1. Дәріханалық ұйымдардан тауар босатылуының түрлері

Дәріханалық ұйымда тауарды босатудың 2 түрі болуы мүмкін – рецептуралық және рецептурасыз.

ҚР ДСМ №38 3 ақпан 2005 жылғы бұйрығына қатысты дәрігердің рецептінсіз босатылатын дәрілік заттардан басқа, барлық дәрілік заттар дәріханалық ұйымдардан рецепт бойынша босатылуы қажет. Рецепт бойынша дайын дәрілік түрлер (ДДТ) және дәріханада дайындалған (экстемпоральды) дәрілік түрлер де босатылады (сызба 1). Рецептсіз босату тізімі шектеулі дәрілік препараттарға және нақты түрдегі дәріханалық ұйымнан босатуға рұқсат етілген басқа тауарлар ассортиментіне негізделген.

Дайын және экстемпоральды дәрілік түрлерге рецептерді қабылдау үшін, дәрілерді дайындау, олардың сапасын бақылау, үлкен көлемді жұмысы бар дәріханаларда тауарларды рецептпен және рецептсіз босату үшін құрылымдық бірліктерді (бөлімдер) бөледі, олардың қатарына мыналар кіреді:

• дайын дәрілік түрлер бөлімінің негізгі қызметі рецепттерді қабылдау және олар бойынша дайындалған дәрілік түрлерді босату болып табылады;

• рецептуралық- өндірістік бөлімі (РӨБ) – экстемпоральды (жеке) түрлерге рецепттерді қабылдау, дәрігерлерді дайындау және безендіру, сапасын бақылау және босату үшін ұйымдастырылады;

• рецептсіз босату бөлімі (РББ) – дәрігер рецептінсіз дәрілік заттарды босату, сонымен қатар дәріханалық ассортименттегі басқа да тауарларын босату үшін ұйымдастырылады.

Жұмыс көлемі аз дәріханаларда дайын дәрілік түрлер бөлімі бөлінбейді және басқа бөлімдермен қосылады (мысалы, рецептуралық-өндірістік бөлімі мен рецептсіз босату бөлімі). Ассортименттердің еніне және толықтығына байланысты РББ қосымша бөлімшелер болуы мүмкін, мысалы, көзілдіріктік оптика, гомеопатиялық, санитария және гигиена, дәрілік шөптер, емдік және балаларды тамақтандыру бөлімдері. Үлкен емес қалалық және ауылдық дәріханаларда, дәріханалық пункттарда және дүмбешектерде бөлімге бөлінбеуі мүмкін.

Бөлімдермен жетекшілікті бөлім басшысы және оның орынбасары жүргізеді, ДДТ және РӨБ бөлімдерінің басшылары дәріхана директорларының орынбасарлары болып табылады. Жұмыс көлемі аз дәріханаларда бөлімдердің біреуін (ДДТ, РӨБ) дәріхана директоры басқара алады. Дәріхана директоры және оның орынбасарлары, сонымен қатар рецепттерді қабылдау және олар бойынша дәрілерді босату, дайындалған дәрілік заттардың сапасын бақылау жұмыстарын іске асыратын мамандардың жоғары фармацевтикалық білімі болулары қажет.

ДДТ бөлімінің штатында бөлім басшысы және оның орынбасарларынан басқа ДДТ рецепттерді қабылдау және олар бойынша дәрілерді босату үшін провизорлардың қызметтері болады. РӨБ штатында бөлім басшысы және орынбасарларынан басқа келесі қызметтер болуы мүмкін:

• жеке дайындалатын дәрілерге рецепттерді қабылдау сапасын бақылау үшін; дәріханаішілік дайындамаларды дайындау; дайын дәрілік түрлер дәне дәріханаішілік дайындамаларды толық бақылау үшін екі ауысымда жұмысты қамтамасыздандыру; түнгі уақыттағы жұмысты қамтамасыздандыру үшін провизорлар дайындау;

• рецепт бойынша дәрілерді дайындау үшін; денсаулық сақтау мекемелеріне тапсырыстарды комплектациялау үшін фармацевттер дайындау;

• жеке дайындалған дәрілік заттарды және дәріханаішілік дайындамаларды; дәрілік заттарды орамдайтын орамдаушылар дайындау;

• ыдыс-аяқ жуатын, дәріхана өндірістік мекемелерін жинайтын, түнгі уақытта жұмыс істейтін санитар-жуғыштар дайындау.

РББ бөлімінде бөлім басшысы және оның орынбасарынан басқа дәрігер рецептінсіз дәрі және басқа да дәріхана ассортименттерін босату үшін фармацевт қызметі де қарастырылады. Рецептсіз босату бөлімінде барлық мамандар орта (немесе жоғары) фармацевтикалық білімдері ие болулары қажет.