6.1. Прынцыпы знешняй палітыкі

Мы выступаем за паўсюднае ажыццяўленне правоў асобы, за міжнароднае прызнанне права нацыянальных меншасцяў на родную мову і культуру. Воля да міру ва ўмовах свабоды і да ўзаемаразумення паміж народамі — аснова знешняй палітыкі Беларусі. Мы адмаўляем сілу ці пагрозу сілай як сродак палітыкі. Мы падтрымліваем працэс раззбраення і развіцця супрацоўніцтва ў Еўропе. Мы салідарызуемся з намаганнямі міжнародных арганізацыяў дзеля лакалізацыі і мірнага вырашэння спрэчных пытанняў.

Аднак і праблемы, пакінутыя нам гісторыяй, нельга ігнараваць. Беларускі народ, які яшчэ ў 1918 г. вярнуў сабе дзяржаўную незалежнасць і заявіў пра сваё права на самастойнае незалежнае існаванне, больш за 70 гадоў сілаю быў пазбаўлены гатага права. Ягоная тэрыторыя ў 1921 г. была падзеленая паміж Польшчаю і Расіяй. Прадстаўнікі БССР не бралі ўдзелу ў падпісанні Рыжскае дамовы. У выніку проціпраўнага падзелу велізарныя этнічныя тэрыторыі Усходняе Беларусі былі ўключаныя ў склад РСФСР, а заходнія — у склад Польшчы. У 1939 г. дыктатарскі сталінскі рэжым сілай забраў назад ад Польшчы заходнія беларускія землі, якія самаўладна аддзяліў ёй у 1921 г. Але неўзабаве Сталін дзеля рэалізацыі пакта Рыбентропа-Молатава (асуджанага і затым міжнароднай супольнасцю) аддаў Літоўскай Рэспубліцы Вільню і Віленскі край, заселены беларусамі.

Беларусь — адзіная краіна-пераможца, якая ў выніку другой Сусветнай вайны страціла сваю этнічную тэрыторыю з-за перадачы горада Беластока і Беласточчыны у склад Польскай Рэспублікі. Беларуская этнічная Смаленшчына, Браншчына, Паўночная Віцебшчына з гарадамі Невелем і Себежам засталіся ў складзе РСФСР.

Аднак сёння, будуючы вольную, незалежную Беларусь, мы выконваем падпісаныя БССР Хельсінскія пагадненні пра нязменнасць пасляваенных межаў у Еўропе. Мы прызнаём, што шлях невырашальных спрэчак, шлях узаемных тэрытарыяльных прэтэнзіяў не ёсць шлях найлепшы. Міжнародны клімат у Еўропе мяняецца, і вырашэнне спрэчных пытанняў ляжыць хутчэй за ўсё на шляху двухбаковых пагадненняў, узмацнення эканамічных, палітычных і культурных сувязяў з суседзямі. Мы — за двухбаковыя пагадненні з суседнімі краінамі, дзе ёсць беларуская нацыянальная меншасць, за ўсталяванне максімальна спрыяльных умоваў для гуманітарных кантактаў, за ўзаемную падтрымку імкнення захаваць этнічна культурную тоеснасць нацыянальных меншасцяў, за іх нацыянальна-культурную аўтаномію.

Мы прызнаём недатыкальнасць суверэнітэту краінаў і прынцып неўмяшання ва ўнутраныя справы іншых дзяржаваў, але прытрымліваемся адначасна прынцыпу салідарнасці ў адстойванні асноўных правоў чалавека, прызнаных у Міжнароднай Дэкларацыі аб правах чалавека.

6.2. Вектары знешнепалітычных дачыненняў

Антыбеларускі рэжым дыктатуры другой паловы 90-х гг., непасрэдная пагроза незалежнасці і самому дзяржаўнаму існаванню Беларусі выразна паказалі неабходнасць дыстанцыявання ад расійскай імперскай палітыкі, ад навязвання супольных з Расіяй саюзаў і інтарэсаў. Гісторыя і падзеі яшчэ раз пацвердзілі неабходнасць развіцця заходняга вектара беларускай палітыкі і супрацоўніцтва з еўрапейскімі палітычнымі і эканамічнымі структурамі.

На працягу стагоддзяў зямля нашых продкаў была непераадольнай сцяною для агрэсіі, скіраванай з Усходу на Захад ці з Захаду на Усход. Гэтая роля абарончага вала была абумоўленая яе геапалітычным размяшчэннем у раёне, дзе сутыкаюцца розныя этнакультурныя арэалы, розныя цывілізацыі, розныя погляды на чалавека і свет.

У такім становішчы правільнаю выглядала пазіцыя нейтралітэту Беларусі. Аднак гэта часовае становішча і часовая палітыка, якая скончылася ў другой палове 90-х гг., калі з боку Расіі былі засведчаныя грубыя прэтэнзіі на адкрытую інкарпарацыю Беларусі ў Расію (пад выглядам «аб’яднання»), а з боку Захаду (пасля дэмакратызацыі Польшчы) стварыўся прыязны клімат для беларускай незалежнасці. Выбар падказвае сама сітуацыя. І мы не мусім страціць гэтага шансу.

Расія засведчыла, што не збіраецца лічыцца з нашым нейтралітэтам і нашым незалежным існаваннем. Найважнейшай задачай беларускай дзяржаўнай бяспекі і нашай палітыкі павінна стаць уступленне Беларусі ў НАТО. Гэта перспектыва, да якой мы мусім імкнуцца ўжо сёння, ствараючы бяспечную будучыню вольнай Беларусі.

Наша міжнародная палітыка павінна зыходзіць з інтарэсаў Беларусі і абумоўлівацца карысцю для яе народу. Таму Партыя БНФ выступае за ўзаемавыгадныя дачыненні з Расеяй праз усталяваную дзяржаўную мяжу. Беларусь гістарычна сфармавалася як краіна заходняй культуры. Узаемадачыненні з Захадам ёсць для нас жыццёвая неабходнасць.

Беларусь павінна мець найперш добрыя стасункі са сваімі суседзямі. Мы лічым, што дзяржавы Усходняй Еўропы, размешчаныя паміж Балтыйскім і Чорным марамі, маюць аднолькавыя інтарэсы на Захадзе і аднолькавьм праблемы з Усходам. Гэта краіны блізкай, а такія, як Беларусь, Літва, Украіна, — і сумеснай гісторыі. Яны знаходзяцца ў адным поясе еўрапейскай культуры, маюць блізкія эканамічныя інтарэсы. Мы бачым увасабленне гэтай салідарнасці ў Балтыйска-Чарнаморскім супрацоўніцтве дзяржаваў (БЧС), што дазволіла б умацаваць каардынацыю эканамічных, гандлёвых, мытных сувязяў паміж сабой, а таксама дачыненні з Усходам і Захадам.

Еўрапейская палітыка — бясспрэчны прыярытэт для беларускай дзяржавы, паколькі асноўныя каштоўнасці, якія натхняюць наш народ на правядзенне гістарычных пераўтварэнняў — свабода, справядлівасць, салідарнасць, нацыянальная дзяржава, — сфарміраваліся на духоўнай і палітычнай глебе еўрапейскага кантэксту, еўрапейскай гісторыі і еўрапейскай культуры.