- •6.Тәжірибелік жұмыс Тәжірибелік жұмыс 1. Электронды оқытуда қолданылатын коммуникациялық технологиялар. «e-Learning» ортасының негізгі компоненттері.
- •Тәжірибелік жұмыс 3. Санау жүйелеріне амалдар қолдану.
- •Тәжірибелік жұмыс 4. Дербес компьютердің сыртқы және ішкі құрылғылары. Компьютер жадысының құрылғысы. Жады иерархиясы. Негізгі жадтың жəне операциялардың үйымдастырылуы. Виртуалды жады.
- •Дербес компьютердің негізгі құрылғылары:
- •Пернетақтасының құрылымы:
- •Бақылау сұрақтары:
- •Топтан шығару
- •Геометриялық элементтерді басқа орынға жылжыту
- •Геометриялық элементтерге әртүрлі масштаб қолдану
- •Тәжірибелік жұмыс 6. Қалып өрістерінің түрімен үлгілерді құру. Құжаттарды біріктіру. Гипермәтіндік технология. Макростар.
- •4 Сурет. Запись макроса терезесі
- •Тәжірибелік жұмыс7. Сызықты, тармақталған, қайталау алгоритмдерін бейнелеу
- •Әдістемелік нұсқау.
- •Тармақталу командасы:
- •Тәжірибелік жұмыс 9. Электерондық кестені деректер қоры ретінде пайдалану
- •Тапсырма 4
- •Excel программасында кесте жасау, толтыру, редакциялау және пішімдеу (форматтау)
- •Фукция шеберін қолдану. Кестелерді бірітіру. Диаграммаларды тұрғызу.
- •Фирма кірістерінің абсолюттік және проценттік қатынастағы көрсеткіштері
- •Мәндер жиынынан белгілі бір мәндерді таңдау
- •Тізімді сұрыптау. Жазбаларды автосүзбе өткізу.
- •Толық кестелер. Баспаға шығару
- •Тәжірибелік жұмыс 10. Кірістірілген және импорталған кестелер. Сұраныстармен жұмыс. Сұраныс бланкісі. Формалармен жұмыс.
- •Тапсырма 10.1
- •Жұмыстың орындалу реті
- •Жұмыстың орындалу реті
- •Тәжірибелік жұмыс 12. Электронды адресті құру. Электрондық поштамен жұмыс.
- •Тауарлар сатылуының бағалық көрсеткіші
- •8. Студенттердің өзіндік жұмыстарының реферат тақырыптары
- •Негізгі әдебиеттер
- •Қазақстан республикасында «Электрондық үкімет» қалыптастырудың 2005-2007 жылдарға арналған Мемлекеттік бағдаламасы 10.11.2004ж.
- •Андронова, а. Николаев Электронное правительство в Европе и мире.
Жұмыстың орындалу реті
Internet-ке қосылыңыз.
MS-DOS-ті жүктеңіз.
winipcfg нұсқауын және сервердік домендік атауын енгізіңіз (мысалы, winipcfg www.mail.ru).
Конфигурация терезесінде қосылу параметрлері туралы ақпаратты көріңіз.
2 - тапсырма. Ақпаратты тарату жылдамдығын анықтаңыз.
Жұмыстың орындалу реті
Internet-ке қосылыңыз.
MS-DOS-ті жүктеңіз.
ping командасын және сервердің домендік атауын енгізіңіз (мысалы, ping *www.mail.ru).
3 - тапсырма. Ақпараттың өту бағытын анықтаңыз (көресіңіз)
Тапсырмалар:
1- тапсырма. Пошталық хабар құрып және жіберіңіз.
Жұмыстың орындалу реті:
Пошталық программаны іске қосыңыз (мысалы, Outlook Exspress).
Хабар –Құру
Хабар құру терезесіндегі Кімге өрісінде қабылдаушының электронды адресін көрсетіңіз (мысалы, cio.@abai.uni.sci.kz)
Копия өрісінде: хабар көшірмесін алушы адресін көрсетуге болады.
Тақырып өрісінде: хабар тақырыбын енгізіңіз (мысалы, «алғашқы хат»).
Хабар жазуға арналған орында хабар текстін (мәтінін) теріңіз.
Файл-Жіберу
Исходящие қапшығын қараңыз
Отправленные қапшығын қараңыз
Ескерту: «Кімге» және «Копия» өрісінде бірнеше адрестерді нүктелі үтірмен бөлу арқылы жазуға боладыү
2-тапсырма. Поштаны қабылдаңыз және жіберушіге жауап беріңіз (көрсетіңіз).
Жұмыстың орындалу реті:
Пошталық программаны іске қосыңыз (мысалы, Outlook Exspress).
Сервис-Поштаны жеткіз - Поштаны жеткіз немесе Бәрін қабылдау (бірінші жағдайда барлық хабарлар қабылданады және Исходящие қашығындағы барлық хабарлар жіберіледі, екінші жағдайда Исходящие қапшығындағылар жіберілмейді.
Входящие қапшығын ашыңыз.
Хабарды екі рет басыңыз (оқылмаған хабарлар қарайтылған қаріппен, оқылғандары әдеттегі қаріппен жазылып тұрады).
Хабарға жауап беру үшін Хабар-Жіберушіге жауап беру-ді орындаңыз.
Файлды-Жіберу
3-тапсырма. Web технологиясын пайдаланып, хабар құру және жіберу, поштаны қабылдау (көрсетіңіз).
Жұмыстың орындалу реті:
Web – поштаның алғашқы бетін іске қосыңыз (мысалы, www.mail.ru)
Жүйеге кіру үшін логин мен құпия сөзді (пароль) енгізіңіз (жаңа пайдаланушы тіркелуі керек)
Поштаны көру (Просматреть почту) батырмасын басыңыз
Входящие қапшығын ашыңыз
Хабарды оқыңыз
Хабар құру үшін Хат жазу-ды (Написать письмо) таңдаңыз
Кімге, Көшірме, Тақырыптарын (Кому, Копия, Тема) көрсетіңіз
Хат тексін теріңіз
Жіберу-ді (Отправить) шертіңіз
Жүйеден шығу үшін Шығу-ды (Выход) басыңыз.
Тәжірибелік жұмыс 12. Электронды адресті құру. Электрондық поштамен жұмыс.
Тапсырмалар:
1- тапсырма. Пошталық хабар құрып және жіберіңіз.
Жұмыстың орындалу реті:
Пошталық программаны іске қосыңыз (мысалы, Outlook Exspress).
Хабар –Құру
Хабар құру терезесіндегі Кімге өрісінде қабылдаушының электронды адресін көрсетіңіз (мысалы, cio.@abai.uni.sci.kz)
Копия өрісінде: хабар көшірмесін алушы адресін көрсетуге болады.
Тақырып өрісінде: хабар тақырыбын енгізіңіз (мысалы, «алғашқы хат»).
Хабар жазуға арналған орында хабар текстін (мәтінін) теріңіз.
Файл-Жіберу
Исходящие қапшығын қараңыз
Отправленные қапшығын қараңыз
Ескерту: «Кімге» және «Копия» өрісінде бірнеше адрестерді нүктелі үтірмен бөлу арқылы жазуға боладыү
2-тапсырма. Поштаны қабылдаңыз және жіберушіге жауап беріңіз (көрсетіңіз).
Жұмыстың орындалу реті:
Пошталық программаны іске қосыңыз (мысалы, Outlook Exspress).
Сервис-Поштаны жеткіз - Поштаны жеткіз немесе Бәрін қабылдау (бірінші жағдайда барлық хабарлар қабылданады және Исходящие қашығындағы барлық хабарлар жіберіледі, екінші жағдайда Исходящие қапшығындағылар жіберілмейді.
Входящие қапшығын ашыңыз.
Хабарды екі рет басыңыз (оқылмаған хабарлар қарайтылған қаріппен, оқылғандары әдеттегі қаріппен жазылып тұрады).
Хабарға жауап беру үшін Хабар-Жіберушіге жауап беру-ді орындаңыз.
Файлды-Жіберу
3-тапсырма. Web технологиясын пайдаланып, хабар құру және жіберу, поштаны қабылдау (көрсетіңіз).
Жұмыстың орындалу реті:
Web – поштаның алғашқы бетін іске қосыңыз (мысалы, www.mail.ru)
Жүйеге кіру үшін логин мен құпия сөзді (пароль) енгізіңіз (жаңа пайдаланушы тіркелуі керек)
Поштаны көру (Просматреть почту) батырмасын басыңыз
Входящие қапшығын ашыңыз
Хабарды оқыңыз
Хабар құру үшін Хат жазу-ды (Написать письмо) таңдаңыз
Кімге, Көшірме, Тақырыптарын (Кому, Копия, Тема) көрсетіңіз
Хат тексін теріңіз
Жіберу-ді (Отправить) шертіңіз
Жүйеден шығу үшін Шығу-ды (Выход) басыңыз.
Өз бетімен орындауға арналған тапсырмалар
Карамелька бланкін пайдаланып, хабар құрып, оны жіберіңіз.
Хабар құрып, оған кез –келген файлды орналастырып жіберіңіз.
Поштаны алып, алынған бір хат бойынша барлық жіберушілерге жауап жазыңыз.
mail.ru Web сайтына тіркеліңіз. Хабар құрып жіберіңіз.
Тәжірибелік жұмыс13. Есептерді шешу техноглогиясы. Мәліметтерді қорғаудың криптографиялық әдістері. Криптотүрлендіру: ауыстыру шифры.Біралфавитті әдіс. Цезарь шифры. Көпалфавитті шифр. Плейфейра шифры.
Криптоталдау: ауыстыру шифры.
Біралфавитті әдіс
Бұл әдіс басқа әдістерге қарағанда ең көне әдіс. Бұл әдістің негізінде: шифрланған құжатты алдын ала жіберуші мен алушы алфавиттегі әріптердің бекітілген орнының ауысуын келісіп алу керек. Мысалы, ауысу 1-ге тең болса, онда “A” әріпі “Б”-ға тең, “Б”-“В”, солай алфавит біткенде тізімнің басындағы бірінші әріп алынады. Мысалы, “Код” сөзінен “Лпе” шифрланған сөзі алынады.
Бұл әдіс Цезар шифры деп аталады. Кез-келген шифрлау бір алфавитты әдіс класынан алынған Цезар шифры бола алмайды. Бұндай әдіспен дешифрлау оңай. Статистикалық қасиетінің негізінде ашық және мәтіннің шифрлау бірдей статистикалық мінездемеге ие.
Жоғарыда көрсетілген бір алфавитты әдістің екі нұсқасы көрсетілген: нақты ауыстыру және еркін ауыстыру.
Цезар шифры
Цезар шифрының кестесі
А → г
Б → д
В → е
Г → ж
Д → з
Е → и
Ж → й
З → к
И → л
Й → м
К → н
Л → о
М → п
Н → р
О → с
П → т
Р → у
С→ф
Т → х
У → ц
Ф → ч
Х → ш
Ц → щ
Ч → ъ
Ш → ы
Щ → ь
Ъ → э
Ы → ю
Ь → я
Э → _
Ю → а
Я → б
_ → в
Тапсырма(криптоталдау):
«ПЧСЯГСЙГЕЯПТГЖМИСТ» хабарламаға киптоталдау жүргізу, Цезар шифрын қолдану арқылы.
«Информатика» хабарламаға киптоталдау жүргізу, Цезар шифрын қолдану арқылы.
«Технология» хабарламаға киптоталдау жүргізу, Цезар шифрын қолдану арқылы.
«Информатика» хабарламасына киптоталдау жүргізу, орын ауысуы 2-ге тең болсын.
«Информация» хабарламасына киптоталдау жүргізу, орын ауысуы 3-ге тең болсын.
«ХАБАРЛАМА» хабарламасына киптоталдау жүргізу, орын ауысуы 1-ге тең болсын.
«ЭКОЛОГИЯ» хабарламаға киптоталдау жүргізу, Цезар шифрын қолдану арқылы.
«КОМПЬЮТЕР» хабарламаға киптоталдау жүргізу, Цезар шифрын қолдану арқылы.
«ФОНОТЕКА» хабарламаға киптоталдау жүргізу, Цезар шифрын қолдану арқылы.
«МЕХАНИКА» хабарламаға киптоталдау жүргізу, Цезар шифрын қолдану арқылы.
«МАТЕМАТИКА» хабарламаға киптоталдау жүргізу, Цезар шифрын қолдану арқылы.
«ИНТЕРНЕТ» хабарламаға киптоталдау жүргізу, Цезар шифрын қолдану арқылы.
«НАЦИОНАЛЬНЫЙ УНИВЕРСИТЕТ» хабарламаға киптоталдау жүргізу, Цезар шифрын қолдану арқылы.
«СИСТЕМНЫЙ БЛОК» хабарламаға киптоталдау жүргізу, Цезар шифрын қолдану арқылы.
«КОМПЬЮТЕРНЫЙ КЛАСС» хабарламаға киптоталдау жүргізу, Цезар шифрын қолдану арқылы.
Тақырып: Көпалфавитті шифр. Плейфейр шифры.
Мақсаты - дешифрлеу механизмі, Плейфейр матрицасы, символдарды қайта қою, ауыстыру шифры әдісін үйрену.
Плейфейр шифрының негізі хабарлама кез-келген ретпен орналасқан әріптерден тұратын кестеден шифрланып алынады Оның негізгі қадамдары:
1 қадам. Хабарлама екі әріпке (биграммаларға) бөлінеді. Мәтін көлемі жұп саннан тұрады, онда биграмма бірдей әріптерден тұрмауы қажет.
2 қадам. Егер биграмма бір бағанда, қатарда тұрмаса биграмманың екінші әріпін төртбұрыштың қарсы бұрышынан іздейді.
3 қадам. Егер биграмманың екі әріпі кестенің бағанында орналасса, онда одан төменгі әріп алынады. Егер биграмма төменгі жақта болса, сол қатардың басындағы бірінші әріп алынады.
4 қадам. Егер биграмма кестенің қатарында орналасса, биграмма әріпінің оң жағындағы әріпі алынады. Егер әріп қатардың соңында орналасса, онда сол қатардың бірінші әріпін алады.
Плейфейр шифрының кестесі
Зертханалық жұмыстың орындалу жолы
ВСЕ ТАЙНОЕ СТАНЕТ ЯВНЫМ - хабарлама
ВС ЕТ АЙ НО ЕС ТА НЕ ТЯ ВН ЫМ - биграммаға бөлінген
ГП ДУ ОВ ДЛ НУ ПД ДР ЦЫ ГА ЧТ - шифрланған текст
Дешифрленгенде кері әдіс қолданылады.
Тапсырма: Биграммаларға бөлу, шифрлеу, дешифрлеу.
Информация
Механика-математика
Убпоргвл-пбудпбфжвл
әл – фараби
лето, зима
Тәжірибелік жұмыс 14. Желідегі вирустардың түрлері. Вирусқа қарсы программалар.
Far вирусқа қарсы программасымен жұмыс істеу.
Компьютерлік вирус деген не?
Вирус программалары қандай тілде жазылады?
Вирустарды қандай топтарға бөлуге болады?
Файлдық вирус деген не?
Компьютерлік вирустар қандай зиян шектіре алады?
Макровирустар қайда кездеседі?
Брандмауэрдің атқаратын қызметі қандай?
Қандай антивирустық программалар бар?
Жергілікті есептеу желісі дегеніміз не?
Компьютерлердің жергілікті желіге бірігуі қандай мүмкіндіктер береді?
Жергілікті желілерде ақпаратты тарату жылдамдығы қандай?
Жергілікті желі топологиясы дегеніміз не?
Жергілікті желілердің қандай типтері мен конфигурациялары бар?
Жергілікті желіде кабельдердің қандай типтері пайдаланылады?
Иерархиялық жергілікті желінің біртекті желіден айырмашылығы қандай?
Тәжірибелік жұмыс 15. Ведомствоаралық және үлгiлiк ведомстволық ақпарат жүйелерiн құру және дамыту.
Электрондық үкiметтiң" инфрақұрылымы азаматтарды осы ресурстарға регламентпен кіре алатын ақпаратты қызметтер жүйесі мен мемлекеттік ақпараттар ресурсының бірігуі.
Электронды үкіметті қалыптастыру концепциясы келесі негізгі есептермен шешіледі:
Интернетте арнайы сайттар құру және оны өзекті арнайы ақпараттар мен толтыру. Міндетті ақпараттарға (кейбір мемлекеттердің осындай сайттарының мазмұны сияқты) жалпы, мемлекеттік мекемелердің анықтамалық және байланыс ақпараттары, статистика, мемлекеттегі болып жатқан оқиғалар, заңдар және нормативті актілер, үіметтің есе,бі, мемлекеттік мұрағат мазмұны болады. Сайтта сонымен қатар мыналар болуы мүмкін:
жоғарыда тұрған мекемелердің құжаттарына құжаттар немесе сілтемелер;
жарияланған мекемелер мен оның функцияларына сәйкес өзекті материалдар;
типтік жағдайларына байланысты жеке және заңды тұлғаларға рекомендация беру;
Мемлекеттік мекемелерге қатысты сұрақтарға тез және жылдам жауап алуға, мемлекет пен азаматтар арасында өзара қарым-қатынасты қысқартуға қатысты интерактивті қызметтер құру. Көп мемлекетте дамыған осындай қызметтердің біріне салық декларацияларын құру және беру, өтініштер беру, мемлекеттік сатып алулар үшін электронды сауда алаңдарын құру болып табылады.
Келесі қызметтер ұйымдастырылуы мүмкін:
мемлекеттік басқару ұйымдары мен азаматтардың өзара қарым-қатынасына қатысты туындайтын әртүрлі жағдайларға қажетті құжаттардың үлгілерін беру;
айыппұл төлеу;
әлеуметтік жеңілдіктерге қатысты анықтамалар;
мемлекеттік мекемелерден жұмыс іздеу;
сертификаттар мен келісімдерді беру,
дәрігердің қабылдауына жазылу;
қашықтан оқыту қызметтерін беру,
сайлаушыларды тіркеу.
7. ӨЗІНДІК ЖҰМЫС
1-СӨЖ тапсырмалары
1. Принтерді орнату.
2. Дайын құжатты баспаға шығару.
3. Сканермен тәжірибелік жұмыс.
2-СӨЖ тапсырмалары
1. Тапсырма: Санның негіздеуші дәрежесінің қосындысы түрінде жазыңыз:
42510 8. 3678,89810
25610 9. 7,2908310
85210 10. 0,003210
124310 11. 2,358910
256910 12. 48,96510
456810 13. 56,89710
1256810 14. 48,97510
2. Тапсырма: Бүтін ондық сандарды екілік санау жүйесіне ауыстырыңыз:
32310 8. 12510
15010 9. 22910
28310 10. 8810
42810 11. 25510
31510 12. 32510
18110 13. 25910
17610 14. 65210
3. Тапсырма: Ондық бөлшектерді екілік санау жүйесіне ауыстырыңыз:
0,32210 8. 37,2510
150,700610 9. 206,12510
283,24510 10. 0,38610
0,42810 11. 10,10310
315,07510 12. 8,8310
181,36910 13. 14,12510
176,52610 14. 15,7510
4. Тапсырма: Ондық сандарды сегіздік санау жүйесіне ауыстырыңыз.
32210 8. 700610
52410 9. 12510
283,24510 10. 22910
42810 11. 8810
315,07510 12. 37,2510
181,36910 13. 206,12510
176,52610 14. 94010
5. Тапсырма: Ондық сандарды он алтылық санау жүйесіне ауыстырыңыз.
32210 8. 36910
150,700610 9. 12510
283,24510 10. 22910
42810 11. 8810
315,07510 12. 37,2510
18110 13. 206,12510
176,52610 14. 98,9310
Тапсырма. Кестені толтырыңыз.
|
Ондық с.ж. |
Екілік с.ж. |
Сегіздік с.ж. |
Оналтылық с.ж. |
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
I-Вариант |
358,95 |
|
|
|
|
11011101011 |
|
|
|
|
|
547 |
|
|
|
|
|
164А |
|
I I -Вариант |
634,67 |
|
|
|
|
|
472 |
|
|
|
|
|
7АС |
|
|
1101111010101 |
|
|
|
I I I -Вариант |
582,02 |
|
|
|
|
|
|
1Ғ6Е |
|
|
1000111101010 |
|
|
|
|
|
364 |
|
|
IV-Вариант |
369,025 |
|
|
|
|
1000011111101 |
|
|
|
|
|
641 |
|
|
|
|
|
4D61 |
|
V-Вариант |
468.15 |
|
|
|
|
11010001011 |
|
|
|
|
|
734 |
|
|
|
|
|
2D4A |
|
VI-Вариант |
654.27 |
|
|
|
|
|
632 |
|
|
|
|
|
5AD |
|
|
1100001010101 |
|
|
|
VII-Вариант |
286.52 |
|
|
|
|
|
|
1D8E |
|
|
1011111101011 |
|
|
|
|
|
274 |
|
|
VIII-Вариант |
492.025 |
|
|
|
|
1111011001101 |
|
|
|
|
|
375 |
|
|
|
|
|
4C61 |
|
IX-Вариант |
417.75 |
|
|
|
|
110011101011 |
|
|
|
|
|
737 |
|
|
|
|
|
952F |
|
X-Вариант |
744.67 |
|
|
|
|
|
476 |
|
|
|
|
|
78FC |
|
|
1101101010101 |
|
|
|
XI-Вариант |
542.92 |
|
|
|
|
|
|
4D67 |
|
|
1000100111010 |
|
|
|
|
|
267 |
|
3-СӨЖ тапсырмалары
1-жаттығу. «Мой компьютер» белгісінің көмегімен навигациялау.
«Мой компьютер» белгісіне екі рет шерткенде, «Мой компьютер» терезесі ашылады. Осы терезе компьютерде орнатылған дисковод және қатты дискілер белгілері орналасқан.
С: қатты дискісінде не бар екенін көру үшін осы белгіде екі рет шерту керек, сонда терезе ашылады. С: дискісіндегі түпкі буманың мазмұны көрінеді. Қалған іштестірілген бумаларды ашу да осылай жүргізіледі. Дискілер мазмұны және компьютер бумалары бойынша жүру файлдың құрылымы бойынша жұмыс жасау болып табылады.
Терезелердің оң жақ бұрышында орналасқан батырмасына шертсе, тапсырманы орындау нәтижесінде ашылған барлық терезелер жабылады.
2-жаттығу. Проводник программасының көмегімен навигациялау.
Пуск батырмасын шертіңіз, Негізгі меню ашылады. Программы →Проводник командасын орындаңыз, Проводник программасының терезесі ашылады. Бұл программаның терезесі екі панельден тұрады. Осы панельде бумалар таңдалады және ашылады.
Оң жақ панель – буманың ішкі мазмұны. Бұл панельде таңдалынған буманың ішкі мазмұны көрінеді.
4-СӨЖ тапсырмалары
CH02EX01.PRO программасын тестілеңіз. GOAL-да сұранысты өзгертіңіз. Программаның үш модификациясын келтіріңіз.
CH02EX02.PRO программасын тестілеңіз. GOAL-да сұранысты өзгертіңіз.
CH02EX02.PRO мысалы негізінде LAB01EX01.PRO программасының текстін жазыңыз, ол мына жағдайларды қамту керек: студент басқа университетте магистратурада оқуын жалғастырмақ. ЖБО-ны таңдау есебі (домендер мен предикаттарды жариялау және фактілерді беру. Предикаттар: university, likes, can_study).
Негізгі интеллектуалды жүйелер дегеніміз не?
Сарапшылық жүйе құрамына не кіреді?
Бірігіп-кіріккен сарапшылық жүйе дегеніміз не?
Сарапшылық жүйе дегеніміз не?
Дайын сарапшылық жүйені жұмыс санына байланысты құру және әмбебап программалық ортамен байланысы қандай?
Білім қорының кезеңдері қандай?
Мәліметтерді өңдеудің деңгейлері қандай?.
Білімді өңдеудің деңгейлері қандай?
5-СӨЖ тапсырмалары
Word мәтіндік редакторын қосудың үш түрлі жолын көрсетіңіз.
Оң жақ жоғарғы бұрыштағы басқару батырмалары арқылы мәтінді кішірейтіңіз, үлкейтіңіз, жасырып (бүктеп), қалпына келтіріп қойыңыз.
Файл менюінің командалары арқылы жаңа құжатты ашып, сол құжатты өз атыңызбен сақтаңыз.
Құжаттың оң жағынан 2 см, сол жағынан 1,5 см ал жоғарғы және төменгі жақтарынан 2 см қалатындай орналастыр.
Осы құжатқа өмірбаяныңызды теріп жазыңыз.
Әр азат жолды әр түрлі қаріппен және қарайтылған, қисайтылған, асты сызылған етіп сол (оң) жаққа туралауды қолданыңыз.
Жаңадан құжат ашып, Қазақстан Республикасының Әнұранын теріп жазыңыз. Мәтінді жылдам теру үшін “қайырмасы” терілген бөлікті ерекшелеп, Түзету (Правка) – Көшіру (Копировать) командасын орындаңыз.
Word мәтіндік редакторының саймандар тақтасындағы барлық бастырмаларын алып тастаңыз. Содан кейін стандартты және форматтау тақталары тобының батырмаларын іске қосыңыз.
Жазылған мәтінді келесі бетке тасымалдаңыз және оны 0,01 көлеміндегі азат жолдармен беріңіз. Мәтін ені бойынша тураланған және Times New Roman қарпімен берілсін, қаріп көлемі -14, жазылуы - кәдімгідей. Тақырыпты өзгертіңіз. (Формат-Тақырып)
Қазақтың бас ақыны Абай Құнанбаев. Алдыңғы не болмаса соңғы тарихи кезеңдер кезінде оған жететін, оны басып озатыны жоқ. Ахмет Байтұрсынов.
Басқа бір бөлек бетке құжаттың нөмірленген тізімін жасаңыз, ол келесі элементтерден тұратын болсын: кеңселік орындық (7), жиналыс үстелі (1), жазу наборы (1), ғылыми калькулятор (1), IBM PC типті компьютер (1), телефон (1). Мәтін ені бойынша тураланған және Times New Roman қарпімен берілсін, қаріп көлемі - 16, жазылуы - кәдімгідей.
Шаблон көмегімен жаңадан құжат құрыңыз. ¤з атыңызбен сақтаңыз. Мәтінді теріңіз:
Шаблонды қолдану кезінде, шаблонда сақталған құжаттардың бірден бірнеше дайын безендірілген стильдерін ала алады. Word бағдарламасы дайын тұрған шаблон негізіндегі жаңа шаблон жасауға мүмкіндік береді және құжат барысында да ол мүмкін болады. Қажетті баптауларды таңдай отырып Файл – Құру командасы бойынша орындалады.
Парақ нөмірлерін қойыңыз (парақ нөмірлері - төменде және ортасында). Құжатқа колонтитул қосыңыз (колонтитул жоғарыда; қаріп - Times New Roman, көлемі 12, мәтін – «Зертханалық жұмыстың орындалу нұсқасы А.Ж.Т. (Ф.И.О.)».
Кесте құрып және оған жаңадан жолдар қоса отырып, өз тобыңыз туралы мәліметтермен толықтырыңыз.
4 жол, 9 бағанадан тұратын кесте құрыңыз. Кестенің 2 жолын біріктіріп және 7 бағананы 3 ұяшыққа бөл.
Сұрыптау.
кестеде қатарлар мен бағаналарды нөмірлеу;
кестелерді бірнеше бөліктерге бөлу;
кестедегі мәліметтердің бағытын өзгерту;
жазбаларды сұрыптауды үйрену;
кесте ішінде есептеулер жасау.
6-СӨЖ тапсырмалары
Операциялық жүйенің ролі және қолданылуы.
Операциялық жүйелер қандай белгілеріне қарай жіктеледі (классификацияланады)?
Windows операциялық жүйесінің ролі мен қолданылуы қандай?
Windows операциялық жүйесінің негізгі концептуальді жағдайларын көрсетіңіз.
Көпесептілік түсінігін түсіндіріңіз және оның түрлерін көрсетіңіз.
Графикалық қолданушы интерфейсінің ерекшелігі неде?
Plag & Play технологиясының мәні неде?
Windows-тағы объектілер нені білдіреді? Объектілермен жұмыс істеудің негізгі ережелерін көрсетіңіздер.
Қосымша, құжат дегеніміз не?
Терезе дегеніміз не? Терезелердің типтерін атаңыз. Тереземен жұмыс істеу ережелері қандай?
Windows операциялық жүйесінде мәліметтер алмасу түсінігін қалай түсінесіз? Мәліметтер алмасу қалай жүргізіледі?
Рабочий стол қандай мақсатта қолданылады?
Проводник не үшін қолданылады?
Қолданбалы стандарт программаларды атаңыз.
Көмекші стандарт программаларды атаңыз.
Мультимедия программаларының қандай мүмкіндіктері бар?
Жарлық пен белгі арасындағы ұқсастық пен айырмашылық қандай?
Рабочий стол-ды басқарудың қандай элементінің көмегімен ашық терезелер мен папкалар арасында ауысуға болады? Қалай?
Windows-тың қандай басқару элементі арқылы компьютерде қондырылған кез-келген қосымшаны алуға болады? Қалай?
Қосымша дегеніміз не? Windows қосымшаларын жүктеудің тәсілдерін атаңыз.
Контекстік меню дегеніміз не?
Контекстік менюдегі пунктердің бірі қарайтылған шрифтпен белгіленген. Бұл нені білдіреді?
Копировать в буфер және Удалить в буфер батырмаларының айырмашылығы неде?
Копировать в буфер командасының орнына Удалить в буфер батырмасының әрекеті орындалса, не істеу керек?
Windows Commander-дің қолданылуы.
Файлды қарау қалай шақырылады?
Windows Commander көмегімен каталогты қалай құруға болады?
Таңдалған файл дискісіндегі алатын орынның көлемін қалай есептеуге болады?
7-СӨЖ тапсырмалары
Тапсырма 1
Жұмыс парақтарына жеке-жеке атау қойып шығыңыз.
Тышқанның көмегімен А бағанасының енін ондағы мәтін толық көрініп тұратындай етіп үлдкейтіңіз. В, С бағаналарының енін ең аз шамаға келтіріңіз.
Тапсырма 2
Электрондық кестеге берілгендерді енгізу және түзету.
Кез келген ұяшыққа мәтін, сан, формула енгізуге болады. Жолдар мен бағаналардың өлшемдерін өзгертуге болады:
1- тәсіл. Тышқан курсорын өзгертілетін баған атауының (қатар нөмірінің) бөлу сызығының үстіне алып барып, курсор ↔ түріне енген кезде, сол жақ пернені басып, қажет өлшемге дейін кенейтеміз де, пернені қоя береміз.
2- тәсіл. Формат ═> Жол ═> Мөлшер (размер) және Формат ═> Баған ═> Мөлшер командаларын орындау керек.
Егер енгізілетін мәтін цифрдан басталатын болса, онда оны ‘ таңбасымен бастау қажет. Сандарды енгізу =, +, - таңбаларынан немесе бірден цифрді енгізуден басталады. Ондық бөлшек сандардың бүтін бөлігімен бөлшек бөлігі үтір арқылы ажыратылып жазылады. Егер ұяшыққа формула енгізілетін болса, формуланы = таңбасынан бастап енгізу қажет.
А1 ұяшығына «Менің аты – жөнім» деген мәтінді енгізіңіз;
В1 ұяшығына аты – жөніңізді енгізіңіз;
А2 ұяшығына «Туылған жылым» деген мәтінді енгізіңіз;
В2 ұяшығына туылған жылыңызды енгізіңіз;
В3 ұяшығына ағымдық жылды енгізіңіз;
А4 ұяшығына « Менің жасым» деген мәтінді енгізіңіз;
В4 ұяшығына «= В3 – В2» формуласын енгізіңіз;
2030 – шы жылы қай жаста болатыныңызды есептеңіз;
Бос ұяшыққа ағымдық күн мен уақытты енгізіңіз.
Тапсырма 3
Е1: Е7 блогына төмендегі сандар тізбегін енгізіңіз: 11, 20, 30, 100, 130, 150, 220.
Берілгендерді толық оңға қарай 2-орынға жылжытып, А1: А12 блогындағы ұяшықтарды нөмірлеңіз.
D1:D7 блогына ағымдық күннен басталған күндер тізбегін енгізіңіз.
С1: С7 блогына апта атауларын енгізіңіз.
Парақтар беттеріне атаулар қойыңыз. Ол үшін тышқан көрсеткішін парақ атауына алып барып, контексті – тәуелді мәзірді шақырыңыз. Көрсетілген командалар тізімінен Атын өзгерту пунктін таңдаңыз және пернетақтадан «кесте» атауын теріп, енгізіңіз. Тышқан көрсеткішін парақтың бірінші бетіне алып барып, беттің атауын өзгертіңіз.
Тапсырма 4
EXCEL-мен жұмысты аяқтау.
EXCEL-мен жұмысты аяқтап, одан шығу үшін төмендегі келтірілген тәсілдердің бірін пайдалану керек:
1-тәсіл: Файл→ Шығу командасын беру.
2-тәсіл: EXCEL терезесінің Терезені жабу түймесін басу;
3-тәсіл: ALT+F4 пернелерін басу.
Тапсырма 5 Құрастырыңыз:
Шеткі бұрыштық ұяшықтардан жұмыс кестесін құрыңыз: 1) факультет аты, 2) мамандық аты, 3) топ нөмірі, 4) сәйкес аты –жөнін және әкесінің атынан тұратын болсын.
А10 ұяшығына “Мысал 1” мәтінін диагоналды түрде орналастырыңыз.
[-10;10] интервалы жасыл, {10; 20] интервалын қызыл, ал қалған бөлігін көк түспен шығатындай С6 ұяшығының форматын даярлаңыз. Әр жағдайға әртүрлі фон таңдаңыз.
Тапсырма 6 А1:А100 (парақ 1) ұяшық диапазонын толтыр.
123,45 санымен;
-100 санынан басталатын бүтін сандармен;
7 санынан басталатын теріс сандармен;
10 санынан басталатын, 3 санына бөлгенді қалдық 1 саны болатындай бүтін сандармен;
Тапсырма 7 А1:А10 ұяшығының бірінші қатарын толтыр (парақ2)
бірінші қатарда бірде бір орын бос қалмайтындай етіп “*” белгісімен толтыру қажет;
0.1 санынан бастап қадамы 0,05 болатындай бөлшек сандармен толтырыңыз;
(-5; 8; 34) сандар тобына қарсы сандармен толтыр;
½; ¼; 1/8; …сандарымен;
Тапсырма 8 А1:А100 ұяшық диапазонын сандармен толтыр. В1:В100 ұяшықар диапазонын формуланың көмегінсіз толтырыңыз.
А массивінің екі еселенген мәндерімен;
А массивінің 10 есе кемітілген мәндерімен;
1/Ai + Ai мәндерімен;
Ai2 +2*AI+5 мәндерімен.
Тапсырма 9 А(5,5) массиві берілген. Массивінің анықтауышын есептеңіз.
Тапсырма 10 10 элементтен тұратын сандар массиві берілген. Осы массивтің ең кіші К9 ұяшығына және ең үлкен элементтін К5 ұяшығына жазыңыз.
Тапсырма 11 25 элементтен тұратын сандар жиыны берілген. Жиынның оң сандарының арифметикалық ортасы мен теріс сандарының абсолюттік шамасының арифметикалық ортасын салыстырыңыздар. Қайсысы үлкен?
Тапсырма 12 А(5,5) және В(5,5) матрицаларына қосу, азайту және көбейту амалдарын орындаңыз.
Тапсырма 13 Функцияның көмегімен х =2, y =3 және z =1,5 болғанда, төмендегі формулалардың сандық мәндерін есептеңіздер:
1)
,
2)
,
3)
,
Тапсырма 14
А1 ұяшығында тегі жазылған, аты және әкесінің аты бөлектеніп, бірнеше бос орын қалдырып жазылған. D1 ұяшығына студенттің аты-жөні жазылатындай етіп, формуласын құрыңыз.
Тапсырма 15
Фирманың қызметкерлерінің тізімінің ішінен: бастапқы және соңғы символдары бірдей фамилия санын табыңыз.
Тапсырма 16
А2 ұяшығында жазылағн цифрлардың санын жазыңыз.
Тапсырма 17
А3 ұяшығындағы сөздің ішінде “а” символы қанша қайталанады, соны санап шығыңыз.
Тапсырма 18
Жарысқа қатысушылар тізімі және жарыстың нәтижесі, жарыс жеңімпазының аты-жөні шығатындай мәтіндік кесте құрастырыңыз.
Тапсырма 19
Тауарлар түрлерінің сатылу тізімін (кестелік мәндер базасы) жасаңыз.
