
- •Зертханалық жұмыс №1
- •Магнитоэлектрлік механизм
- •2. Электродинамикалық механизмдер
- •2 Сурет - Электродинамикалық механизм
- •3 Сурет - Электродинамикалық механизмнің құрылымды электрлік сұлбасы
- •3. Ферродинамикалық механизм
- •4 Сурет - Ферродинамикалық өлшеуіш механизм.
- •5 Сурет – Ферродинамикалық механизмнің құрылымдық сұлбасы
- •Электромагниттік механизм.
- •6 Сурет - Электромагниттік механизм
- •7 Сурет - Электромагниттік механизманің құрылымдық электрлік сұлбасы
- •Электростатикалық механизм
- •8 Сурет - Электростатикалық механизм.
- •Индукциялық өлшеуіш механизм
- •Сурет - Индукциялық өлшеуіш механизм.
- •10 Сурет - Индукциялық механизмнің энергиясының санауышының электрлік құрылымдық сұлбасы.
- •7. Логометрлер
- •11 Сурет - Логометрлік магнитэлектрлік өлшеуіш механизмнің құрылғысы.
- •12 Сурет - Логометрлік өлшегіш механизмі бар омметрдің сұлбасы.
- •13 Сурет - Логометр базасындағы электродинамикалық
- •8. Тәжiрибелiк жұмыс
- •9. Жұмыс бойынша есеп беру
- •Зертханалық жұмыс № 2
- •1 Аралас аспаптардың құрылысы, құралы және жұмыс принципі
- •1 Сурет - Амперметр сұлбасы
- •2 Сурет – Екі шекті амперметр сұлбасы.
- •3 Сурет - Вольтметр сұлбасы.
- •4 Сурет –үш шекті вольтметр сұлбасы.
- •5 Сурет – кернеудің синусоидалық үлгісі (а), кернеудің синусоидалық емес үлгісі (б).
- •6 Сурет – бір жартылай периодты түзеткіштің сұлбасы (а) және микроамперметр арқылы өтетін тоқтың рафигі (б)
- •7 Сурет – Екі жартылай периодты түзеткіш сұлбасы (а) және
- •8 Сурет –тізбектей жалғанған омметр сұлбасы.
- •9 Сурет- параллель жалғанған омметр сұлбасы
- •2 Аралас аспаптармен өлшеу жүргізу
- •Сурет – Айнымалы кернеуді өлшеу мысалы.
- •11 Сурет - Кедергіні өлшеу мысалы
- •3 Ц4352 аралас аспабы
- •4 Жұмыстың орындалу тәртібі
- •5. Жұмыс бойынша есеп беру
- •12 Сурет - ц4352 аралас аспабының электрлік принципиалды сұлбасы
- •Зертханалық жұмыс №3
- •1. Жұмыстың қысқаша теориясы және сипаттамасы
- •1 Сурет
- •2.Cтенттің сипаттамасы
- •3. Зертханалық жұмыстың орындалу барысы
- •1 Кесте
- •4 Есептің мазмұны
- •2 Сурет - Зертханалық жұмыстың сұлбасы
- •Зертханалық жұмыс №4 «Үшфазалы тоқтың активті және реактивті энергиясын өлшеу»
- •Санауыштар туралы жалпы мәліметтер.
- •Индукциялық өлшеу механизмінің теориясы
- •Үшфазалық санауыштар
- •1 Сурет - Екі ваттметр көмегімен активті қуатты өлшеу
- •Реактивті қуатты өлшеу
- •2 Сурет - Екі ваттметр көмегімен реактивті қуатты өлшеу
- •6. Жұмысты орындау тәртібі
- •3 Сурет - Зертханалық жұмыстың сұлбасы
- •6.1 Активті энергия санауышын тексеру
- •6.2 Реактивті энергия санауышын тексеру
- •1 Кесте
- •2 Кесте
- •7 Есептің мазмұны
- •Зертханалық жұмыс №5
- •Осциллографтар: жіктемелері мен қолданылуы
- •Осциллогрфтың құрылымдық сұлбасы
- •2.1 Қоректендіру блогі
- •2.2 Көлденең ауытқудың күшейткіш каналы
- •2.3 Тігінен орау каналы
- •2.4 Басқа да реттеулер
- •3.5 Синхрондалу
- •4 Жұмыстың орындалу тәртібі
- •5 Есеп беру мазмұны
- •6 Бақылау сұрақтары
11 Сурет - Логометрлік магнитэлектрлік өлшеуіш механизмнің құрылғысы.
Моменттердің біреуі қозғалмалы бөліктің бұрылыс бұрышына тәуелді болуы керек, сондықтан саңылауды бірқалыпты емес етіп жасайды. Моменттердің тепе- теңдігінде М1=-М2, сонда:
Мұндағы В1 және В2 - қозғалмалы бөліктің орауыштарының индуктивтілігі;
S1 және S2 - қозғалмалы орауыштардың активті қимасы;
w1 және w2 - орауыштардағы орам мөлшері;
I1 және I2 - орауыштан өтетін тоқ.
Сонда:
.
Осылайша:
.
Логометрлік механизмнің базасында сұлбасы 12- суретте көрсетілген омметр жасалған.
12 Сурет - Логометрлік өлшегіш механизмі бар омметрдің сұлбасы.
Бұл жағдайда қозғалмалы бөліктің ауытқу бұрышы мына формуламен анықталады:
,
мұндағы R1 және R2 - орауыштардың кедергілері.
Электродинамикалық жүйенің логометрінің базасындағы жиілікөлшегіш 13- суретте көрсетілген.
13 Сурет - Логометр базасындағы электродинамикалық
жиілікөлшегішті қосу сұлбасы
Қозғалмалы орауыштың тізбегінің параметрлері өлшенетін жиіліктің I1 тоғы мен UХ кернеуінің фазалық ығысуы 90 - ке тең болатындай етіп таңдалады.
А қозғалмайтын орауышының, Б2 қозғалатын орауышының, R2, L2 және C2 элементтерінің тізбектерінің параметрлерін таңдай отырып,
жиілігіндегі осы тізбектің кернеуінің резонансына қол жеткізуге болады.
Бұл жиілік жиілікөлшегіштің орта диапазонына тең. Бұнда қозғалмалы бөліктің ауытқу бұрышы қозғалмалы орауыштар тізбегіндегі реактивті кедергілердің қатынасының функциясы болып табылады:
,
мұндағы
,
,
а
.
Осыдан:
.
Электродинамикалық жүйенің логометрлік механизмінің базасындағы фазометр 14- суретте көрсетілген.
Логометрлік механизмі бар аспаптың мысалы болып температураны өлшеуге арналған Ш69001 логометрі табылады. Сезімділігі- 10К/бөл. өткізгіштердің кедергісі - 15 Ом- нан аз емес. Дәлдік класы– 2,0.
14 сурет - Логометрлік механизмінің базасындағы электродинамикалық фазометрдің сұлбасы
8. Тәжiрибелiк жұмыс
№2 и №3 зертханалық жұмыстарының стендтерінде ампер- сағаттардың, санауыштарының, активті және реактивті энергияның санауыштарының, ваттметрлердің, вольтметрлердің және амперметрлердің құрылымдарын талдау.
9. Жұмыс бойынша есеп беру
Жұмыс бойынша есеп беру келесі бөліктерден тұрады:
аспаптардың құрылымының сипаты;
аспаптардың сипаты;
аспаптардың қолданылу аймағы;
аспаптардың негізгі артықшылықтары мен кемшіліктері;
қолданылатын өлшеуіш механизмдердің типтері.
Бакылау сұрақтары
Өлшеуіш механизм дегеніміз не?
Магнитэлектрлік өлшеуіш механизмнің (ӨМ) негізгі бөліктері.
Магнитэлектрлік ӨМ- нің неше шиыршықты серіппесі бар?
ӨМ- нің қозғалмалы бөлігінің атауы.
Магнитэлектрлік ӨМ- нің артықшылықтары мен кемшіліктері.
Электромагниттік ӨМ- нің негізгі бөліктері.
Электромагниттік ӨМ- нің артықшылықтары мен кемшіліктері.
Электродинамикалық ӨМ- нің негізгі бөліктері.
Электродинамикалық ӨМ- нің артықшылықтары мен кемшіліктері.
Ферродинамикалық ӨМ- нің негізгі бөліктері.
Ферродинамикалық ӨМ- нің артықшылықтары мен кемшіліктері.
Электростатикалық ӨМ- нің негізгі бөліктері.
Электростатикалық ӨМ- нің артықшылықтары мен кемшіліктері.
Индукциялық ӨМ- нің негізгі бөліктері.
Индукциялық ӨМ- нің артықшылықтары мен кемшіліктері.
Магнитэлектрлік ӨМ- нің қолданылу аймағы.
Электромагниттік ӨМ- нің қолданылу аймағы.
Электродинамикалық ферродинамикалық ӨМ- нің қолданылу аймағы.
Электростатикалық және индукциялық ӨМ- нің қолданылу аймағы.
Әртүрлі жүйелердің өлшеуіш аспаптарының типтеріне мысалдар және олардың мінездемелері.
Логометрлер. Құрылымы, қолданылу аймағы.
Ұсынылатын әдебиет
1. Аналоговые электроизмерительные приборы: Учебное пособие для вузов по специальности "Информационно-измерительная техника" /Бишард Е.Г. и др. –2-е изд., перераб. и доп. – М.: Высшая школа, 1991. – 415 с.
2. Основы метрологии и электрические измерения: Учебник для вузов / Б.Я. Авдеев, Е.М. Антонюк, и др. под ред. Е.М. Душина. – Л. : Энергоиздат, 1987. – 480 с.
4. Аналоговые электроизмерительные приборы: Учебное пособие/Под ред. А.А. Преображенского. – М.: Высшая школа, 1979.
5. Раннев, Г. Г. Методы и средства измерений: Учебник для вузов / Г. Г. Раннев, А.П. Тарасенко. – 2-е изд., стереотип. – М.: Издательский центр «Академия», 2004. – 336 с.
СӨЖ арналған бақылау сұрақтары
1. Өлшеуіш механизмдердің жұмыс принципі.
2. Қазіргі заманғы өлшеуіш техникада өлшеуіш механизмдердің қолдану аймағы.
3. Электронды аспаптармен салыстырғанда өлшеуіш механизмдердің артықшылығы