2.6. Рэлігія і нацыя

Нічога лепшага за нацыю і рэлігію дзеля рэалізацыі сваіх жыццёвых інтарэсаў і духоўных патрэбаў людзі не стварылі. Нацыя і рэлігія ёсць найвышэйшая на цяперашні час сумарная творчасць чалавечага грамадства (цывілізацыі).

Мэтанакіраванае разбурэнне рэлігіі і нацыі, як гэта рабіла таталітарная ўлада расійска-савецкага камунізму, ёсць антычалавечае, антыцывілізацыйнае дзеянне.

Беларусь — краіна хрысціянскай веры і хрысціянскай культуры. Хрысціянскія каштоўнасці сталі часткай нашага нацыянальнага светапогляду і нацыянальнага характару, уплывалі на традыцыі беларускай культуры.

Цяпер мы ёсць шматканфесійны хрысціянскі народ. Але дзяржаватворчай асновай на Беларусі з’яўляецца нацыя, а не канфесія. Таму беларуская гісторыя, зямля, культура і мова ёсць грунт нашага беларускага адзінства, а канфесійная талерантнасць ёсць неабходнасць, якая з гэтага нашага нацыянальнага адзінства вынікае.

Партыя БНФ трымаецца ўсталяванага парадку грамадскіх дачыненняў, заснаваных на беларускім нацыянальна-культурным адзінстве і канфесійнай талеранцыі. Мы аднолькава прыхільна адносімся да ўсіх традыцыйных хрысціянскіх канфесіяў, калі яны не займаюцца антыбеларускай дзейнасцю.

Канфесійныя арганізацыі не ёсць частка дзяржаўнай сістэмы. Разам з тым яны падлягаюць юрысдыкцыі ўсёй сістэмы заканадаўства Беларусі. Мы не лічым нармальным, калі беларускія грамадзяне-вернікі, аб’яднаныя ў канфесіі на Беларусі, фармальна належаць да арганізацыяў чужых краінаў і кіруюцца з-за дзяржаўнай мяжы. Гэта перажыткі каланіялізму і акупацыяў. Мы будзем спрыяць беларускай аўтакефальнасці цэркваў і стварэнню духоўных цэнтраў веры ў Беларусі.

Мы стаім на пазіцыі свабоды сумлення і індывідуальнага выбару веры, паважаем правы асобы і цярпіма адносімся да людзей, якія жывуць па-за рэлігіяй.

2.7. Беларускія культурныя традыцыі

Культура беларускага народа і традыцыі беларускай культуры ёсць тыя каштоўнасці, на якіх неабходна ствараць падмурак грамадзянскай супольнасці вольнай дэмакратычнай Беларусі.

Побытаваму грамадскаму жыццю нашых продкаў быў уласцівы глыбокі дэмакратызм. Наша Бацькаўшчына ніколі не мела дэспатычных рэжымаў. З XV ст. найвышэйшым органам улады быў прадстаўнічы Сойм. У той самы час беларускія гарады пачалі кіравацца магдэбурскім правам, а з XVI ст. выбраныя органы ажыццяўлялі мясцовую ўладу. Нормай нашага права быў кансэнсус — юрыдычны ідэал, які і сёння недасяжны для шмат якіх дэмакратыяў свету.

Дасягненні беларускага права ў XVI ст., адлюстраваныя ў Статуце Вялікага княства Літоўскага, адбіліся на ўсёй праўнай ментальнасці беларускай нацыі; яны мелі міжнароднае значэнне, фарміравалі не толькі юрыдычную свядомасць нашых продкаў, але ўплывалі на юрыдычную думку іншых народаў.

Дзвесце гадоў расійскай акупацыі выклікалі велізарныя разбурэнні і страты беларускай культуры. Беларускі народ перажыў жахлівы генацыд і бязлітасную палітыку дэнацыяналізацыі, але не страціў свае галоўныя каштоўнасці культуры і духоўныя традыцыі існавання. Гэта той скарб, на якім можна адрадзіць, адбудаваць наш беларускі дом.