1 Тапсырма

Студенттер ботулизм қоздырғышының морфологиялық жəне

биохимиялық қасиеттерін, қоректік ортада өсуін анықтайды.

Китт – Тароцци ортасында өсірілген ботулизм қоздырғышының

өсіндісінен жағынды жасап, бояйды, микроскоптайды. Споралар

түріне, теннис ракеткасына ұқсас пішіндердің болуына назар

аударады, суретін дəптерге салады.

2 Тапсырма

Студенттерді S. Dublin, S. cholera – suis, S. Typhimurium S.

Gallinarum өте кең тараған түлерінен препарат даярлап,

микроскоптайды. S. Dublin, S. cholera – suis, S. Typhimurium S.

Gallinarum – сальмонеллалар колониясын микроскоптың кішкентай

үлкейткішімен қарап, негізгі ерекшеліктерінің көрінісін дəптерге

салады.

Қажетті материалдар мен құрал – жабдықтар

ЕПА, ЕПС жəне Энжо ортасында өскен сальмонеллалар

өсінділері, монорецепторлы қан сарысулары, Китт – Тароцци

ортасында өскен ботулизм қоздырғышының өсіндісі, бояулар,

шыны əйнектер, бактериологиялық ілмешектер, спиртовкалар,

микроскоптар.

Тақырып. Балық ауруларының қоздырғышытары

Сабақтың мақсаты: Аэромоноз, сепсистік псевдомоноз, көктемгі

вирус аурулары қоздырғыштарының

морфологиялық жəне культуралық қасиеттерін

зерттеу.

Бақылау сұрақтары

1. Аэромонадалардың морфологиялық жəне культуралдық

қасиеттері.

2. Аэромонозды балау.

106

3. Псевдомонозды қоздырғыштарының морфологиялық,

культуралдық жəне биохимиялық ерекшеліктері.

4. Псевдомонозды балау.

5. Көктемгі вирус ауруының қоздырушысын анықтау үшін

зағадатты тексеру тəртібі.

6. Көктемгі вирус ауруын балау.

Сабақтың мазмұны

Аэромоноз – балықтың терісі мен ішкі мүшелерінің қанталап

қабынуымен, қабыршақтарының сыдырылып, құрсақ қуысына

сұйықтық жиналып, көзі шарасынан шығып, кейде денесінде ойық

жарақаттар пайда болуымен сипатталатын жұқпалы ауру.

Қоздырғыштары – Aeromonas punctata

Морфологиясы. – Aeromonas punctata бактериясы __________қысқаша

келген грамтеріс, қозғалмалы, шеткері орналасқан жіпшелері бар

таяқша.

Себінді себі. Жартылай аэробты, спора жəне капсула түзбейді.

Қарапайым қоректік орталарда 20 -30°С – та өседі. ЕПС – да

өскенде біркелкі лайланады, пробирканың түбінде ақшыл – сұр

түсті тұнба түзеді. Қоректік ортаныңбетінде жұқа қабық түзіледі.

ЕПА – да өскен бір тəуліктік өсіндіде домалақ, шеттері тегіс,

үлпілдеген, жарқырауық, жартылай жалтыраған, көкшіл немесе

ақшыл түстес колониялар байқалады. A. hydrophila – ның тұқы

балыққа арналған жоғары уытты штамын ақ тышқандардың құрсақ

қуысына екі тəуліктік сорпадағы өсіндісін 0,01 – 0,1 см

3

мөлшерде

еккенде өлім – жітіммен аяқталады, əлсіз уытты штамы – 0,025 –

0,5 см

3

көлемінде ақ тышқандарды өлтіреді.

Балау. Бактериологиялық зерттеулердің нəтижелері бойынша

жүргізіледі. Бөлініп алынған А. Punctata өсіндісінің уыттылығын

салмағы 150 – 250 гр тұқы балықтарға жəне ақ тышқандарға

жұқтырып тексереді. Зардапты аэромонадаларды агглютинация

реакциясы арқылы айқындауға болады.

Сепсистік псевдомоноз – балықтың əлсіреп, көзі бадырайып,

денесінде ошақты қанталаулар пайда болып, іші кебумен

сипатталатын жұқпалы ауру.

Қоздырғышы – Pseudomonas capsulta жəне Pseudomonas

cyprinisepticum грамтеріс, қозғалмалы, монотрих, мөлшері 1 – 2 х

0,5 – 0,7 мкм таяқша. Спора түзбейді, қанда капсула түзеді.

107

Себінді себу. Қоздырғыш ЕПС – да өскенде қоректік ортаны

лайлайды, пробирка түбінде көрінер – көрінбес тұнба түзеді. ЕПА –

да өскенде жартылай жарқыраған үлпілдек, шеттері тегіс.

Бетіберкелкі колониялар түзеді. Қоректік ортада өсуіне қолайлы

температура 20 - 25°С.

Биохимиялық қасиеттері. Бактерия қатты қоректік ортада

сарғыш – жасыл түсті флуоресцентті пигмент түзеді. Сүйық ортада

пигмент түзуі баяу жүреді. Бактерия глюкоза, лактоза, маннит,

сахароза, мальтоза, глицерин, рефинозаны ферменттейді. Индол

мен күкірт сутегін түзбейді. Желатинаны ыдыратады. Лакмус

қосылған сүттің түсі өзгермейді, амилолитикалық қабілеттілігі бар,

нитратты нитридке ауыстырмайды,

балау. Бактериологиялық зерттеу үшін тек тірі ауру балықты

алады. Ауру қайталап шыққан жағдайда 5 балықтан алып тексереді.

Қаннан, бауырдан, талақтан, бүйректен зағадат алып рН – ы = 7,2 –