«Биотехнология негіздері» пәні

«Жануарлар биотехнологиясы» бөлімі

Тақырып 8

Жануарлар биотехнологиясының әдістері: Эмбриоинженерия және химераларды алу әдістері. Жануарларды клондау әдістері. Трансплантация және эмбриондардың түраралық трансплантациясы. Жануарларда жасанды ұрықтандыру әдістері. Адамда жасанды ұрықтандырудың негізгі әдістері.

$$$01

Ірі қара мал селекциясы үшін трансплантацияның маңызы:

A) Генетикалық құнды бұқаларды бағалау

B) Жануар әлемінде биоалуантүрлілікті кеңейту

C) Жұптұяқтылардың әртүрлі түрлер

D) Сансыз ұрпақ алу және табынның сапасын жоғарлату

E) Ірі қара малдардың қыстау жағдайы

F) Жануарлардың жаңа түрлерін, тұқымдарын және линияларын шығару

G) Әртүрлі ұрпақтар санын көбейту

H) Ірі қара малдарының салмағы

{Дұрыс жауабы} = A, D, F

$$$02

Клондау - бұл:

A) Жыныссыз көбейту көмегімен ұқсас ұрпақтарды алу

B) Трансгенді жануарларды алу тәсілдері

C) Репродуктивті медицинадағы негізгі тәсіл

D) Жеке клеткалар және организмдің генетикалық ұқсас көшірмелерін алу

E) Жасанды ұрықтандырудың кезеңдерінің бірі

F) Жануарлар биотехнологиясының тәсілдерінің бірі

G) Жыныстық көбею жолы арқылы ұқсас ұрпақтарды алу

H) Гетерозисті жануарларды алу

{Дұрыс жауабы} = A, D, F

$$$03

Химерлі жануарлар - бұл:

A) Генетикалық мозаикалы

B) Бластомерлері бірдей генотиптермен шағылысу нәтижесінде пайда болған даралар

C) Бірдей ұқсас клондар

D) Біржұмыртқалы егіздер

E) Трансгенді даралар

F) Аллофенді жануарлар

G) Әртүрлі жұмыртқалы егіздер

H) Бластомерлердің әртүрлі генотиптермен қосылу нәтижесінде пайда болған даралар

{Дұрыс жауабы} = A, F, H

$$$04

Трансгенді жануарлар - бұл:

A) Генетикалық құрастырудан алынған жануарлар

B) Жыныссыз көбею жолы арқылы алынған ұқсас ұрпақтар

C) Клонданған жануарлар

D) Ұрпақтан-ұрпаққа берілетін организмінің барлық клеткасында бөтен ДНҚ бар жануарлар

E) Біржұмыртқалы егіздер

F) Мал шаруашылығына пайдалы гені бар жануарлар

G) Аллофенді жануарлар

H) Ұрпақтан-ұрпаққа берілмейтін организмінің барлық клеткасында бөтен ДНҚ бар жануарлар

{Дұрыс жауабы} = A, D, F

{Күрделігі} = A

$$$05

Жануарлардағы эмбриондар трансплантациясының негізгі кезеңдері:

A) Рецепиенттердің таңдау және тонустық секрецияны тежеу

B) Жануар-рецепиенттердің ұрықтануы және эмбриондар криоконсервациялау

C) Донорды таңдау мен суперовуляцияны жүргізу

D) Бластомерлерді іріктеу және оны бағалау

E) Бластомерлерді бағалау және донорларға отырғызу

F) Жануар-донорларды ұрықтандыру және эмбриондарды шығару

G) Эмбриондар бағалау және рецепиенттерге отырғызу

H) Эмбриондарға микроинъекция жасау

{Дұрыс жауабы} = C, F,G

$$$06

Клондалған жануарларды алу тәсілдері:

A) Ерте даму стадиясындағы эмбриондардың микрохирургиялық бөлу

B) Энуклеирленген жұмыртқа клеткасына ДНҚ-ны микроинъекциялау арқылы

C) Соматикалық клеткалар агрегациялау арқылы

D) Эмбриональды клетканың ядросын жұмыртқа клеткасына отырғызу арқылы

E) Электрлік токпен клеткаларды өңдеу арқылы

F) Эмбриональды клетканың ядросын энуклеирленген жұмыртқа клеткасына отырғызу арқылы

G) Лапаратомия арқылы

H) Соматикалық клетканың ядросын энуклеирленген жұмыртқа клеткасына отырғызу арқылы

{Дұрыс жауабы} = A, F, H

$$$07

Эмбриондарды трансплантациялау әдісіне келесі тәсілдер енеді:

A) Донордарда полиовуляция шақыру

B) Фолликулалардың артрезия құбылысына ұшырату

C) Гендерді микроинъекциялау

D) Эмбриондарды шығару және сақтау

E) Оогонийлердің екі-үш мәрте бөлінуіне әкелу

F) Реципиенттерге эмбриондарды отырғызу

G) Бластомерлерді құйлыстыру

H) Соматикалық клеткаларды құйлыстыру

{Дұрыс жауабы} = A, D, F

$$$008

Ірі қара малдардың эмбриондар трансплантациясында донор ретінде қолданады:

A) Жатыры жетілмеген сиырды

B) Фолликулалары пісіп жетілмеген сиырларды

C) Сүттілігі жоғары сиырларды

D) Жатырдың инволюзиясы жетілмеген сиырды

E) Ұрпақ беру қызметі төмен сиырды

F) Бұзаулаудан кейін 60 күннің ішінде екі овуляция жүрген сиырды

G) Қозу сатысы жүрмейтін сиырды

H) Асыл тұқымды, ұрпақ беру қабілеті жоғары сиырды

{Дұрыс жауабы} = С, F, Н

$$$09

Суперовуляцияда қолданатын препараттар:

A) Фолликула жетілдіру қасиеттері бар

B) Жануарлар метоболизмін жақсартатын

C) Аталық без қызметін жетілдіретін

D) Аналық бездің фолликулаларының овуляциясын және эструс қоздыратын

E) Сперманы жетілдіру қасиеті бар

F) Бірінші және екінші топ препараттарының жұмыстарын жақсартатын

G) Жануарларды жыныстық тежелу сатысына әкелетін

H) Жас малдардың жетілуін тежейтін

{Дұрыс жауабы} = А, D, F

$$$010

Химераларды алу көмегімен анықтауға болады:

A) Ұлпалардың дифференцировка үрдістерін және даму механизмдерін

B) Ұлпалардың дедифференцировка үрдістерін

C) Клеткааралық әрекеттесулерді және гендердің плейотропты әсерін

D) Ферментті жүйелердің клеткаішілік әрекеттесулерін

E) Гендердің комплементарлы әрекеттесулерін

F) Клетка деңгейінде ген экспрессиясының ерекшеліктерін

G) Жануарлар мінез-құлықтарының ерекшеліктерін

H) Клетка деңгейінде энергия алмасу ерекшеліктерін

{Дұрыс жауабы} = А, С, F

$$$011

Жасанды ұрықтандырудың артықшылықтары:

A) Жануарлар физиологиясын зерттеу мүмкіндігі

B) Бір бас малдан көп ұрпақ алу мүмкіндігі

C) Асыл тұқымды малдармен тез ауыстыру мүмкіндігі

D) Малдарды түсік тастатпау мүмкіндігі

E) ДНҚ репарация үдерістерін зерттеу мүмкіндігі

F) Жаңа тұқымдар алу жұмыстарын тездету мүмкіндігі

G) Мал бордақылау жолдарын зерттеу мүмкіндігі

H) Жануарлар биохимиясын зерттеу мүмкіндігі

{Дұрыс жауабы} = В, С, F

$$$012

Қолдан ұрықтандыру мына негізгі техникалық тәсілдерден тұрады:

A) Соматикалық және жұмыртқа клеткаларын алу

B) Сперманы алу және оның сапасын бағалау

C) Ооциттердің суспензиясын сұйылту

D) Сперманы сұйылту

E) Сперманы сақтау және ұрғашының жыныс мүшелеріне енгізу

F) Жұмыртқа клеткаларын криосақтау

G) Еркектерді иммунизациялау

H) Ұрғашыларды иммунизациялау

{Дұрыс жауабы} = В, D, Е

{Күрделігі} = В

$$$013:

Уретральды әдісте сперманы алу жолдары:

A) Пайеттер көмегімен

B) Қолдан жасалған қынап көмегімен

C) Фистульды әдіспен

D) Фаллопий түтігінің воронкасымен

E) Электропорация әдісімен

F) Элекроэякуляция әдісімен

G) Хирургиялық жолмен

H) Лапароскопиялық троакардың көмегімен

{Дұрыс жауабы} = В, С, F

$$$014

Эмбрион жынысын келесі әдістермен анықтайды:

A) Гистологиялық

B) Биофизикалық

C) Цитологиялық

D) Микробиологиялық

E) Радиобиологиялық

F) Иммуногенетикалық

G) Молекулалық

H) Физика-химиялық

{Дұрыс жауабы} = С, F, G

$$$015

Қолдан ұрықтандыру тәсілдері:

A) Жатырлық

B) Гонадалық

C) Қынаптық

D) тұқымдық

E) Цервикальдық

F) Жанамалық

G) Тамырлық

H) Фистульдық

{Дұрыс жауабы} = А, С, Е

$$$016

Химераларды алуда агрегациялыққа қарағанда инъекциялық әдістің артықшылықтары:

A) Бастапқы сатыларда эмбриондар биохимиясын талдау мүмкіншілігі

B) Пеллюцид аймағының гистологиясын зерттеу мүмкіншілігі

C) Жануардың белгілі бір физиологиялық күйінің қажет еместігі

D) Пеллюцид аймағын алып тастауды қажет етпейтіндігі

E) Түраралық комбинацияларды имплантациялауда кедергінің болмауы

F) Соңғы сатыларда эмбриондар дамуын талдау мүмкіншілігі

G) Ювенильді сатыдағы жануарларға эмбриондарды қолдану мүмкіншілігі

H) Репродукция гормондарының жеткілікті деңгейде түзілуіне әсер етуі

{Дұрыс жауабы} = D, Е, F

$$$017

Трансплантация кезінде эмбриондар сапасын анықтауға қолданылады:

A) Физика-химиялық әдіс

B) Визуальді-морфологиялық әдіс

C) Іn vitro-да жағдайларында дақылдау әдісі

D) Іn vivo-да жағдайларында эмбриондарды инкубациялау әдісі

E) Ядролардың адсорбциялық қасиеттері бойынша эмбриондарды бағалау арқылы

F) Флуоресцентті бояғыштарды қолданып эмбриондарды бағалау арқылы

G) Ядролардың энуклеация әдісі

H) Агрегациялық әдіс

{Дұрыс жауабы} = В, С, F

$$$018

Эмбриондардың сапасы мына белгілер бойынша анықталады:

A) Ядроның тұтастығы және түсімен

B) Пеллюцид аймағының тұтастығымен

C) Жұмыртқа клеткаларының қалпы және морфологиясымен

D) Бластомерлер күйі және эмбриондар морфологиясымен

E) Фолликуллалар саны және дамуымен

F) Эмбрионның даму сатысымен

G) Клеткалар бөліну уақыттылығымен

H) рРНҚ санымен

{Дұрыс жауабы} = В, D, F

$$$019

«Кемшіліксіз» эмбрион қандай болу керек?

A) Борпылдақ, овал пішінді

B) Түсі және клетка мөлшері әртүрлі

C) Пеллюцид аймағы дамымаған

D) Түсі мөлдір, ал клетка мөлшері әртүрлі

E) Пеллюцид аймағы бұдырлы, бірқалыпты дамыған

F) Тығыз, сфера пішінді

G) Түсі тегіс бірдей және клетка мөлшері де бірдей

H) Пеллюцид аймағы тегіс, жалпақ және бірқалыпты дамыған

{Дұрыс жауабы} = F, G, Н

$$$020

Биоэтикаға қатысты бастапқы мәселелер:

A) Ядролық қалдықтарды қолданумен байланысты этикалық мәселелер

B) Биотехнологияның және гендік инженерияның дамуымен байланысты этикалық мәселелер

C) Экологиялық генетика мен фармакогенетика аймағындағы әлеуметтік мәселелер

D) Жабайы жануарларды қорғаумен байланысты этикалық мәселелер

E) Адам репродукция жүйесіндегі әлеуметтік мәселелер

F) Адамның жануарлар және өсімдіктерге көзқарасы бойынша этикалық мәселелер

G) Денсаулық сақтау жүйесіндегі әлеуметтік мәселелер

H) Адамның жойылып бара жатқан жануарларға көзқарасы бойынша этикалық мәселелер

{Дұрыс жауабы} = В, F, G

$$$021

Адамды репродуктивті клондау кезінде пайда болатын қауіптенулер:

A) Тірі ағзаларға зиянды әсері

B) Денсаулық сақтау жүйесіндегі әлеуметтік мәселелер

C) Зиянды әдеттің алдың алу бойынша әлеуметтік мәселелер

D) Клондар арасындағы жоғары өлім

E) Медициналық білім беру саласында әлеуметтік мәселелер

F) Клондау адамның генетикалық алуан түрлілігін шектейді

G) Клондарда тұлғалық және қоғамдық мәселелер туындайды

H) Қоршаған ортаға кері әсерлерінің болу мүмкіндігі

{Дұрыс жауабы} = D, F, G

$$$022

Генотиптері әртүрлі ұрықтардан алынған бластомерлерді жасанды комбинациялау жолымен алынған жануарлар:

A) Химералар

B) Егіздер

C) Клондар

D) Трансгендер

E) Аллофенді жануарлар

F) Гипоморфтар

G) Генетикалық мозаикалар

H) Гинандроморфтар

{Дұрыс жауабы} = А, Е, G

$$$023

Гормональдық препараттарға байланысты суперовуляцияны қоздыратын әдістер:

A) Жатыр мойнына глюкоза ертіндісін енгізу

B) Жатырға пессарий салу

C) Инъекция және пессарийді бірге қолдану

D) Антибиотикпен инъекция жасау

E) Жатыр мойнына тестостерон гормонын енгізу

F) Простенолмен инъекция жасау

G) Қынапқа окситоксин гормонын инъекциялау

H) Жануарға витаминді инъекциялау

{Дұрыс жауабы} = В, С, F

$$$024

Жасанды ұрықтандырудың негізгі әдістері:

A) Гаметаларды тасымалдау әдісі

B) Зиготаларды тасымалдау әдісі

C) Магнитті-резонансты томография

D) Ультрадыбыстық зерттеу

E) Соматикалық клеткаларды тасымалдау әдісі

F) Сперматозоидты цитоплазмаға енгізу әдісі

G) Полимеразалы тізбекті реакция

H) Электрокардиограмма

{Дұрыс жауабы} = А, В, F

$$$025

Мал шаруашылықтарында ұрықтарды жуып алудың әдістері:

A) Ұрғашы-донорларды өлтіру әдісі

B) Хирургиялық

C) Қолмен жуып алу әдісі

D) Жатыр мойнынан жуып алу әдісі

E) Зоотехникалық

F) Хирургиялық емес

G) Зоотехникалық емес

H) Эмбриотрансфер әдісі

{Дұрыс жауабы} = А, В, F

$$$026

Жануарлармен жұмыс істеудің негізгі талаптары:

A) Жануарларды қолдану аймақтық ережелермен сәйкес болу керек

B) Жануарларға мал азығын дайындау ережелерін сақтау керек

C) Жануарларды білім беру және ғылыми мақсаттарда қолдану әдістері халықаралық ережелерге кері болмау керек

D) Наркотикалық заттарды барлық ережелерге сай қолдану керек

E) Қатаң түрде зоотехникалық талаптарды ұстану керек

F) Жануарларға күту және ұстау ережелерін сақтап, тәжірибенің техникалық талаптарды ұстану керек

G) Анестезиялық фармакологиялық заттарды ережелерге сай қолдану керек

H) Дүниежүзілік денсаулық сақтау қабылдаған әдіс-тәсілдерді қолдану керек

{Дұрыс жауабы} = С, F, G