- •Мазмұны
- •Қысқартулардың тізімі
- •1 Модуль ең қауіпті әсер тиетін халықтың денсаулығын қорғау
- •1 Бөлім. Денсаулықтың анықтамасы және мейірбике процессіндегі ең қауіпті әсер тиетін халықтың денсаулығын сақтау
- •1 Сабақ
- •2 Сабақ
- •2.6 Денсаулықтың негізгі деңгейлер, қалыптар мен белгілер.
- •3 Сабақ
- •Студенттің өзіндік жұмысына арналған тапсырмалар.
- •4 Сабақ
- •2 Сүрет. Қауіптің төмендеуі, психологиялық орнылықтылықтың ұйымдастыру
- •5 Сабақ
- •3 Сүрет. Мейірбике үдерістің бес сатысы
- •6 Сабақ
- •2 Бөлім. Денсаулық қорғау саласында адамның құқықтары. Денсаулық сақтау саласында халықаралық заң шығаратын актілер. Заң шығарудың қалыптары және олардың түсініктемесі
- •7 Сабақ
- •1. Азаматтық және саяси құқықтар туралы Халықаралық пакт (асқхп).
- •2. Әйелдерге қатысты құқығын шектеуді жою бойынша Конвенция (әқжк).
- •3. Нәсілдің құқығын шектеуді жою бойынша Конвенция (нқжк).
- •4. Азапты, қатыгездікті, рақымсызды немесе намысын кемсітуін және басқа қатынастардың мен жазалардың түрлерін қолдануға қарсы Конвенция (ақк)
- •4. Науқасқа бағытталған медициналық қызмет туралы Декларация, 2007 ж.
- •6. XXI ғасырда денсаулық қорғау қағидалар туралы Джакарттық, 1997 ж.
- •9(1) Тармақ асқхп
- •14 Тармақ мқк
- •6 Тармақ денсаулыққа құқық туралы Хартия
- •8 Тармақ Денсаулыққа құқық туралы Хартия
- •5 Тармақ Денсаулыққа құқық туралы Хартия
- •8 Сабақ
- •Қазақстан Республикасының конституциясы
- •29 Тармақ
- •«Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі» Қазақстан Республикасының Кодексі
- •3. «Қазақстан Республикасының денсаулық сақтау саласын дамытудың 2011 - 2015 жылдарғаарналған «Саламатты Қазақстан» мемлекеттiк бағдарламасы туралы» жарлық
- •8.3 Алдын-алу шараларына құқықкелесі заң шығару құжаттарда жазылған:
- •29 Бап қр Конституцияның денсаулық сақтауына құқығын тіркейді:
- •8.4 Қолжетілімдігіне құқық төмен берілген қр заң шығару құжаттарда жазылған:
- •8.5 Ақпаратқа құқық келесі қр заң шығару қужаттарда берілген:
- •8.6 Өзгешілікке және құпиялыққа құқық келесі қр заң шығару қужаттарда берілген:
- •9 Сабақ
- •1 Модульдің оқытушыға араналған белгілер
- •1 Модульге анықтамалық әдебиеттің тізімі
- •2 Модуль ең қауіпті әсер тиетін халықпен жұмыс істегенде қолданылатын коммуникациялар
- •1 Сабақ
- •1 Сүрет. Коммуникацияның сипаттамасы, түрлері, қабілеттері
- •2 Сабақ
- •3 Сабақ
- •3.1 Қауіпті бағалау жүйенің әлеуметтік көрінісі (қбжәк). Ақпаратты блок (25 минут)
- •2 Оқытушыға араналған белгілер
- •2.4 Талқылауға арналған сұрақ
- •2.7 Оқиғалық есеп
- •2.8 Талқылауға араналған сұрақ (3 сұрақ)
- •3.6 Талқыдауға арналған сұрақ
- •2 Модульге аррналған анықтамалық әдебиет
- •2 Модульге ескерту
- •3.3 Стигма мен дискриминация жөнінде әлеуметтік өзгерістеріне коммуникациялардын өзгеру туралы халықаралық тәжірибе
- •3.4 Туберкулез мәселесі бойынша насихат, коммуникация мен әлеуметтік мобилизация: «Туберкулезді тоқтатайық» кампаниядан алынған тәжірибе
- •3.7 «Атақтылар» жаттығу (20 минут)
- •3 Модуль психобелсенді заттектерден тәуелділігі. Клиника және ем
- •1 Сабақ
- •1.6 Оқиғалық есептер (50 минут)
- •2 Сабақ
- •1 Сүрет. Нейротрансмиттердің әсері
- •2.8 Оқытушының басқаруымен жүргізілетін студенттердің өзіндік жұмысына арналған тапсырмалар
- •3 Сабақ
- •3.1 Науқастын профилі. Ақпаратты блок (25 минут)
- •I кезең. Апиындық абстинентті синдромның емі, ұзақтығы 7 күннен аса емес.
- •II кезең. Постабстинентті бұзылыстардын соматопсихикалық түзетуі (30 күнге дейін)
- •III кезең. Рецидивке қарсы ем (6 айдан астам емес)
- •4 Сабақ
- •I және II түрінің биполярлы бұзылыс
- •3 Модульге оқутышыға арналған белгілер
- •3 Модульге арналған анықтама әдебиеттің тізімі
- •3 Модульдің ескертуі
- •2.8 Өсөж-ге мәлімет. Тәуелділіктің патогенезі
- •3.1 Науқастын профилі
- •3.7 Оқытушының басқаруымен жүргізілетін студенттердің өзіндік жұмысына арналған тапсырмалар Апиын қолдаушы терапия бойынша директива (Explain this is a translation of Dutch guideline).
- •Науқастын келешегі
- •Медициналық қызметкердін келешегі
- •Терапия үрдісінде науқастын және медициналық қызметкердің арасында қарым-қққатынастар
- •4 Модуль жұқпалы ауруларды (аив-инфекцияны, с вирусты гепатитті және туберкулезді) жүргізүдің мейірбике процессі
- •1 Бөлім. Аив-инфекция жүргізуінде сейірбикелік үдеріс
- •1 Сабақ
- •I клиникалық саты
- •II клиникалық саты
- •III клиникалық саты
- •IV клиникалық саты
- •2 Сабақ
- •Иеқ алмасу терапияны алу мүмкіндігін ұсынуы.
- •2.5 Жжби алдын алу. Ақпаратты блок (25 минут) («Жыныс жолымен таралатын инфекциялардын алдын алуының глобальды стратегия және олармен күресу», ддұ мәліметтері, 2006-2015 жж.
- •3 Сабақ
- •2 Бөлім. С вирусты гепатитті және коинфекцияны (аив және с вирусты гепатит) жүргізуінде мейірбике үдерісі
- •4 Сабақ
- •5 Сабақ
- •Вирусты гепатиттердің серологиялық маркерлердің мәліметтері ескертудегі кестеде ұсынылған.
- •6 Сабақ
- •Парентеральды вг объектілердің әдістері және дезинфекцияның құралдары ескертуде сипатталған.
- •2. Қатынаста болған адамдарға кеңес жүргізу
- •3. Қка көрсетілімдер жоқ болған кезде тактика
- •4. Қка басталу уақыты және ұзақтығы
- •5. Қка үшін арв дәрілерді таңдау
- •6.4 Оқытушының басқаруымен жүргізілетін студенттердің өзіндік жұмысына арналған тапсырмалар
- •7 Сабақ
- •100 000 Халыққа, 2002-2011 жж.
- •8 Сабақ
- •9 Сабақ
- •10 Сабақ
- •Туберкулезге қарсы вакцинация. Туберкулезге қарсы вакцинацияның мақсаты тмб инфицирленбеген адамда жасанды иммунитетті құру, ол туберкулез қоздырғышқа тұрақтылығын жоғарлайды.
- •11 Сабақ
- •1000 Науқас астам модельдің шаралардын шектеуінде көмек алды, оларға диагностикалық, ем және кеңес көмек көрсетілді.
- •12 Сабақ
- •4 Модульдің оқытушыға арналған белгілер
- •Жаттығу «Мен және аив-инфекция»
- •2.4 Талқылауға арналған сұрақ
- •3.1 Рольдік ойын «Өмірден алынған күн …»
- •5.4 Оқиғалық есептер
- •6.4 Оқиғалық есептер
- •4 Модульге арналған анықтамалық әдебиеттің тізімі
- •4 Модульге арналған ескертулер
- •1.6 Оқытушының басқаруымен жүргізілетін студенттердің өзіндік жұмысына арналған тапсырмалар
- •5.3 Вирусты гепатиттердің серологиялық маркерлар. Ифт талдаулардын интерпретациясы
- •6.3 Парентеральды вг объект дезинфекцияның әдістері және құралдары
- •7.5 Қр туберкулезге қарсы көмектің құрылымы
- •9.1 Қақырықты жиау техникасы
- •12.2 Өкпе туберкулезде жедел жағдайлар
- •5 Модуль ең қауіпті әсер тиетін халықпен жұмыс істеген кезде (аив, с гепатит және тәуелді аурулар) өзгешелікті тәсілдемелері мен байланыс жолдардын әдістері
- •1 Сабақ
- •2 Сабақ
- •3 Сабақ
- •4 Сабақ еқәх топтардын коммуникация тәсілдерінің ерекшеліктері, кеңес жүргізуінің дағдылары
- •5 Сабақ
- •6 Сабақ
- •1. Науқасқа бағытталған оңтайлы, этикалық медициналық күтімді қамтамасыз ету мақсатымен CanMeds барлық рөлін атқаруымен кеңесшілер ретінде жұмыс істеу.
- •2. Олардын жұмысына сәйкес клиникалық дағдыларды, білімдерді мен тәжірибені алу және қолдау.
- •3. Науқастын толық зерттеуін орындау.
- •4. Алдын алу және терапия әдістерін тиімді қолдану.
- •5. Диагностикалық пен терапиялық кәсіптік дағдыларды кәсіби және лайықты жерде қолдану.
- •6. Басқа медициналық қызметкерлерге кеңес үшін бару, бірақ олардын білімдері шектеулі екенін сіз есептеу керексіз.
- •7 Сабақ
- •8 Сабақ
- •Әйел жүкті емес және жақын арада жүктілікті жоспарлап жатқан жоқ
- •Әйел жүкті емес, бірақ жақын арада жүктілікті жоспарлап жүр. Кеңес жүргізуінде келесі тақырыптар туралы айту керек:
- •Жүкті әйел, бірақ ол өз жүктілік туралы әлі соңғы шешімді қабылдаған жоқ. Кеңес жүру кезінде айту керек:
- •9 Сабақ
- •1 Сүрет. Вирустік жүктеме деңгейінің және cd4 лимфоциттердін саның үлгілі өзгерістер
- •9.2 Аре қағидалары, аре басталуына көрсеткіштер, аре тиімді мониторингі
- •9.6 Оқытушының басқаруымен жүргізілетін студенттердің өзіндік жұмысына арналған тапсырмалар
- •5 Модульдің оқутышыға арналған белгілер
- •1.6 Оқиғалық есептер
- •5 Модульге арналған анықтамалық әдебиеттің тізімі
- •5 Модульге арналған ескертулер
- •3.5 Тесттен кейін кеңестің қабылдаулары.
- •Эпидемиологиялық мәліметтер
- •5.5 Оқытушының басқаруымен жүргізілетін студенттердің өзіндік жұмысына арналған тапсырмалар
- •Оқытушының басқаруымен жүргізілетін студенттердің өзіндік жұмысына арналған тапсырмалар
- •1.Науқастармен және олардын отбасылармен өзара түсінушілікке, сенімге мен этикалық түсінушілікке жету.
- •2. Ақпаратты, науқастарға, олардын отбасыларына, әріптестерге және басқа мамандарға үшін болжамды мұқият жинау және қисынды келтіру.
- •3. Науқастарға, олардын отбасыларына, әріптестерге және басқа мамандарға маңызды ақпаратты және түсініктемені нақты тарату.
- •4. Бірге күту жоспарын жасау үшін науқастарға, олардын отбасыларына, әріптестерге және басқа мамандарға тиісті мәселелер, себептер және жоспарлар бойынша өзара түсінішілікке жету.
- •5. Медициналық мәселелер бойынша жазбаша немесе ауызша тиімді ақпаратты ұсыну.
- •1. Медициналық қызметкерлердін мультикәсіптік топтардын жұмысында тиімді қатысу.
- •2. Алдын алу, талқылау және кәсіптік арасындағы егестерді шешу мақсатымен басқа медициналық жұмысшылармен тиімді жұмыс істеу.
- •1. Медициналық мекемелердің және жүйелердің жұмыстын тиімділігіне әсер ететін шараларға қатысу.
- •2. Өз жұмысынды және мансапты тиімді басқару.
- •3. Денсаулық сақтау жүйесінде ресурстарды дұрыс қолдану.
- •4. Қажет болған кезде лауазымды адамның міндеттерін атқару және басшының міндеттерін өзіне алу.
- •1. Әрдайым оқу арқылы өз кәсіптік дағдыларды қолдау және нығайту.
- •2. Ақпаратты мен оның түпнұсқаларды сынаумен бағалау және оларды тәжірибеде қолдау.
- •3. Науқастарды, олардын отбасыларды, студенттерді, резиденттерді, басқа медициналық қызметкерлерді, халықты және басқаларды оқыту.
- •4. Жаңа медициналық білімін мен тәжірибені ұйымдастыруына, таралуына, қолдауына және талдау жүргізуіне өз салымын енгізу.
- •1. Науқастар, маман, қоғам жөнінде этикалық міндеттерді көрсету.
- •2. Кәсіптік жаңартуында қатысу арқылы өз науқастар, маман, қоғам жөнінде міндеттерін көрсету.
- •3. Дәрігер денсаулығын қамтамасыз етіп ем ұстаушылықтын көрсету және орнықтылықты тәжірибені қолдау.
- •7.4 Оқытушының басқаруымен жүргізілетін студенттердің өзіндік жұмысына арналған тапсырмалар Науқасқа қызмет етудің кешендік жоспар
- •Қызмет алу құқығына критерийлерге сәйкестік
- •8.6 Оқытушының басқаруымен жүргізілетін студенттердің өзіндік жұмысына арналған тапсырмалар
- •9.6 Оқытушының басқаруымен жүргізілетін студенттердің өзіндік жұмысына арналған тапсырмалар
2 Сабақ
Коммуникацияның жеке тәсілі ЕҚӘХ жұмыс істеген кезде
2.1 Науқастын білімін жақсарту. Ақпаратты блок (50 минут)
1 модульде ұйымдық қызметттерді науқас пікіріне қажетті қызметтерге қайта бағдарлану мүмкіндігі талқыланды. Енді науқас жөнінде осы қозғалыстын кейбір тәжірибелік салдарын толық оқуына кірісейік. Жеке түрінде, коммуникацияның аспектілерін және олардын біздің науқастармен қатынастарға әсері.
Қоғамдық ұйымдармен қоса науқастар және клиент үшін қызметтердің жоғары сапасын қамтамасыз етіп стандарттарды даму бойынша Солтүстік Ирландияның мейірбике ісінің Корольдық колледжінің стратегия шектеуінде науқастын/клиенттің оң реакция қамтамасыз етуінде стандарттардын жинағы жасалынған. Келесі бес стандарт анықталған болды. 1. Құрметтеу. Осы стандарттын негізі – науқастың/клиенттің тілектеріне сый білдіріп, әртүрлі адамдарға бірдей құрметтеу, шешу қабылдау үдерісіне науқастарды және клиенттерді белсенді шақыру, науқас пен клиент мүдделерінің басымдық сапасында қызметтеудің мен анықтаудын персонализациясы. Сонымен қатар адамға ұйымдық мәдениет сыйлау құндылық қағидасын сақтауымен жасалу қажет. |
|
«Науқастар мен клиенттер сыйлау және кәсіптік күтуіне, оларға назар аударуылына және жағымсыз жағдай құруына құқығы бар, соларда олардын құпиялық қорғалған және абыройлық сақталған. Қызметтің жоғары сапасын қамтамасыз ету үшін барлық медициналық және қоғамдық ұйымдарға осы қағиданы қолдау керек». |
2. Қатынас. Қағиданың ішіне кіреді науқастарға және клиенттерге қамқорлықты мен аянышты білдіру, пайдалы болу тілегі, ауыз тілі және дене тілі коммуникациялар туралы білу, науқастарға және клиенттерге күн ілгері кесіп-пішілмеген көзқаразды көрсету, және науқастармен жұмыс істеу үшін жаңа мен үздік жұмыс пен күту әдістерін оқу. Ұйымдық құрылымы келесі түрде жасалыну қажет: науқастарға өз жағымды қатынасын көрсету үшін персоналда жеткілікті уақыт болу керек.
3. Тәртіп. Осы стандартқа науқастарды күту туралы шешімді қабылдау үдерісіне науқастарды қатыстыру, олардын тілектеріне сыйға тарту, кәсәптәк және лайықты тәртіп кіреді.
4. Коммуникациялар. Науқас пен маман арасында ақпарат алмасуға қабілет ету үшін мамандарды ауыз және дене тілі коммуникацияларды орындауына уәждеу қажет. Ауыз және дене тілі коммуникациялар науқастын қажеттіліктерінде негіздену қажет және науқастын/клиенттін күтімдер туралы ұсыныс болу үшін өзінде белсенді тындау дағдыларды міндетті түрде жандыру қажет.
5. Жеке өмірін қорғау және абыройын сақтау. Науқастын/клиенттін жеке өмірін қорғау мен абыройын сақтау қағидалары науқасқа күтім жасаған кезде сақталатынды осы стандарт кепіл береді. Күтім кезінде мәдениетке сыйластық, сыпайылыққа сый көрсету кепілдік болу қажет. Тағы осы стандартқа құпиялық ақпаратты сақтау кіреді.
Медициналық мен әлеуметтік ұйымдарда жұмыс істейтін мамандар «жоғары стандарттардын күтіміне мен аянышқа лайықты болады» кепілдік беру үшін осы стандарттар DHSS Белфаст жасалынған болатын.
2.2 Талқылауға арналған сұрақ (25 минут)
Осы стандарттар бойынша 1 сабақтын өзіндік жұмысынан тапсырманы мысал ретінде алып кіші топтарда оқиғаны талқыланыз. Оқиғаны көрсетініз. Науқаспен/клиентпен қатынаста болған кезде осы стандарттарға жеттіңіз бе, егер жетсеңіз ондай қандай түрімен жеттіңіз? Сіздің коммуникативті дағдылар қалай жақсарды? Пікірсайыста топ мүшелердің ойын тындаңыз. Адам орта назарда болған кезде, осы тәсілдің себептері мен қиындықтары туралы тындаушылардан ойларын сұраныз. Шешім қабылдау үдерісінде науқастар қай дәрежеге дейін белсенді қатысады? Бар болған ұйымдық құрылым клиентті сылау мен құнын білдіре ме? Қатысушылардын пікіріне қарап кім коммуникация үдерісін жақсарта алады? Сіздің ойынызша клиентпен жұмыс істегенде қандай кеңес беру қағидалары қажет? Флип-чартқа кейбір жауаптарды жазыныз.
2.3 Тұлға аралық қатынас. Кеңес беру қағидалары. Ақпаратты блок (50 минут)
Тұлға аралық қатынас (ТАҚ) медициналық мамандар мен клиенттер арасындағы өзара негізгі элементтердін бірі болып табылады. Өркендеген мемлекеттерде зерттеулер жүргізгенде жақсы қатынас науқастын қанағаттандыруымен, ұсынылған ақпаратты дұрыс қабылдауымен, барлық нұсқаларды науқаспен орындаумен, дәрігердін уақытында қарауымен және қан қысымы көрсеткіш сияқты психологиялық маркерлармен тығыз байланысты (Hall et al 1988 cited in De Negri et al.).
Заманауи денсаулық сақтау жүйелердін модельдері медициналық маман және клиент арасында дәстүрлі қатынас құру ретінен кетіп сарапшы – науқас жағына серіктестік қатынастарды құруына кетті, ол жерде қатысушылардын әрқайсы пікірсайысқа кіру керек, әрқайсы өз пайдасын енгізу керек және осының барлығы өзара сыйластық атмосферада жүру керек.
ТАҚ диалогты құруына назар аударып акцент жасау бойынша көп мөлшері әдебиет бар – көшедегі екі жақты жол сияқты, екі жақтада тындауға мен сөйлеуге икемділігі болу қажет. Осының барлығы басқа негізгі компонентке келтіреді – тәртіпке, ол ауыз және дене тілі қатынастардын тиімділік пен күту түсініктеме туралы білімінде негізделу қажет.
Осы түсініктеме тұлға-бағдарланған психологиялық көмегінен шығады, оны Карл Роджерс жасады. Адамға бағдарланған тәсіл ем үдерісінде белгілі қатынастарды ұйымдастырғанда клиент күшею мүмкін деп білдіреді. Медициналы0 маман клиентке «сөзсіз жағымды қатынасты» сезеді деп осындай қатынастарда орталық орында аксиома тұр. Ол үшін медициналық маман клиенттің пікірін қабылдап оған соны түсіндіру керек. Әртүрлі тәуелдігіміен клиентпен жұмыс істегенде мәселелердің артында тұрған адам туралы есте сақтау керек (Bryant Джеффрис, 2003 ж.).
Жақсы қатынастын мәнісі Науқас ұзақ уақытты диалогта маңызды ақпаратты береді, ол келесіге келтіреді: 1. жақсы нақтамаға; 2.медициналық емінің және кеңес беруінің нәтижелерін жақсартады;
|
|
Кеңес беруінің негізгі қағидалар
|
Мейірбике ісінде кеңес берудің дәстүрі жақын арада пайда болды, кеңес беруде тәжірибелік кеңестерге мен рецепт жазуына ерекше көңіл аударылады. Науқастарға кешенді қызмет көрсету үшін мейірбикелер олармен олардын себептерін мен эмоцияларды талқылау білу қажет. Бернар (1992 ж.) науқаспен қатынас үдерісіне тек қана емімен байланысты сәттерді кіргізу мағынасын ғана емес тағы онымен әрекетескен кейбір сәттер. Тікелей:
Кеңесшінің көмектесу ниеті;
Әрекеттесудің мақсаты, науқас үшін пайда болып табылады;
Қатынас келесі түрде құрастырылған: науқастын қажеттіліктері маңызды мағынаны білдіреді;
Кеңесші қатынасуға зиян келтірмейді (Bernard, 1992 ж.).
Ем болып жатқан кезде қатынасу үдерісінде тек клиентте ғана қажетті білім мен тәжірибе бар, сондықтан науқаста жетіспеушілікке қарағанда артықшылар көп. Медициналық маман осы құзырлылықтармен немесе артықшылықтармен жұмыс істеу қажет, өз алдына мақсат қойып – тәртіпті өзгерту. Дәрігердің рөлі – белсенді тындау үдерісі арқылы науқасқа өз мәселелерді шешуге көмектесу. Dart (2011 ж.) болжамымен сәйкес мейірбикелер науқасты «белгілеу» қажет, пікірі дұрыс емес. Науқаспен/клиентпен жұмыс істеген кезде терапия араласудын мысалы ол уәждемелік сұхбаттасу (УС) болып табылады. Dart (2011 ж.) УС техниканын төрт негізгі қағиданы анықтады.
Бірінші – дәрігер ешқандай жағдайсыз клиенттің пікірін, амбивалентності қоса қабылдау қажет. Екінші – жағымды сәттерді мақтап және науқастын таңдауын көтермелеп, оның сана сезіміне әсер тигізіп науқастын өз пікірін қолдау. Үшінші – дәрігер және науқас күштерін бірігіп сәйкес келмейтігін, көмек көрсетіп қазіргі жағдайды, болашақта мақсаттарды пен олар немен арқылы жетілімді болатындығын анықтау қажет. |
|
УС қағидалары
Қарсыласумен жұмыс істеніз. |
Төртінші – қарсыласу үдерістің бөлігі болып табылатынын қабылдау маңыз. Барлық себептерге қарамастан клиентке бағдарланған қағиданы қолдау қажет.
Адамдармен жұмыс істеген кезде бұл техника кең қолданылады, олар тәуелдігін өтуге талап етеді, ерекше түрде шылым шегу мен араққорлық. Негізгі міндет – осы сәтте өз тәртібіне баға беру клиентке көмектесу және оқиғаны өзгертуіне олардын дайындығы. Кейін осы өзгерістерді өмірде қолдану мен болашақта қолдау. Mason мен Butler (2010 ж.) тәртіпті өзгертуіне қажеттілік туралы диалог ретінде осы әдісті көрсетті, сол кезде науқас тәртіпті өзгерту үшін үмітті мен пікірді құрастыруға дәрігер көмектеседі. Клиенттің тәуелсіздігі осы диалогта бағасыз мағына білдіреді, сол кезде маманың рөлі–ақпараттық таңдау жағанда, мәселені шешкенде, осындай өзгерістер оған керек пе, ол соларды көтере ала ма деген кезде клиентті қолдау.
Бұл тәсіл Prochaska мен Diclemente жасалынған транстеоретикалық модель болып табылады. Осы өзгеріс бес сатыны ескертеді, сүретте берілген (1 саты – ойланбайды, 2 саты – мәселе туралы ойлайды, 3 саты – іс-әрекетке дайындалады, 4 саты – істейді, 5 – тәртіп өзгертуінде табысқа жетеді), алдын-ала сырттай қараудан, ол кезде адам білмейді оған өзгерту керек екенін, өзгеріс болып кетткенде жағдайын қолдау сатыға дейін .
Mason мен Butler (2010 ж.) осы модельді өзгеруіне дайын талпыныс ретінде және осы өзгеріс қандай әсер білдіреді. Үдерісінің әртүрлі сатыда адамдар әртүрлі сезеді мен ойлайды және әр сатыда әртүрлі себептер болу мүмкін осының барлығы негізгі алғышарт болып табылады. Сонымен, олардын пікіріне қарағанда бір сатыға қадалып қалмау керек, өйткені пайда болатын араласулар жоспарланғандарға сәйкес келмейді. Ең жақсысы қажеттілігі мен олардын өзгерістер бойынша жауапты шараларды қолдану. Бірақ кейбір дәлелдер бар, көмек көрсетуінде УС тиімділігін дәлелдейтін, ол инелік есірткелерді қабылдаушылар ем жоғына қарағанда есірткелерді аз қабылдайды, |
|
сонымен зерттеулердің сапасы төмен, сондықтан зерттеу нәтижелерге сақ болу керек (Smedslund и соавт. 2011 ж.). Сонымен қатар инелік есірткі қабылдаушылар санасыз тұрмыс дәстүрін өзгертуіне келгісі келмейді және өз тұлға мен тәртіп үшін құрылымды өзгеріс мүмкіндігін қарастырмайды.
2.4 Талқылауға арналған сұрақ (15 минут)
Батыс Европанын мемлекеттердің көбісі есірткіні қабылдаудан зияның төмендеуді келесі түрімен түсінеді: шприц алмасу бағдарламасы, алмасу терапия, әртүрлі есірткерлер мен психотропты дәрумендер туралы кеңес және ақпарат алу, егер есірткелерді қабылдасаныз қалай өз-өзін қауіпсіздендіру болады, және т.б. Керісінше тәсіл ол «Жай жоқ деп айт». Бұл тәсіл есірткелерді қабылдау қауіп туралы ескертеді және есірткіні қабылдауда қандай жағымсыз әсерлер бар екені назар аударады. Қауіптарды төмендету үшін ешқандай талпыныстар жүргізілмейді. Әр тәсілді талқыланыз. Әр тәсілдің құндылықтары қандай? Әр тәсілде негізгі себеп болып не табылады? Қандай органдар немесе қйымдар осы тәсілдерді қолдану керек?
2.5 Коммуникациялық араласуда құндылықтардын рөлі. Ақпаратты блок (25 минут)
Ынтагерлік білдіру үдерісі өзіне басқа адамдарға әсер ету талпынысты мен бар құндылықьарды сезу кіргізеді. Біз құндылықтарды араласуға әсер етуіне, мақсаттарды мен міндеттерді анықтау және біздің таңдауымызды дәлелдеу үшін қолданамыз. Денсаулықты нығайтуында өз денсаулығын жақсарту мақсатымен халықтын пікірлерін немесе тәртібін өзгертуі жалпы мақсаты болып табылады. Gutterman (2000 ж.) әр адамның құндылықтары араласу үдерісіне әсер ету үшін негізгі рөлін атқарады. Ол сендіреді, шаралар әлеуметтік жағдайлар ретінде болып табылады және неге нақты мақсаттарды таңдадық деп біз түсіну керекпіз. Олар дәстүрлі құндылықтарды мен тәртіп модельдердә нығайтуына үшін қолдану мүмкін.
Егер есірткелерді қабылдауында зиян төмендету тәсіл ретінде қарастырсақ, онда ол адамгершілік қағидаларда негізделеді. Осы тәсіл есірткіні қабылдайтын адамның құқығын сыйлайды, өйткені есірткелерді қабылдау ол өмір бойы келе жатқан біреудін ерекшелігі болу мүмкін. Ешқандай адамгершілік пікір пайдасына немесе есірткілерді қабылдамауына шағарылмайды. |
|
«Зияның төмендетуі – есірткелерді қабылдау байланысымен денсаулыққа, әлеуметтік пен экономикалық салаларға зияның төмендетуіне бағдарланған саясатын, бағдарламаны, қызметтерді және іс-әрекеттерді анықтайтын термин». Newcombe (1992 ж.) |
Сондай кезде қабылдаушыларға осы тәсілдің артықшылықтары бар, олар назарға аударылу қажет. Бұл тәсіл сый мен қатынас стандарттармен байланысқан, ол бөлімнің басында айтылып кеткен, бірақ ол сіздің құндылықтарынызға немесе сіздің қоғам мәдениетінізде қолданбау мүмкін. Мысалы, Ресейде метадонмен героинді ауыстыру ол заңсыз болып саналады, инелерді алмасу бағдарлама жоқ, олар инелік есірткелерді қабылдауында денсаулық үшін қауіп жоғарлатады. Хьюман Райтс Вотч ұйымын наркомания мәселе жөнінде келесі мәлімдемені жасауға итермеледі:
«осы халық топтарға кедергілер жасалынса немесе зарасыздандырылған инелер берілмесе онда ол есірткелерді заңсыз қабылдау жаза ретінде өлім үкімі болып саналады» (Human Rights Watch, 2004 г.).
Араласу тағы «талассыз болжам» негізделу мүмкін Gutterman (2000 ж.) айтуында, ол себеп туралы. Есірткелерді немесе дұрыс тәртіп үшін басқа зиян түрлерін қабылдауы ол адамның тұрмыс дәстүрін өз таңдауы, олар тәртіп таңдауына және өзгертуіне басқа фактордын (жүйелі, құрылымды) әсеріне мүмкіндік бермейді.
Кәсіптік құндылықтар да белгілі себептерге әсер тигізу мүмкін. Мысалы жасөспірімдер арасында жүктілікті алайық, ол XXI ғасырда Батыс Европада қажетсіз болған. Биомедициналық пікіріне қарағанда ол сәбидің денсаулығына мен амандығына тиісті. Әлеуметті-экономикалық жағынан көп себептер қарастырылады, сонымен қатар көп шешімдер болу тиіс. NHS Highland тапсырма бойынша Шотландияда ата-аналар-жасөспірімдердің тәжірибе баға беру бойынша зерттеу жүргізілді. Нәтиженің қорытындысында білімінде, ана-жасөспірімдердің жұмысқа тұруына және қызмет көрсетушілердің (медициналық, білімдік, әлеуметтік) жағынан кәмілетке толмаған ата-аналардын әлеметтік контексті түсінінбеуінде көп ашық жерлер анықталды. Осы зерттеудің негізінде келесі нұсқалар қсынылды:
|
|
Жасөспірімді жүктелігінің себептері
|
жас ата-аналарды оқыту, мектеп жасына дейін бала қызметін ұсыну;
Персоналдық және әлеуметтік білім;
Қоғамдық игіліктерді жақсы қолдау.
Жас адамдарды қатыстыру, оларға дауыс беруіне құқық беру, өз пікірін айтуына мүмкіндік беру және өз қажеттіліктерін айтқызу. Жоспар құруға, енгізуге, қызметті бағалауына олардын жүзеге асатын қатысу кепілдігі (McCann et al. 2006 ж.). Мәселені шешу мағынасын жеке деңгейде емес жүйелі деңгейде санауымен осы жерде құндылықтар әлеуметтік аспектіде негізделеді. Кім науқастармен және ЕҚӘХ жұмыс істесе өзінде әрқайсында өз құндылықтар бар және науқастын/клиенттің құндылыщқтардан айырылу мүмкін.
2.6 Денсаулық сақтау жүйесінде клиенттің/науқастын тәжірибесін қолдану. Ақпаратты блок (20 минут)
McCann және соавт. (2006 ж.) жоспар құруында, ұсынылған қызметтерді бағалауында науқастын қатысуы қажет екенін белгіледі. Бірақ қалай біз науқастармен кеңес беруді өмірде ұйымдастырамыз?
Жақынарада NHS Великабританияда кеңес беру әдісі жасалынған, ол «тәжірибе негізінде дизайн» қағидада негізделген (ДОО), (БАТЭ мен Роберт, 2007 ж.). ДОО ұсыну бойынша қызмет берушілер ол құқықтары тең серіктестер немесе қызмет ұйымдастырушылар болып табылады, сондықтан пассивті алушылар ретінде ғана қарастырылмайды
Ол үш негізгі элементтен тұрады, оны денсаулық сақтау жүйесінде де қолдануға болады.
Bate мен Robert (2007 ж.) пікірлеріне қарағанда бұл элементтер өнім рухын құрастырады, ол қызмет сипатынан тәуелді болып маңызды мағына білдіреді. |
|
Тәжірибеде негізделген дизайн Тәжірибеде негізделген дизайн методология ретінде болып табылады, ол Великобритания денсаулық сақтау жүйесінде инновация үшін қолданылады. Осы әдіс мәліметтерді шешу мүмкіндік береді, олар серіктес құруымен және науқас пен персонал арасындағы бірегей жобалау жолымен денсаулық сақтау жүйесінде пайда болады. Жылдамдық көрсеткіштеріне мен тиімділігіне қарамай олар терең талдауды мен науқастын сезімдерді және уайымдарды түсіну ұсынып отыр. Сонымен тек қана жүйелер мен үдірістер емес тәжірибе де өзгеру мүмкін ол халық үшін сенімді қатынастарды құруға әсер етеді. http://designpublic.in/blog/experience-based-design-healthcare/. |
2.7 Оқиғалық есеп (30 минут)
Milton Keynes Hospital сүт безі ісігіне скрининг жасау бойынша бөлім. Зерттеуге он үш науқас сүт безі ісігімен қатысты. Олар зерттеуге әртүрлі сатыда қатысқан, кейбіреулер емінің ерте сатыларда, басқалар ем алғанына 10 жыл өтті.
Зерттеудің мүшелері зерттеуге сүт безі ісіксіз науқастарды табуға үміттенді, бірақ табуға мүмкіндік жоқ болды. Жоба шектеуінде науқастардын арасында сұрақ жүргізілді, науқастарды видеоға түсіріп және қызметкерлермен әңгімелесу жүргізілді. Олардын барлығы науқастарға мен қызметкерлерге жасалған қызметтің спектрін түсіну үшін жасалған.
Кейбір нәтижелер күтпеген болып шықты. Кейбір аспектілер медициналық жұмысшылардын пікіріне қарағанда жақсы жүмыс істеп отырып және қойылған міндеттерге сәйкес болып тұрғанда науқастарға кейбір кезде ұнамады. Мысалы, жалпы мойындағанда ем орталығы сенім фланман болып табылады. Бірақ науқастардын көбісі өз пікірін айтып отырды, олар өз күйеулерінді мен серіктестерді есіктің артында қалдырғанда өз-өзінді жайлы сезген жоқ.
Науқастармен жұмыс істегенде екінші себеп ол сүт безі ісік бөлімшенің автоматикалық есіктер, адамдар асханаға барған кезде, әсіресе қыста есіктер ашылып суық болады. Кейбір науқастарға берілген ақпарат нашар көшірілген жіне тігілген кәсіптік мен персоналдық Macmillan химиотерапия блогында ұсынылған әдебиетке қарағанда.
ДОО тобы көп жақсартуларды енгізу керек, өйткені шынымен науқастар туралы уайымдатынын сезімін құру және күтуін персоналдыру керек. Кеуде ісігі сияқты ауруымен байланысқан жағымсыз рәсімдерге мен жағдайларға қарамастан науқастар олар жөнінде қамқорлық жасап жүр деп сезді.
Топшаларда жұмыс істеп жұмысты жақсарту үшін өз пікірлерінді құрастырыныз.
Оқытушының басқаруымен жүргізілетін студенттердің өзіндік жұмысына арналған тапсырмалар (120 минут)
Келесі тапсырмалар бойынша презентацияларды жасау.
Денсаулық сақтау жағдайларына тәжірибеде негізделген дизайнды көшіру. Денсаулық сақтауда не өнім және іс-әрекет болып табылады?
Тұлға аралық кеңес беру үшін сұрақтардын алгоритімін жасау
Сіздің пікір бойынша жасөспірімдердін арасында жүктілік әлеуметтік-экономикалық жағдайда не ұсынады? Қандай шешімдер ұсынылу мүмкін?
Студенттің өзіндік жұмысына арналған тапсырмалар
Сізге өте ұнайтын және сіз үшін пайдалы өзіңіздін зат туралы ойлаңыз. Сізге ол не үшін ұнайтынды өз әріптестермен талқыланыз. Оның ішінде не жақсы? Осы пікірсайыс сізге денсаулық сақтау қызметтеріне тұтынушының пікірін талқылауға көмектеседі, қалай науқас өзін ерекше акцентпен сезеді. Қатысушылармен ұсынылған кейбір қызметтерді талқыланыз және қатысушыларға таныс қызметтер жөнінде сондай элементтерді қолданыз. Сілтемелерді қолданыз:
http://www.institute.nhs.uk/quality_and_value/experienced_based_design/ebd_approach_videos.html. Источник: (HAMS 2008) http://hamsnetwork.org/ch5/.
Талқылаудын нәтиже бойынша осындай тақырыпқа қысқаша эссе жазыныз «Медициналық қызметтерді ұсыну жақсарту үдерісінде науқастын рөлі».
Бақылау сұрақтары (15 минут)
1. Науқастын жағымды реакцияларды қамтамасыз етуге бағдарланған стандарттарды атаныз.
2. тиімді қатынастын үдерісі қандай элементтерден тұрады?
3. кеңес берудін негізгі қағидаларын атаныз.
4. Бернар (1992 ж.) қатынас үдерісіне қандай әрекеттесудің қандай құрамдас бөліктерін енгізді?
5. Сіз уәждемелік сұхбаттасудын қандай қағидаларын білесіз. Какие принципы мотивационного интервьюирования вы знаете?
