- •Философия пәні бойынша лекция тезисі Модуль №1. Философия және оның даму тарихы
- •1. Д‰ниеге кµзќарастыќ ќызметі
- •2. Єлеуметтік ќызметі
- •3. Методологиялыќ ќызметі
- •4. Гносеологиялыќ функция
- •Ежелгі Үнді философиясы
- •Ежелгі Қытай философиясы
- •3. Демокриттің атомистикасы.
- •Мұсылман Шығысының орта ғасырлық философиясы
- •Патристика
- •1. Канттың философиялық жүйесі
- •Қазақ философиясының ерекшеліктері
- •Қазақтың түркі тілдес философиясы
- •3. Кеңістік пен уақыт ұғымдары
- •2. Сан және сапа өзгерістерінің өзара бір-біріне өту заңы.
- •3. Терістеуді терістеу заңы.
1. Д‰ниеге кµзќарастыќ ќызметі
Философиялыќ ойшолу - д‰ниеге кµзќарасты жасаудыњ ќ±ралы. Философтардыњ жасаѓан ж‰йелерінде, ілімдерінде, концепцияларында, аќыр соњында, жинаќталынады, ж‰йелендіріледі, адамдардыњ д‰ниеге кµзќарастары мен сенімдерініњ єр т‰рлі варианттары деректермен дєлелденеді, айтылады. Осылар арќылы, философтардыњ ойларынан шыќќан идеялар ќоѓамда танылып, таралуына м‰мкіндік алады.
2. Єлеуметтік ќызметі
Философияныњ єлеуметтік ќызметі, оныњ єрбір тарихи дєуірдегі ќоѓамдыќ µмірдіњ негізгі мєселелері мен ќоѓам дамуыныњ болашаѓын ±ѓындырылуынан т±рады. Философия µрісінде ќоѓам µзініњ µткенін жєне келешегін, µзініњ баѓасын жєне кемшілігін, жетістіктері мен жоѓалтќандарын айќындап, µзін µзі ±ќќандай болады.
Сын ќызметі. Єрбір ќоѓамдаѓы философиялыќ ойдыњ мањызды маќсаты, ќазіргі бар єлеуметтік ќоѓамды сынѓа алу жєне талдау болып келеді. Философиялыќ сынныњ ерекшелігі аќиќаттаѓы бар жетіспеушіліктерді тек ќана айќындаумен аяќталмайды олар негізгі соќќыны адамдарѓа кµрінбей олардыњ аќылдарыныњ ‰стінен ємірлік ететін, жаѓдайды жаќсарту ‰шін не істеу керек екендігін аныќтауда аќиќатты µз т±рѓысында кµруге кедергі жасайтын єбден тамыр жайѓан догмаларѓа, ойлауѓа, «сана єдеттеріне», ќарсы шыѓады.
Идеологиялыќ функция.
Біркелкісіз єлеуметтік ќоѓамда єрт‰рлі ±йымдардыњ, бірлестіктердіњ жєне єлеуметтік топтардыњ ±мтылыстары µз-ара ќайшылыќтарѓа ±шырайды. Философия, µз заманыныњ ќоѓамдыќ µмірін бейнелей отырып б±л фактілерді ќарастырмай кете алмайды. Философиялыќ ілімдерде, ќоѓамныњ єр т‰рлі єлеуметтік ќабаттарыныњ ‰міттері ±мтылыстары, идеалдары ерекше орынѓа ие. Б±лар оны єрт‰рлі идеологиялардыњ к‰рес аренасына айналдырады.
Философиялыќ ілімдерде белгілі бір партияныњ жєне єлеуметтік топтардыњ, ќоѓамдыќ бірлестіктердіњ идеологиясы дамиды жєне дєлелденеді. Осыдан философияныњ идеологиялыќ ќызметі кµрінеді.
3. Методологиялыќ ќызметі
Єдіс – б±л іс-єрекеттердіњ тєсілі. Єдіс ±ѓымы, грек тілінде - жол, зерттеу, ізіне т‰су жєне белгілі бір жетістікке немесе белгілі бір маќсатќа жетудіњ, сонымен ќатар, аќиќатты теориялыќ жєне практикалыќ игеруге баѓытталѓан тєсілдердіњ жиынтыѓын білдіреді.
Ал, ќандай болмасын бір ж±мыстарды µткізудіњ єдістерініњ жиынтыѓын єдістеме деп атайды, ал сол єдіс жєне єдістемелер туралы білімді - методологиялыќ білімдер болып табылады. Адам ќарекеттерініњ єрбір µрістерініњ µзіндік ерекше єдістемелері болады.
Философияныњ методологиялыќ функциясы адам ќарекеттерініњ барлыќ µрістерінде басшылыќќа алып ќолдануѓа болатын жалпы методологиялыќ білімді жасаумен байланысты.
Дєл осылай, адамдардыњ ќарекеттерініњ барлыќ µрістеріндегі философияныњ методологиялыќ функциясы єр т‰рліше іске асады .
* Жеке т±лѓа µмірінде, ол, маќсаттары мен ж‰ріст±рыс тєсілдерін тањдауда, д‰ниеге кµзќарас сенімдерініњ жасайтын ыќпалы арќылы кµрінеді.
* Єлеуметтік - саяси тєжірибеде оныњ іс-єрекет механизмі философияныњ єлеуметтік ќызметімен байланысты.
* ¤нердегі философияныњ методологиялыќ ќызметі, кµркем сµз стильініњ дамуына жасайтын єсерінен, суреткердіњ µмірге деген жалпы баѓдарынан, µз шыѓармашылыѓыныњ мєнін т‰сінуі арќылы кµрінеді.
* Кењістік, уаќыт, сапа, сан сияќты жєне т.б. философияныњ категориялары ѓылымда мањызды методологиялыќ роль атќарады. Олар, бейне бір солар арќылы біздіњ єлемді т‰сінуімізде µзіндік ќызмет атќаратын ерекше тор тектес.
Сонымен, философияныњ методологиялыќ ќызметі - философия, жалпыѓа бірдей зањдарды принциптерді жєне бар болудыњ негіздерін жєне єлемніњ дамуын ашумен ќатар, осы єлемді танудыњ жалпы єдісін ашады, жєне сонымен ќатар білімніњ єрбір бµлек жаќтарындаѓы таным процессініњ стратегиясы ретінде болады.
