16) Сүт безі обырының этиопатогенезі, қауіп факторы

Қауіп факторы:

• 50 жастан жоғары әйелдер

• Бұрын сүт безі обырымен ауырған әйелдер

• Отбасында сүт безі обырымен ауырған адамдар болса

• Босанбаған әйелдер немесе кеш босанған әйелдер

• Менструациясы ерте келген әйелдер (11 жасқа дейін)

• Климактериялық ағым кеш басталған әйелдер (55 жастан асқан)

• Алғашқы босану 34 жастан асқанда

• 35 жастан кейінгі аборт

• Суық климат

• Семіздік

• Қантты диабет

• Гипертония

• Созылмалы психологиялық стрестер

• Басқа мүшелер обырынан емделген науқастар

Этиопатогенез

• Ісіктік өсудің ТР53 ген-супрессоры сүт безі обыры, остеогенді саркома және басқа да ісіктік өсулерге әкеледі

• 17 q21 BRCA1сегментінде орналасқан генсупрессоры отбасылық анамнезінде ісіктік өсінділер бар әйелдерде сүт безі обыры 85-90%, аналыұ без обыры 33% жиілікте кездеседі

• 11 хромасомадағы BRCA2 генсупрессоры мутацияланғанада әйелдерде және еркектерде кездеседі

• Атаксин-телеангиэктазия гені иондаушы радиацияға сезімталдылықты жоғарылатады, ісіктік өсулерге әкеледі

• Сүт безі обырында ERBB2 генінің амплификациясы, теразинкиназды рецептордың белсенділігін тежеп, эпидермальды өсу факторын жоғарылатады. Бұл рецептордың шамадан тыс экспрессиясы ісіктік қсулерге алып келеді.

17) Жатыр мойнының фондық және обыралды аурулары

Жатыр мойнының фонды аурулары

Нақты эрозия кезінде эктоцервикстің әжептәуір бөлігінде оны жауып тұратын көп қабатты жалпақ эпителий болмайды және дәнекерлеуші ұлпалық строма жалаңаштанады. Арнайланбаған қабыну құбылыстары байқалады.

Псевдоэрозия (эктопия) кезінде цервикалді өзегінің бір қатарлы цилиндрлік эпителийі жатыр мойынының қынаптық бөлігіне көпқабатты жалпақ эпителийді алмастырып таралады. Негізінде көптеген ғажайып бейнелі без құрылымдары. Псевдоэрозиялар безді, папиллярлы, эпидермияланушы болып бөлінеді. Безді псевдоэрозия жатыр мойынының қынапты бөлігінен бездердің пайда болуымен сипатталады; папиллярлы псевдоэрозияда қосымша строманың емізіктер түрінде өсуі байқалады. Көбісінде эпидермизация сатысындағы псевдоэрозия байқалады, ол безді эпителийдің ішінде кездесетін метапластикалық немесе жалпақ эпителий аралшалрымен сипатталады. Псевдоэрозия толық жазылғанда көп қабатты эпителиймен бүркеледі. Көбінесе ретенциялық кисталар (Ovula Nabothi) туындайды.

Лейкоплакия – эпителийдің артық мөлшерде мүйізденуі. Лейкоплакияның негізінде гистиоциттардан және плазматикалық жасушалардан құралған периваскулярлы және субэпителиалді инфильтраттар жатады.

Жатыр мойынының полиптерінің құрылымы көпқабатты жалпақ немесе цилиндрлі эпителиймен бүркелген және орталық дәнекер аяқшаларымен сипатталады, эпителийді сол сияқты полиптің тереңінде орналасқан безді немесе безді-фиброзды қүрылымдар түзеді.

Папилломалар – папиломавирусты дертінің жұғуы нәтижесінде пайда болатын қатерсіз түзілімдер. Папилломалар строманың таралуы және көпқабатты жалпақ эпителийдің мүйізденіп өсуімен сипатталады.

Эритроплакия – қызметтік және аралық қабаттардың атрофиясы нәтижесінде көпқабатты жалпақ эпителий қабатының жұқаруы және жіңішкеруі.

Жатыр мойынының эндометриозы. Диатермалы-электрлі коагуляцияның кеңінен қолданылуы аталған гетеротопияның өсу жиілігінің бір себебіне жатады. Менструалдық айналымының 1 фазасындағы ДЭК, жатыр мойынының эндометриозы дамуы үшін тиімді факторы болып табылады, себебі жараның қабығы үзілген соң жатыр мойынының қынапты бөлігіндегі жаралы беткейде пайда болатын грануляциялық ұлпа кезекті менструация кезінде бөлінетін эндометрий жасушаларының имплантациясы үшін өте қолайлы аймақ болып табылады.

Көбінесе белгісіз жүреді, бірақ кезекті менструация алдында бірнеше күн бұрын менструация аралық қанды бөлінулер болуы мүмкін.

Жатыр мойынының дисплазиясы және преинвазивті рагының өзіне тән ерекшеленген клиникалы белгілері болмайды. Соңдықтанда, диагностикалық және алдына алу шаралары жүйесінде клиникалық емес, морфологиялық (цито-, гистологиялық) және эндоскопиялық көрсеткіштер маңызды болып есептеледі.

Фонды процестерді емдеу

Фонды процестер кезіндегі кольпоскопиялық суреттемелер сан-алуан: цилиндрлі эпителидің эктопиясы, қатерсіз трансформация аймағы, субэпителиалді эндометриоз, нақты эрозия, цервицит, қарапайым лейкоплакия. Аталған жағдайлардың емдеу әдісін таңдау үшін көрсетілген кольпоскопиялық деректер мен цитологиялық зерттеулердің теріс нәтижелері жеткілікті.

Фонды қатерсіз дерттерді емдеу жүйесіндегі маңызды орынды электрлі коагуляцияның және криоәсердің көмегімен орындалатын деструкция (құрылымды бұзу) әдістері алады. Хирургиялық емдеу полиптерде жүргізіледі: полипті алып тастау, оның орынын күйдіру, міндетті гистологиялық зерттеу. Егер фонды процеске жапсарлас жатыр мойынының бейнесі анық бұзылған болса, электрлі хирургиялық немесе пышақты әдіспен орындалатын конизация таңдалады. Бұл жағдай сол сияқты лейкоплакиямен зақымдалған науқастарға да қатынасты, олар үшін криодеструкция да тиімді.