«Биотехнология негіздері» пәні
«Жануарлар биотехнологиясы» бөлімі
Тақырып 2
Жануарлар, адам және өсімдік клеткалары мен ұлпаларын дақылдаудың типтік тәсілдері және ерекшеліктері. Дақылдау клеткаларының биологиясы.
$$$01
Игла MEM стандартты ортасының құрамына келесі компоненттер енеді:
A) Бес суда еритін витаминдер
B) Алты суда еритін витаминдер
C) Көмірсутекті субстрат
D) Биотин
E) Казеин гидролизаты
F) Сарысу
G) Эрл ерітіндісі
H) Ашытқы экстрактысы
{Дұрыс жауабы} = В, F, G
{Күрделігі} = В
$$$02
Жануар клеткаларын дақылдауға арналған қоректік орталар:
A) Мурасиге-Скуг
B) Гамборг В5
C) Игла МЕМ
D) Нитч
E) 186-орта
F) Дюльбеко
G) Блейдис
H) 199-орта
{Дұрыс жауабы} = С, F, Н
$$$03
Жануарлар клеткаларының моноқабатты дақылдарын өсіру тәсілдері:
A) Иммунологиялық планшетте дақылдау
B) Колбаларда дақылдау
C) Жалпақ флакондарда дақылдау
D) Пробиркаларда дақылдау
E) Петри табақшаларында дақылдау
F) Айналатын бөтелкелерде дақылдау
G) Микротасушылардың колонкасында дақылдау
H) Микро тамшыларда дақылдау
{Дұрыс жауабы} = С, F, G
{Күрделігі} = C
$$$04
Ооциттерді дақылдауға қойылатын биологиялық алғы шарттар:
A) Аналық жыныс бездерінде ооциттердің үлкен қорының болуы
B) Спермиялардың пісіп-жетілу мерзімі
C) Фолликулаларда ооциттердің пісіп-жетілуі
D) Аналық жыныс бездерінде ооциттердің дами алмауы
E) Адреналин гормонының жеткілікті деңгейі
F) Бүйрек үсті безінің гормондарының жеткілікті деңгейі
G) Репродукция гормондарының жеткілікті деңгейі
H) Екіншілік жыныс белгілерінің дамуы
{Дұрыс жауабы} = А, С, G
$$$05
Мал шаруашылығында эмбриодақылдық зерттеулер көмектеседі:
A) Эмбриоинженерия әдістерінің дамытуға
B) Экстракорпоральды ұрықтандыру көмегімен жануарлар жынысын қадағалауға
C) Жыныссыз көбею жолымен бірдей тұқымдарды алуға
D) Генодиагностика және гендік терапия әдістерін дамытуға
E) Коммерциялық медициналық препараттар алуға
F) Жануарлар ауруының биохимиясын зерттеуге
G) Жануарлардың экспорты мен импортының ережелерін жасауға
H) Жануарлар генофондын сақтау үшін гаметалар мен эмбриондар банкін жасауға
{Дұрыс жауабы} = А, В, Н
«Биотехнология негіздері» пәні
«Жануарлар биотехнологиясы» бөлімі
Тақырып 9.
Рекомбинантты ДНҚ әдістері.
Организм және жеке клеткалар деңгейіндегі генетикалық трансформация. Жануарлар, өсімдіктер және микроорганизм клеткаларына бөтен ДНҚ – ны еңгізу. Клондарды бөліп алуда генетикалық өзгертілген маркерлерді және селективты жүйелерді қолдану. Генетикалық модифицирленген көздерді алу спецификасы және қайта өңдеу.
$$$001
Генетикалық трансформация – бұл:
A) Эпистаз генінің басқа ген әсерін басуы
B) Бөтен ДНҚ әсерінен клетканың генетикалық өзгеруі
C) Бір организмнен генетикалық материалдың басқа организмге көшуі
D) Матрицалық ДНҚ-ғыда РНҚ синтезі
E) Қожайын клеткасында вирустың ДНҚ мен РНҚ синтезі
F) Нуклеотидтер жиілігінен аминоқышқылдардың түзілуі
G) Анықталған гендері бар бөтен ДНҚ-ны клеткаға енгізу
H) Клетка ішіне бөтен аминоқышқылдарды тасмалдау
{Дұрыс жауабы} = B, C, G
$$$002
Жануар клеткасының хромосомаларына орналаса алатын векторлар:
A) Ri - плазмидалы
B) Тi - плазмидалы
C) Агробактериялар
D) Аденовирус негізіндегі векторлар
E) pBR322 плазмида векторы
F) Ретровирус негізіндегі векторлар
G) Темекі мозаикасы вирусы негізіндегі векторлар
H) Космидтер
{Дұрыс жауабы} = D, F, H
$$$003
Трансгенді жануарларды алады:
A) 8-клеткалық эмбриондардың қосылуы арқылы
B) Микроинъекция әдісі арқылы
C) Жасанды ұрықтандыру әдісі арқылы
D) Клетканың ядросын бір-біріне ауыстыру әдісі арқылы
E) ДЭАЭ-декстранды қолдану арқылы
F) Агробактериальды трансформация жолы арқылы
G) Ретровирусты векторларды қолдану арқылы
H) Соматикалық клетканың протопласттарының қосылуы арқылы
{Дұрыс жауабы} = B, E, G
{Күрделігі} = B
$$$004
Жануар клеткасына бөтен ДНҚ енгізу әдістері:
A) Гипертоникалық тұз көмегімен
B) Протопласттар мен лизосоманың қосылуы арқылы
C) Жасанды ұрықтандыру көмегімен
D) Липосоманы қолдану арқылы
E) Агробактериялық трансформация көмегімен
F) Кальций-фосфат көмегімен
G) 4-клеткалық эмбриондардың қосылу арқылы
H) Магний-фосфат көмегімен
{Дұрыс жауабы} = A, D, F
$$$005
Биополимерлерді секвенирлеу - бұл:
A) РНҚ нуклеотидтік тізбегін анықтау
B) Ген белсенділігінің басылуы
C) Хромосоманың белгілі-бір аймағының еселенуі
D) Гетерозиготадағы аллельдердің біреуінің жоқтығы
E) Басқа аллельді емес генмен бір ген экпрессиясының басылуы
F) Ақуыздағы аминқышқылдардың тізбегін анықтау
G) ДНҚ амплификациясы
H) ДНҚ нуклеотидтер тізбегін анықтау
{Дұрыс жауабы} = A, F, H
$$$006
Космидтер - векторлар:
A) Маркерлер арқылы тез білінетін плазмид негізіндегі
B) Рестрикциялық сайты бар, плазмидтер мен фагтың артықшылығын біріктіруші
C) Геномның мобильді элементтері негізіндегі
D) Төменгі репликативті қабілеттілігі бар аденовирустар негізінде
E) Жасанды хромосома негізіндегі
F) Жоғарғы репликативті және трансформациялаушы қабілетілікке ие
G) in vivo жүйесінде ақуыздық қабыққа орану қабілеті бар ретровирустар негізінде
H) in vitro жүйесінде ақуыздық қабыққа орану қабілетіне және жақсы сыйымдылыққа ие
{Дұрыс жауабы} = B, F, H
$$$007
Трансгенді жануарларды алу мақсаттары:
A) Мал санын көбейту
B) Медициналық нұсқаулар бойынша биологиялық белсенді заттар алу
C) Лабораториялық жануарлар ретінде қолдану
D) Ауруларға төзімді жануарларды алу
E) Ұқсас жануарлар алу
F) Жаңа шаруашылыққа бағалы белгілері бар жануарларды алу
G) Егіздер санын көбейту
H) Аллофенді жануарлар табиғатын зерттеу
{Дұрыс жауабы} = B, D, F
$$$008
Жануар клеткасының трансформациясы кезінде қолданатын ген-макерлер:
A) Thy-1-антигендер
B) Непалинсинтаза гені
C) Тимидинкиназа гені
D) Канамицицинге төзімді ген
E) Неомицинге төзімді ген
F) β-глюкуронидаза гені
G) β-галактозидаза гені
H) Этил спиртіне төзімді ген
{Дұрыс жауабы} = C, E, H
$$$009
Жасанды хромосома негізіндегі векторлар:
A) 100 мың жұп нуклеотидтен тұрады
B) Трансгендердің экспрессиясы үшін рецепиент хромосоманың интеграциясын қажет етеді
C) Қалыпты трансформацияны жүргізбейді
D) 5 мың жұп нуклеотидтен тұрады
E) Трансгендердің экспрессиясы үшін рецепиент хромосоманың интеграциясын қажет етпейді
F) 1 млн. жұп нуклеотидтен тұрады
G) Қалыпты трансформацияны жүргізеді
H) Кіші көлемімен ерекшеленеді
{Дұрыс жауабы} = E, F, G
$$$010
Жануар клеткаларының трансформациясында қолданылатын нуклеотидтердің биосинтезінің қосымша жолдарына жауап беретін маркерлер:
A) black
B) β-глюкуронидаза
C) Тимидинкиназа
D) β-галактозидаза
E) rosy
F) Гипоксантин-гуанин фосфорибозилтрансферазa
G) Adh+
H) Дигидрофолатредуктаза
{Дұрыс жауабы} = С, F, Н
$$$011
Екі бағытты селекцияда нуклеотидтердің биосинтездің қосымша жолдары бойынша ақаулы клеткаларын алуға қолданады:
A) Гипоксантин
B) Аминоптерин
C) 8-азагуанин
D) Инозинмонофосфат
E) Микофенол қышқылы
F) 6-тиогуанин
G) Метотрексат
H) Бромдезоксиуридин
{Дұрыс жауабы} = С, F, Н
$$$012
Екі бағытты селекцияда ТК, ГФРТ, ДГФР ферменттерінің белсенділігі арқылы нуклеотидтерді синтездеуші клеткаларды таңдауда қолданады:
A) Дезоксинуклеотидтрифосфаттарды
B) Рибонуклеотидтрифосфаттарды
C) Бромдезоксиуридинді
D) Гипоксантинді
E) Микофенол қышқылын
F) Инозинмонофосфатты
G) Аминоптеринді
H) Тимидинді
{Дұрыс жауабы} = D, G, Н
$$$013
Бакуловирус негізінде экспрессияланатын векторлар жүйесі тұрады:
A) Микросателитті ДНҚ тізбектерінен
B) loc- оперонының нуклеотид тізбектерінен
C) Липопротеин гендерінің тізбегінен
D) Промотордан және гомологиялық рекомбинацияға арналған ДНҚ тізбегінен
E) М13 векторының нуклеотид тізбектерінен
F) E.coli-да ғана экспрессияланатын нуклеотид тізбектерінен
G) Клондауға арналған сайттан
H) Терминация сайты және полиэдрин генінен
{Дұрыс жауабы} = D, G, Н
$$$014
Тышқандарды қолдану арқылы генетикалық ауруларды зерттеуге модельдер жасалынды:
A) Патау синдромы
B) Альцгеймер ауруы
C) Тері аурулары
D) Гемофилия
E) Бұлшық ет дистрофиясы
F) Шизофрения
G) Онкологиялық аурулар
H) Дауна ауруы
{Дұрыс жауабы} = В, Е, G
$$$015
Эукариотта экспрессиялаушы вектордың құрылымына кіретін элементтер:
A) CAP – катаболизмінің белсендіруші белогы
B) Промоторлы эукариот транскриптоны, полиаденилдеу сигналдары
C) trp- оперон транскрипциясын тоқтататын trp-репроссор
D) lac - оперон және trp - оперон
E) lac - репрессор
F) Репликация және терминация
G) РНҚ-полимеразаның Т7 гені
H) Селективті маркер, клондау сайттары
{Дұрыс жауабы} = В, F, Н
$$$016
S.serevivisiae-ға арналған векторлар типіне жатады:
A) Ti плазмида негізіндегі
B) Бакуловирустар негізіндегі
C) Эписома немесе плазмида негізіндегі
D) Бинарлы
E) Ri плазмида негізіндегі
F) Интеграцияланатын
G) Жасанды ашытқы хромосомалар
H) Коинтегративті
{Дұрыс жауабы} = С, F, G
$$$017
Гендік терапия ex vivo кезінде науқастың оқшауланған клеткаларына трансгенді ненің көмегімен енгізеді:
A) Электропорацияның
B) Инъекцияның
C) Трансфузияның
D) Бомбардменттің
E) Қанның
F) Инфузияның
G) Клеткалар мен ұлпаларды тасмалдау
H) Липосоманың
{Дұрыс жауабы} = В, С, F
$$$018
Гибридомаға тән:
A) B-лимфоциттер мен бағаналы клеткалардан құралу
B) Мутантты клеткалар мен бағаналы клеткалардан құралу
C) B-лимфоциттердің будан клеткалар линиясы болу және антидене синтездеу
D) Шексіз өсуге және моноклональді антиденелерді синтездеу
E) Дедифференциациялану
F) B-лимфоциттер мен миеломаның ісік клеткаларынан құралу
G) Биологиялық белсенді заттар синтездеу
H) Гендік өзгерген клеткалық линия болу
{Дұрыс жауабы} = С, D, F
$$$019
Моноклональді антиденелерді мына практикалық мақсаттарда қолданады:
A) Т- және В-лимфоциттердің идентификациясы және қасиеттерін анықтауда
B) Ағзадан токсиндерді шығаруға иммуносорбенттерді дайындауда
C) Трансгенді анықтаудың заманауи молекулалық әдістерін жүзеге асыруда
D) Бағаналы клеткалардың қасиеттерін табу және анықтауда
E) Дақылдауға қоректік орталарды дайындауда
F) Антигендер мен антиденелерді табудың заманауи әдістерін жүзеге асыруда
G) Антигендерді және оларға дәрілік заттарды жеткізуді анықтауда
H) Гендердің хромосомаларда локализациясын анықтауда
{Дұрыс жауабы} = А, F, G
$$$020
Тышқандарға бөтен ДНҚ-ны енгізу әдістері:
A) PBR 322 плазмида көмегімен
B) Энуклеирленген жұмыртқа клеткаларына микроинъекциялаумен
C) Электропорация көмегімен
D) Ретровирустық векторлар көмегімен
E) Агробактериялар көмегімен
F) Ұрықтанған жұмыртқа клеткасының ядросына микроинъекциямен
G) Модификацияланған эмбриондық бағаналы клеткалар көмегімен
H) Модификацияланған соматикалық маманданған клеткалар көмегімен
{Дұрыс жауабы} = D, F, G
{Күрделігі} = В
$$$021
Бөтен ДНҚ-ның экспрессиясын анықтаудың молекулалық әдістеріне жатады:
A) Полимеразы тізбекті реакция
B) Микробомбардировка
C) Саузерн бойынша блот-гибридизация
D) Афинді хроматография
E) Гель-электрофорез
F) Нозерн-блоттинг
G) Грамм бойыша бояу
H) Фосфорамидитті әдіс
{Дұрыс жауабы} = А, С, F
{Күрделігі} = C
$$$022
Адамның ісік ауруларын зерттеуге арналған модельдерді жасауда қолданатын әдістер:
A) Клеткалық селекция
B) Мүшелер мен ұлпаларды тасмалдау
C) Ядроларды тасмалдау
D) Клондау
E) Ксенотрансплантация
F) Химерларды алу
G) Трансгенді технологиялар
H) Экстракорпоральді ұрықтандыру
{Дұрыс жауабы} = D, F, G
{Күрделігі} = C
$$$023
Нуклеотидтер синтезінің ферменттерін кодтайтын гендердің маркерлері:
A) Ганцикловирге төзімді ген
B) Дигидрофолатредуктазаға (ДГФР) төзімді ген
C) Неомицинге төзімді ген
D) Канамицинге төзімді ген
E) Алкогольдегидрогеназаға төзімді ген
F) Гипоксантин-гуанин фосфорибозилтрансферазaға (ГФРТ ) төзімді ген
G) Тимидинкиназаға (ТК) төзімді ген
H) Прототоксинге төзімді ген
{Дұрыс жауабы} = В, F, G
$$$024
Гендік құрылымдарды клондау және құрастыруда қолданылатын ферменттер:
A) ДНҚ- праймаза
B) Рестриктазалар
C) ДНҚ-полимераза
D) Топоизомеразалар
E) Липазалар
F) Хеликаза
G) Лигаза
H) Метилгуанинтрансфераза
{Дұрыс жауабы} = В, С, G
$$$025
Рекомбинантты ДНҚ құрастыруда рестриктазаларға байланысты қолданылатын әдістер:
A) Домалақ ұшты әдісі
B) Сүйір ұшты әдісі
C) Жабысқақ ұштар әдісі
D) Модификацияланған ұштар әдісі
E) Фагтық ұштар әдісі
F) Доғал ұштар әдісі
G) Вирустық ұштар әдісі
H) Гомополимерлі ұштар әдісі
{Дұрыс жауабы} = C, F, H
$$$026
Трансгенді жануарларды идентификациялау әдістері:
A) Физикалық
B) Химиялық
C) Иммуноферменттік
D) Анатомиялық
E) Физиологиялық
F) Молекулалық
G) Микробиологиялық
H) Морфологиялық
{Дұрыс жауабы} = В, С, F
{Күрделігі} = C
{Оқулық} = Глик Б., Пастернак Дж. Молекулярная биотехнология. Принципы и применение. М. Мир, 2002. 589 б.;