Тәжірибелік сабақтың әдістемелік өңдеу құрылымы

Тақырып: Тұрғын үйлердің және қоғамдық ғимараттардың вентиляциясы. Гигиеналық талаптары. Нормалауы. Ауа текшесі.

Курс: 4

Құрастырған:

доцент Арынова Г.А.

аға оқытушы Досмухаметов А.Т.

Алматы 2010 ж.

1. ТАҚЫРЫБЫ: Тұрғын үйлердің және қоғамдық ғимараттардың вентиляциясы. Гигиеналық талаптары. Нормалауы. Ауа текшесі.

2. Сабақтың мақсаты: Студенттерге тұрғын және қоғамдық ғимараттарда желдету жүйесін ұйымдастырудың санитарлық бағалау әдістемесімен таныстыру.

Желдету жүйесін ұйымдастыру бойынша жоба материалдарын санитарлық бағалау әдістемесімен таныстыру. Жабық бөлмелерде ауа алмасуды есептеуді үйрету.

3. Оқыту міндеттері:

- студент білуге тиіс:

• Жабық бөлмелердің ауа алмасуының маңызы;

• Жабық бөлмелердің ауа алмасуының негізгі принциптері;

• Жабық бөлмелердің ауасының ластануының деңгей көрсеткіштері;

• Табиғи желдетуге әсер ететін факторлар;

• Ауа бапталды қолданудың аймақтары.

- студент меңгеруі тиіс:

• Уақыт бірлігіне қарай ауа шығынын есептеуді;

• Жабық бөлмелерде ауа алмасуды есептеуді жүргізу;

• Желдету бойынша қажетті нормативті құжаттарды қолдануды.

4. Тақырыптың негізгі сұрақтары:

1. Ауа алмасудың гигиеналық маңызы, ауаның ластану деңгейінің көрсеткіші, ауа кубы.

1. Желдету жүйесіне қойылатын гигиеналық талаптар.

2. Бөлмеде жылу жоғалту ненің есебінен жүреді.

3. Жылдың суық мезгілінде сыртқы ауаның температурасын есептеу неге байланысты, ол қай нормативті құжатта берілген.

4. Табиғи желдетілуге әсер ететін факторлар.

5. Ауаның ластану деңгейінің көрсеткіштері.

6. Желдету туралы түсінік (ауа алмасуы, оның маңызы).

6. Әртүрлі қоғамдық ғимараттарда қажетті ауа көлемін есептеудің принциптері. Есептеу критериялары.

7. 8.Ауа алмасу жиілігі мен интенсивтілігіне анықтама беріңіз.

8. Тұрғын ғимараттардағы табиғи желдетілу, әсер ету принциптері, конструктивті элементтері.

9. Жасанды желдетілу туралы түсінік, оның ерекшеліктері.

10. Ауа баптау. Оның қолдану аймағы. Ауа жинатын, ауа өңдейтін құрылымдарға қойылатын талаптар.

5. Оқыту әдістері: Дискуссия. Теориялық сұрақтарды талдау.

6. Әдебиеттер:

Негізгі әдебиеттер:

5. Неменко Б.А. «Коммуналдық гигиенаң Алматы, Ғылым, 2004, Б. 334-342.

6. «Коммунальная гигиенаң Неменко Б.А., Кенесариев У.И. Алматы, Гылым, 2003. С. 348-365.

7. Неменко Б.А., Бекказинова Д.Б., Арынова Г.А., Елгондина Г.Б. «Руководство к практическим занятиям по коммунальной гигиенең Алматы, 2008. – 430 с

8. «Руководство к лабораторным занятиям по коммунальной гигиенең Гончарук Е.И., М., С. 318-341.

Қосымша әдебиеттер:

8. Мазаев В.Т. и соавторы. Коммунальная гигиена., - М.2005.

9. Гончарук Е.И. Коммунальная гигиена., М. 2006, - Киев, «Здоровьяң.

10. «Гигиеническая оценка воздуха при его кондиционированииң Губернский Ю.Д., Дмитриев М.Т., Гиг. и сан., 2006 г., №3, с.10.

11. ««Эксплуатация жилых зданийң Ариевич Э.М., Коломеец А.В., Москва, 2001г., 510 с.

12. «Эксплуатация инженерного оборудования общественных зданийң Богуславский М.С., Москва, 2000г., 239г.

13. «Санитарно-технические устройства и газоснабжение зданийң Пальгунов П.П., Исаев В.Н., Москва, 2001г., 416 с.

14. «Санитарно-техническое оборудование зданийң Кедров В.С., Ловцов Е.Н., Москва, 1999г., 495 с.

7. Бақылау: ауызша сұрау (студент әдістемелік нұсқаудағы сұрақтарға дайын болуы қажет).

Қосымша

Тұрғын үйлердегі табиғи ауа алмасуды ұйымдастыруды, онымен бірге вентиляцияның жалпы алмасу қондырғыларын және оның пайдалану төмендегі формула бойынша ауаның шығыны, яғни уақыт бірлігіндегі бөлмеге түсетін (шығарылатын) мөлшері (м³/сағат) есептеледі:

L=VxSx3600

ондағы: L – ауа шығыны, м³/сағат; V – ауа қозғалысы жылдамдығы, м³/сағат; S – ауа өтетін тесіктің көлденең кесіндісінің ауданы, м².

Ауа шығынын анықтау нәтижесі негізінде бөлімінің ауа алмасу жиілігі төмендегі формула бойынша есептеледі:

мұндағы: L – ауа шығыны, м³/сағат; V – бөлменің ауданы, n – ауа алмасу жиілігі, яғни бөлмедегі ауаның 1 сағат ішінде неше рет алмасатынын көрсететін сан («плюсң - алып келетін, «минусң - алып кететін).

Жалпы алмасу вентиляциясы кезінде қажетті ауа алмасуды анықтау төмендегі формулалар бойынша жүргізіледі:

А) артық жылуды жұту үшін

Б) артық ылғалды жұту үшін

В) зиянды газдарды сұйылту үшін

Мұндағы: L – қажетті ауа алмасу, м³/сағ; Q – артық бөлмедегі жылу бөлінудің артық мөлшері, ккал/сағ; t _р.е. – бөлмедегі рұқсат етілген ауа температурасы, ⁰С; t _{.алып келетін} – алып келетін ауа температурасы, ⁰С; Д- бөлмеде ылғал бөліну, г/сағат; d _р.е. – бөлме ауасындағы рұқсат етілетін ылғалдылық, мөлшері, г/м³; G – бөлмеге бөлінетін газдар мөлшері, мг/сағ; g _р.е. – газдың рұқсат етілген концентрациясы, мг/м³; g _{.алып келетін} – алып келетін ауадағы берілген газдың мөлшері, мг/м³ ; С – ауаның көлемді жылу сыйымдылығы, шамамен, 0,3 ккал/ м³ градусқа тең.

Қажетті ауа алмасуын есептеу кезінде, көмір қышқыл газының тұрғын бөлмелерде бөлінуі (Cr) л/сағатпен, ал оның ауадағы құрамы g л/ м³-пен айқындалады. Бұл газдың ауадағы рұқсат етілген концентрациясы ретінде 0,1% , сонымен бірге 1 л/ м³ мөлшері қолданылады.

Жылулық қысымсыз – қажетті ауа алмасу мөлшеріне дефлектордың диаметрін таңдау төмендегі формула бойынша жүргізілдеді:

Ондағы d - дефлектордың диаметрі, м; Vж – жергілікті жер үшін орташа жел жылдамдығы (сан-Петербург үшін – 4 м/сек).

Есепті шешуге арналған мысал; 60 м³ (V) кубатурадағы палата 3 адамға арналған (сағ.). Вентиляция көлденең кесіндісінің ауданы 0,15 м³ –қа тең форточка арқылы жүреді.

Форточка арқылы өтетін ауа қозғалысының жылдамдығы (V) 1 м/сек-қа тең. Желдету әрбір сағат сайын 10 мин.жүргізіледі. Палата вентиляциясына баға беру керек.

Шешуі: 1. 1 сағатта палатаға түсетін (бөлінетін), (10 мин), ауа көлемін есептеу (L).

L=VxSx3600 (1 сағ.сек.мөлшері) =1х0,15х3600=540 м³/сағат.

540

10 мин.үшін =---------= 90 м³/сағат

2. Ауа алмасу жиілігін есептеу (n):

3. вентиляцияның қажетті көлемін есептеу (К):

Мұндағы:R- 1 сағат ішіндегі адамнан бөлінетін (22,6 л) СО₂ мөлшері, r – палатадағы адам саны, С₁ – бөлмедегі максималды рұқсат етілген СО₂ мөлшері (0,4 л/м³).

4. Ауа алмасудың қажетті жиілігі есептеледі (n):

Аурухананың операциялық блогында вентиляцияны ұйымдастыру бойынша жобалық материалдарын қарастыру кезінде, міндетті түрде ауаны кондиционерлеудің принципиалды схемасына, сонымен бірге вентиляцияны ұйымдастыру бойынша СанПиН 3.01.042-97 «Санитарные правила устройства и содержания лечебно-профилактических учрежденийң құжатының талаптары ерекшеліктеріне көңіл бөлу керек. Жобаны қарастыра отырып, біріншіден түсініктеме қағазбен танысу керек, одан ғимараттың сипаттамасы және жеке бөлмелердің міндеті, жобаланған вентиляция жүйесі, жеке бөлмелер бойынша ауа алмасу жиілігі, вентиляциялық жүйелермен ауа алу мен шығаруға арналған орын мен қондырғылар, алып келетін ауаны дайындау үшін қондырғылар мен қолданатын әдістер (тазарту, жылыту және т.б.) бөлмелерден ауаны шығаруға арналған орын мен қондырғылар, бөлмеге берілетін ауа жылдамдығы, вентиляциялар жұмысынан шығатын шу және вибрациямен күрес шаралары анықталады. Осымен паралельді түрде графикалық материалдар қарастырылады: вентиляциялық құрылымдары көрсетілген технологиялық қондырғылар орнатылған бөлмелердің жоспары мен кесіндісі және олардың бөліктері (вентиляциялық камера, ауаны дайындау үшін қондырғы, ауаны алу, бөлмеден шығару және сыртқа ауаны тастау және т.б.), жеке алып келетін және алып кететін құрылымдардың аксонометриялық схемасы; операциялық бөлмелер үшін ұсынылған К₅ және К₅ 2 вентиляциялық жүйенің жобалық варианттарының гигиеналық дұрыстығы бағаланады.

Жабаны қарастырып болғаннан кейін, сәйкес форма бойынша, санитарлық қортынды толтырылады. Жобаның кемшіліктері топпен талқыланады.

Мамандық: «Қоғамдық денсаулық сақтау»

Коммуналдық гигиена және балалар мен жасөспірімдер гигиенасы кафедрасы