.

3. Б.Ү.Ү. Кестесі.

Сабақтың көрнекілігі: Қосымша деректер, оқулық, кескін карта, карта т.б.

Сабақтың жоспары:

І. Ұйымдастыру кезеңі.

Сабақтың барысы:

І. Ұйымдастыру кезеңі.

Оқушыларды түгендеу, оқу құралдарын дайындатып, зейіндерін сабаққа аударту.

ІІ. Үй тапсырмасын тексеру.

Қорытындылау.

ІІІ. Жаңа сабақ.

1. Әңгіме-дәріс.

Құрал жабдықтар: итмұрын мен раушан гүл іріктемелерінің суреті немесе гербарийі . капуста іріктемелерінің суреттері, жеміс жидектердің суреттері

Орындалатын тапсырма:

1итмұрынның жабайы гүлін, жапырағын, мәдени раушангүлдердің іріктемелерімен салыстыру. Ұқсастықтары мен айырмашылықтарын қарап, қай мүшесі , қандай мақсатпен өзгергенін талдау.

2. Қырыққабат іріктемлерінің суретінен жабайы тегі мен қолдан шығарылғандарының белгілі бір мақсатқа сай өзгерген мүшелерін қарау.

3.Жеміс жидектердің іріктемелерінде бірден көзге түсетін өзгерістерін және сұрыптапушының алға қойған мақсатын білу.

4. Тауықтардың кептерлердің т.б қолтұқымдарын жабайы тектерімен салыстыра отырып, сырт көріністерінен ерекшеліктерін байқап, қолдан сұрыптаудың нәтижесін тереңірек түсіну.

IV. Жаңа сабақты бекіту.

1. Б.Ү.Ү. Кестесі.

Білгенім

Үйренгенім

Үйренгім келеді

V. Қорытындылау, бағалау. VІ. Үйге тапсырма беру. 1 зертханалық жұмыс. Қолдан сұрыптаудың нәтижесін талдау.

Сабақ№________ Сыныбы_________ Күні_________

Тақырыбы: табиғи сұрыпталу- эволюцияның қозғаушы және бағыттаушы күші .

Мақсаты:

Білімділік: табиғи сұрыпталу- эволюцияның қозғаушы және бағыттаушы күшіне сипаттама беру

Дамыту: Өз бетінше ізденіспен шығармашылық тұрғыда жұмыс істеуге дағдыландыру. Өз ойларын еркін де сауатты, нақты жеткізу қабілеттерін арттыру.

Тәрбиелік: Жан-жақтылыққа, ізденімпаздыққа баулу, тыңдай және сөйлей білу мәдениетін арттыру.

Болжамдап отырған нәтиже табиғи сұрыпталу- эволюцияның қозғаушы және бағыттаушы күшімен танысқан тұлға.

Сабақтың типі: Жаңа білім беру сабағы

Сабақтың түрі: Аралас сабақ

Сабақтың әдісі: 1. Сұрақ-жауап. 4. Тірек-сөздермен жұмыс.

2. Әңгіме-дәріс. 5. Тірек-сызбамен жұмыс.

3. Б.Ү.Ү. кестесі.

Сабақтың көрнекілігі: Қосымша деректер, оқулық, т.б.

Сабақтың жоспары:

І. Ұйымдастыру кезеңі.

ІІ. Үй тапсырмасын тексеру.

1. Сұрақ-жауап.

Қорытындылау.

ІІІ. Жаңа сабақ.

1. Әңгіме-дәріс.

2. Тірек-сөздермен жұмыс.

3. Тірек-сызбамен жұмыс.

Қорытындылау

IV. Жаңа сабақты бекіту.

1. Б.Ү.Ү. кестесі.

V. Қорытындылау, бағалау.

VІ. Үйге тапсырма беру.

Сабақтың барысы:

І. Ұйымдастыру кезеңі.

Оқушыларды түгендеу, оқу құралдарын дайындатып, зейіндерін сабаққа аударту.

ІІ. Үй тапсырмасын тексеру.

Қорытындылау.

ІІІ. Жаңа сабақ.

1. Әңгіме-дәріс.

Табиғи сұрыпталу-белгілі бір ортаға организмнің тіршілігін сақтап бейімделуі .

Тіршілік үшін күрес- қоршаған орта мен организм арасындағы күрделі қарым –қатынастың жиынтығы.

Өсімдіктер мен жануарларды қажет белгілеріне қарай сұрыптап іріктеп алуды Ч дарвин қодан сұрыптау деп атаған .

Қолдан сұрыптау нәтижесінде адам тек өз қажетіне жарайтын пайдалы қолтұқымдар мен іріктемелерді шығарады. Жаңа іріктемелер мен қолтұқымдарды шығару жұмысында организмдер белгілерінің өзгеруін негізге алады.

2. Тірек-сөздермен жұмыс.

Сұрыптау, қолдан сұрыптау

3. Тірек-сызбамен жұмыс.

IV. Жаңа сабақты бекіту.

1. Б.Ү.Ү. кестесі.

Білгенім

Үйренгенім

Үйренгім келеді

V. Қорытындылау, бағалау.

VІ. Үйге тапсырма беру. табиғи сұрыпталу- эволюцияның қозғаушы және бағыттаушы күші

Сабақ№________ Сыныбы_________ Күні_________

Тақырыбы: Түрішілік күрес .

Мақсаты:

Білімділік: Түрішілік күреске сипаттама беру

Дамыту: Өз бетінше ізденіспен шығармашылық тұрғыда жұмыс істеуге дағдыландыру. Өз ойларын еркін де сауатты, нақты жеткізу қабілеттерін арттыру.

Тәрбиелік: Жан-жақтылыққа, ізденімпаздыққа баулу, тыңдай және сөйлей білу мәдениетін арттыру.

Болжамдап отырған нәтиже Түрішілік күреспен танысқан тұлға.

Сабақтың типі: Жаңа білім беру сабағы

Сабақтың түрі: Аралас сабақ

Сабақтың әдісі: 1. Сұрақ-жауап. 4. Тірек-сөздермен жұмыс.

2. Әңгіме-дәріс. 5. Тірек-сызбамен жұмыс.

3. Б.Ү.Ү. кестесі.

Сабақтың көрнекілігі: Қосымша деректер, оқулық, т.б.

Сабақтың жоспары:

І. Ұйымдастыру кезеңі.

ІІ. Үй тапсырмасын тексеру.

1. Сұрақ-жауап.

Қорытындылау.

ІІІ. Жаңа сабақ.

1. Әңгіме-дәріс.

2. Тірек-сөздермен жұмыс.

3. Тірек-сызбамен жұмыс.

Қорытындылау

IV. Жаңа сабақты бекіту.

1. Б.Ү.Ү. кестесі.

V. Қорытындылау, бағалау.

VІ. Үйге тапсырма беру.

Сабақтың барысы:

І. Ұйымдастыру кезеңі.

Оқушыларды түгендеу, оқу құралдарын дайындатып, зейіндерін сабаққа аударту.

ІІ. Үй тапсырмасын тексеру.

Қорытындылау.

ІІІ. Жаңа сабақ.

1. Әңгіме-дәріс.

Түрішілік күрес бір түрге жататын даралардың арасындағы қорек орын , ылғал , жарық үшін күрес.

Жыныстық сұрыпталу- түрдің көбеюі ,ұрпақтарының әрі қарай өсіп өнуі тіршілігін қастамасыз ететін , табиғи сұрыпталудың формасы

Табиғи сұрыпталу-белгілі бір ортаға организмнің тіршілігін сақтап бейімделуі .

Тіршілік үшін күрес- қоршаған орта мен организм арасындағы күрделі қарым –қатынастың жиынтығы.

Өсімдіктер мен жануарларды қажет белгілеріне қарай сұрыптап іріктеп алуды Ч дарвин қодан сұрыптау деп атаған .

Қолдан сұрыптау нәтижесінде адам тек өз қажетіне жарайтын пайдалы қолтұқымдар мен іріктемелерді шығарады. Жаңа іріктемелер мен қолтұқымдарды шығару жұмысында организмдер белгілерінің өзгеруін негізге алады.

2. Тірек-сөздермен жұмыс.

Сұрыптау, қолдан сұрыптау

3. Тірек-сызбамен жұмыс.

IV. Жаңа сабақты бекіту.

1. Б.Ү.Ү. кестесі.

Білгенім

Үйренгенім

Үйренгім келеді

V. Қорытындылау, бағалау.

VІ. Үйге тапсырма беру. Түрішілік күрес

Сабақ№________ Сыныбы_________ Күні_________

Тақырыбы: Сыртқы ортаның қолайсыз жағдайларымен күрес .

Мақсаты: Сыртқы ортаның қолайсыз жағдайларымен күрес туралы түсінік беру

Міндеті :

Білімділік: Түрішілік күреске сипаттама беру

Дамыту: Өз бетінше ізденіспен шығармашылық тұрғыда жұмыс істеуге дағдыландыру. Өз ойларын еркін де сауатты, нақты жеткізу қабілеттерін арттыру.

Тәрбиелік: Жан-жақтылыққа, ізденімпаздыққа баулу, тыңдай және сөйлей білу мәдениетін арттыру.

Болжамдап отырған нәтиже Түрішілік күреспен танысқан тұлға.

Сабақтың типі: Жаңа білім беру сабағы

Сабақтың түрі: Аралас сабақ

Сабақтың әдісі: 1. Сұрақ-жауап. 4. Тірек-сөздермен жұмыс.

2. Әңгіме-дәріс. 5. Тірек-сызбамен жұмыс.

3. Б.Ү.Ү. кестесі.

Сабақтың көрнекілігі: Қосымша деректер, оқулық, т.б.

Сабақтың жоспары:

І. Ұйымдастыру кезеңі.

ІІ. Үй тапсырмасын тексеру.

1. Сұрақ-жауап.

Қорытындылау.

ІІІ. Жаңа сабақ.

1. Әңгіме-дәріс.

2. Тірек-сөздермен жұмыс.

3. Тірек-сызбамен жұмыс.

Қорытындылау

IV. Жаңа сабақты бекіту.

1. Б.Ү.Ү. кестесі.

V. Қорытындылау, бағалау.

VІ. Үйге тапсырма беру.

Сабақтың барысы:

І. Ұйымдастыру кезеңі.

Оқушыларды түгендеу, оқу құралдарын дайындатып, зейіндерін сабаққа аударту.

ІІ. Үй тапсырмасын тексеру.

Қорытындылау.

ІІІ. Жаңа сабақ.

1. Әңгіме-дәріс.

Әрбір биоценоздың өзіндік түрлік құрамы қалыптасқан. Сондықтан биоценозда бір түрдің популяциялары өте көп болса, екіншілері керісінше аз болуы мүмкін. Осыған байланысты биоценоз ондағы түрлердің санымен және сапасымен сипатталады Биоценоздың түрлік құрылымы деп ондағы түрлердің алуантүрлілігін және олардың салмақтары мен сандық мөлшерінің ара қатынасын айтады. Түрге бай және кедей биоценоз түрлері бар. Жылуы аз полярлық арктикалық шөлдерде және солтүстік тұндраларда, ылғалы жеткіліксіз ыстық шөлді аймақтарда, қатты ластанған ақаба суларда - бір немесе бірнеше фактордың орташа оптималды мөлшерден ауытқыған орталарда қауымдастықтар түрге жұтаң, кедей болады. Мұндай ортаның қолайсыз жағдайында тек аз ғана түрлер тіршілік ете алады. Сондай-ақ жиі-жиі өзгерістерге ұшырап тұратын, мысалы, жыл сайын өзендердің арнасынан шығып су басып қалатын, гербицидтер қолданылып жер жыртылатын егістіктерде немесе басқа да антропогендік әсерлерге ұшырап отыратын биоценоздарда да түрлік құрам төмен болады. Керісінше, ортаның абиотикалық факторлары оптималға жақын жерлердің бәрінде биоценоздар түрлік құрамға бай болады. Бұларға мысал ретінде тропикалық ормандарды, маржанды рифтерді, шөлді аймақтардағы өзен аңғарларын айтуға болады.

Сонымен қатар биоценоздардың түрлік құрамы, сол биоценоздардың қаншалықты ұзақ уақыттан бері өмір сүріп келе жатқанына да байланысты. Әдетте жас, жаңадан пайда болған биоценоздарда ертерек қалыптасқан қауымдастықтармен салыстырғанда түрлік құрам аз болады. Адам қолымен жасалған биоценоздарда да (егістік, бау-бақша) табиғи жүйесі ұқсас қауымдастықтарға (орман, дала, шалғындық, батпақ) қарағанда түрлік құрам жұпыны болады.

Бүкіл құрылық тағы дерлік және көптеген су биоценоздарының құрамына микроорганизмдер, өсімдіктер және жануарлар кіреді. Алайда кей жағдайларда өсімдіктері жоқ (мысалы, үңгірлерде, судың терең қабаттарында), сирек жағдайда тек микроорганизмдерден тұратын (мысалы, су түбіндегі анаэробты ортада, көмірсутекті су көздерінде және т.б.) биоценоздар түзіледі.

2. Тірек-сөздермен жұмыс.

Сұрыптау, қолдан сұрыптау

3. Тірек-сызбамен жұмыс.

IV. Жаңа сабақты бекіту.

1. Б.Ү.Ү. кестесі.

Білгенім

Үйренгенім

Үйренгім келеді

V. Қорытындылау, бағалау.

VІ. Үйге тапсырма беру. Сыртқы ортаның қолайсыз жағдайларымен күрес

Сабақ№________ Сыныбы_________ Күні_________

Тақырыбы: Т ест.

Мақсаты:

Білімділік: ҰБТ ға дайындық

Дамыту: Өз бетінше ізденіспен шығармашылық тұрғыда жұмыс істеуге дағдыландыру. Өз ойларын еркін де сауатты, нақты жеткізу қабілеттерін арттыру.

Тәрбиелік: Жан-жақтылыққа, ізденімпаздыққа баулу, тыңдай және сөйлей білу мәдениетін арттыру.

Болжамдап отырған нәтиже .

Сабақтың жоспары:

І. Ұйымдастыру кезеңі.

Сабақтың барысы:

І. Ұйымдастыру кезеңі.

1. Астық тұқымдас өсімдіктер тамыры:

A) Жанама B) Кіндік C) Негізгі D) Қосалқы E) Шашақ

2. Тұқым себетін топырақ: A) Тығыз болу қажет. B) Ауа еркін өтетін болу қажет. C) Өте құрғақ болған тиімді. D) Өте дымқыл болуы қажет. E) Батпақты болу қажет.

3. Сырттан қарағанда жәндіктен де өсімдікке көбірек ұқсайтын көпжасушалы ағза:

A) Айырдене B) Тұщы су гидрасы C) Бауырсорғыш D) Құмқазар E) Шұбалшаң

4. Үлкен қан айналым шеңбері дегеніміз- A) Сол жақ қарыншадан шығып, бүкіл мүшелерге таралып, сол жақ құлақшаға келу жолы. B) ) Сол жақ құлакшадан шығып, бүкіл мүшелерге таралып, сол жақ қарыншаға келу жолы. C) Оң жақ қарыншадан шығып, бүкіл мүшелерге таралып, оң жақ құлақшаға келу жолы.

D) Сол жақ қарыншадан шығып, бүкіл мүшелерге таралып, оң жақ құлақшаға келу жолы.

E) Оң жақ қарыншадан шығып, бүкіл мүшелерге таралып, сол жақ қарыншаға келу жолы.

5. Өт бөлетін без: A) Сілекей без. B) Бауыр. C) Жыныс безі. D) Ұйқы безі. E) Ішек безі.

6. Жеміс қабы мен тұқымы бір-бірімен бітісіп кеткен бір тұқымды құрғақ жеміс.

A) Бидай B) Күнбағыс C) Үрмебұршақ D) Шомыр E) Көкнәр

7. Тек су бетінде қалқып өсетін шаңжапырақ

A) Хлорелла B) Лианалар C) Мүк D) Спирогира E) Сальвиния

8. Саңырауқұлақтың жемісті денесінің жіпшумақтан өсіп дамуы: A) Ауа жетіспегенде. B) Спорасы 20-25 см терең орналасқанда. C) Топырақта ылғал жеткіліксіз болғанда. D) Ауа, ылғал, жылу жеткілікті болғанда. E) Жылу жеткіліксіз болғанда.

9. Кесірткенің терісі: A) тері безінен сұйық шырыш бөлініп тұрады B) жалаңаш(жылтыр) C) қабыршақты, құрғақ D) дымқыл E) тікенекті өскіншелі

10. Адам өкпе бөлігінің саны: A) 5 B) 3 C) 2 D) 4 E) 1

11. Сүтқоректілердің зәр шығару мүшесі:

A) Өкпе B) Бүйрек C) Кеңірдек D) Өңеш E) Қарын

12. Бір-біріне ұқсас егіздер дамыған жасушаның саны: A) 1 B) 2. C)3. D) Көп. E)5.

13. Митоз жолымен бөлінетін бөлшектер A) онтогенез B) нерв түтігі C) зигота

D) сарыуыз E) гамета

14. Жердің биологиялық қабығы биосфера: A) Газ тектес заттардан тұрады.

B) Қатты заттардан тұрады. C) Топырақтан тұрады. D) Сұйық заттардан тұрады.

E) Тірі организмдерден тұрады.

15. Тамыр қалемшесі арқылы көбейе алады A) Тобылғы B) Ақжелкен C) терек

D) Бидай E) Топинамбур

16. Жазда жас балауса күйінде пайдаланатын орамжапырақ

A) Кольраби B) Қызыл қауденді орамжапырақ C) Ортан мерзімде пісетін

D) Ерте пісетін E) Кеш пісетін

17. Құстарға зиян келтіретін бунақдене: A) Сона. B) Түкжегі. C) Мамықжегі.

D) Құлық. E) Біте.

18. Жүйке жасушаларында қажетсіз улы жасушыларды сіңіреді

A) митохондрий B) қабықша C) центросома D) рибосома E) лизосома

19. Заттар ыдырауынан пайда болатын өнімдеріне жатпайтынын анықтаңыз:

A) Тер. B) Несеп. C) Энергия. D) Нәжіс. E) Жас.

20. Шартты рефлекс

A) Емшек іздеу,ему B) Жұтыну C) Қорғану D) Иіскеу E) Дәрет сындыру

21. Хромосомалардың бар жері:

A) Рибосома. B) Клетка орталығы. C) Цитоплазма. D) Ядро. E) Лизосома.

22. Ішкі және сыртқы белгілердің жиынтығы:

A) филогенезB) генотипC) фенотип D) генофонд E) аллель

23. Австралопитектердің қаңқа қалдықтары табылған аймақ -

A) Оңтүстік Африка. B) Ява аралы. C) Шығыс Африка.D) Европа. E) Азия.

24. Көпшілік ағзаларға тән маусымдық өзгерістің негізгі себептері:

A) күннің ұзаруы B) орта жағдайы C) температура D) ылғалдылық E) қорек

25. Аш ішекте және өт жолында тіршілік ететін паразит қарапайым жәндік:

A) қантышқақ амебасы B) трипоносома C) лямблия D) безгек паразиті E) құртамыш

VІ. Үйге тапсырма беру. Сыртқы ортаның қолайсыз жағдайларымен күрес

Сабақ№________ Сыныбы_________ Күні_________

Тақырыбы: Бейімделушілік – эволюция факторының өзара әрекетінің нәтижесі.

Мақсаты: Бейімделушілікке сипаттама беру

Міндеті: Өз бетінше ізденіспен шығармашылық тұрғыда жұмыс істеуге дағдыландыру. Өз ойларын еркін де сауатты, нақты жеткізу қабілеттерін арттыру.

Тәрбиелік: Жан-жақтылыққа, ізденімпаздыққа баулу, тыңдай және сөйлей білу мәдениетін арттыру.

Болжамдап отырған нәтиже Бейімделушілікпен танысқан тұлға.

Сабақтың типі: Жаңа білім беру сабағы

Сабақтың түрі: Аралас сабақ

Сабақтың әдісі: 1. Сұрақ-жауап. 4. Тірек-сөздермен жұмыс.

2. Әңгіме-дәріс. 5. Тірек-сызбамен жұмыс.

3. Б.Ү.Ү. кестесі.

Сабақтың көрнекілігі: Қосымша деректер, оқулық, т.б.

Сабақтың жоспары:

І. Ұйымдастыру кезеңі.

ІІ. Үй тапсырмасын тексеру.

1. Сұрақ-жауап.

Қорытындылау.

ІІІ. Жаңа сабақ.

1. Әңгіме-дәріс.

2. Тірек-сөздермен жұмыс.

3. Тірек-сызбамен жұмыс.

Қорытындылау

IV. Жаңа сабақты бекіту.

1. Б.Ү.Ү. кестесі.

V. Қорытындылау, бағалау.

VІ. Үйге тапсырма беру.

Сабақтың барысы:

І. Ұйымдастыру кезеңі.

Оқушыларды түгендеу, оқу құралдарын дайындатып, зейіндерін сабаққа аударту.

ІІ. Үй тапсырмасын тексеру.

Қорытындылау.

ІІІ. Жаңа сабақ.

1. Әңгіме-дәріс.

Тірі организмдердің тіршілік ету ортасына түрліше бейімделуінің пайда болуының негізгі себебі- табиғи сұрыпталу.

Түрішілік күрес бір түрге жататын даралардың арасындағы қорек орын , ылғал , жарық үшін күрес.

Жыныстық сұрыпталу- түрдің көбеюі ,ұрпақтарының әрі қарай өсіп өнуі тіршілігін қастамасыз ететін , табиғи сұрыпталудың формасы

Табиғи сұрыпталу-белгілі бір ортаға организмнің тіршілігін сақтап бейімделуі .

Тіршілік үшін күрес- қоршаған орта мен организм арасындағы күрделі қарым –қатынастың жиынтығы.

Өсімдіктер мен жануарларды қажет белгілеріне қарай сұрыптап іріктеп алуды Ч дарвин қодан сұрыптау деп атаған .

Қолдан сұрыптау нәтижесінде адам тек өз қажетіне жарайтын пайдалы қолтұқымдар мен іріктемелерді шығарады. Жаңа іріктемелер мен қолтұқымдарды шығару жұмысында организмдер белгілерінің өзгеруін негізге алады.

2. Тірек-сөздермен жұмыс.

Сұрыптау, қолдан сұрыптау

3. Тірек-сызбамен жұмыс.

IV. Жаңа сабақты бекіту.

1. Б.Ү.Ү. кестесі.

Білгенім

Үйренгенім

Үйренгім келеді

V. Қорытындылау, бағалау.

VІ. Үйге тапсырма беру. Бейімделушілік – эволюция факторының өзара әрекетінің нәтижесі.

Сабақ№________ Сыныбы_________ Күні_________

Тақырыбы: Түйсік сезімдік бейімделу.

Мақсаты:

Білімділік: Түйсік сезімдік бейімделуге сипаттама беру

Дамыту: Өз бетінше ізденіспен шығармашылық тұрғыда жұмыс істеуге дағдыландыру. Өз ойларын еркін де сауатты, нақты жеткізу қабілеттерін арттыру.

Тәрбиелік: Жан-жақтылыққа, ізденімпаздыққа баулу, тыңдай және сөйлей білу мәдениетін арттыру.

Болжамдап отырған нәтиже Түйсік сезімдік бейімделумен танысқан тұлға.

Сабақтың типі: Жаңа білім беру сабағы

Сабақтың түрі: Аралас сабақ

Сабақтың әдісі: 1. Сұрақ-жауап. 4. Тірек-сөздермен жұмыс.

2. Әңгіме-дәріс. 5. Тірек-сызбамен жұмыс.

3. Б.Ү.Ү. кестесі.

Сабақтың көрнекілігі: Қосымша деректер, оқулық, т.б.

Сабақтың жоспары:

І. Ұйымдастыру кезеңі.

ІІ. Үй тапсырмасын тексеру.

1. Сұрақ-жауап.

Қорытындылау.

ІІІ. Жаңа сабақ.

1. Әңгіме-дәріс.

2. Тірек-сөздермен жұмыс.

3. Тірек-сызбамен жұмыс.

Қорытындылау

IV. Жаңа сабақты бекіту.

1. Б.Ү.Ү. кестесі.

V. Қорытындылау, бағалау.

VІ. Үйге тапсырма беру.

Сабақтың барысы:

І. Ұйымдастыру кезеңі.

Оқушыларды түгендеу, оқу құралдарын дайындатып, зейіндерін сабаққа аударту.

ІІ. Үй тапсырмасын тексеру.

Қорытындылау.

ІІІ. Жаңа сабақ.

1. Әңгіме-дәріс.

Айтылып кеткен бейімделушіліктер тек физиологиялық бейімделушілікпен үйлескенде ғана тіршілік үшін күресте жеңіске жетеді. Құрлықта көбірек тіршілік ететін қосмекенділер денесіндегі судың көп мөшерін терісі арқылы шығарады. Ылғалы аз жерлерде қорегін аулауға түнде шығады. , күндіз кемірушілер інінен тығылып, уақытша пайда болағн көлшіктерге уылдырық шашады , олар тез арада дамып үлегреді. Құрғақшылық болар алдында денесіне май жинайды. Май тотыққанда су түзіледі. Құстар мен сүтқоректілер тер бездері мен тыныс жолары арқылы су булануын реттейді.

Тірі организмдердің тіршілік ету ортасына түрліше бейімделуінің пайда болуының негізгі себебі- табиғи сұрыпталу.

Түрішілік күрес бір түрге жататын даралардың арасындағы қорек орын , ылғал , жарық үшін күрес.

Жыныстық сұрыпталу- түрдің көбеюі ,ұрпақтарының әрі қарай өсіп өнуі тіршілігін қастамасыз ететін , табиғи сұрыпталудың формасы

Табиғи сұрыпталу-белгілі бір ортаға организмнің тіршілігін сақтап бейімделуі .

2. Тірек-сөздермен жұмыс.

Сұрыптау, қолдан сұрыптау

3. Тірек-сызбамен жұмыс.

IV. Жаңа сабақты бекіту.

1. Б.Ү.Ү. кестесі.

Білгенім

Үйренгенім

Үйренгім келеді

V. Қорытындылау, бағалау.

VІ. Үйге тапсырма беру. Түйсік сезімдік бейімделу

Сабақ№________ Сыныбы_________ Күні_________

Тақырыбы: №3 зертханалық жұмыс. Организмдердің бейімделушілігі-табиғи сұрыпталудың нәтижесі .

Мақсаты: Бейімделушілікке жалпы сипаттама беру

Міндеті : Өз бетінше ізденіспен шығармашылық тұрғыда жұмыс істеуге дағдыландыру. Өз ойларын еркін де сауатты, нақты жеткізу қабілеттерін арттыру.

Жан-жақтылыққа, ізденімпаздыққа баулу, тыңдай және сөйлей білу мәдениетін арттыру.

Болжамдап отырған нәтиже: Бейімделушілікпен танысқан тұлға.

Сабақтың типі: Жаңа білім беру сабағы

Сабақтың түрі: Аралас сабақ

Сабақтың әдісі: 1. Сұрақ-жауап. 4. Тірек-сөздермен жұмыс.