Woreczek, łagiewka I przewody półkoliste tworzą narząd równowagi.
przewód ślimakowy – jest to struktura, która leży w ślimaku kostnym. Znajduje się tu narząd spiralny (narząd Cortiego) – właściwy narząd słuchu zbudowany, z komórek zmysłowych, które odbierają drgania fal akustycznych. Wnętrze przewodu ślimakowego wypełnia endolimfa.
Rys. XX. Schemat budowy kosteczek słuchowych (A) i błędnika kostnego (B): 1 – młoteczek, 2 – kowadełko, 3 – strzemiączko, 4 – kanały półkoliste, 5 – przedsionek, 6 – okienko owalne, 7 – ślimak kostny
4.1. Mechanizm powstawania wrażeń słuchowych
Fale akustyczne wychwycone przez małżowinę uszną przechodzą przez przewód słuchowy i powodują drgania błony bębenkowej. Kosteczki słuchowe obecne w jamie bębenkowej za pośrednictwem błony okienka owalnego przenoszą drgania błony bębenkowej na płyn wypełniający przewód ślimakowy oraz na narząd spiralny. Zmiany ciśnienia endolimfy są odbierane przez rzęski komórek zmysłowych. Ruch rzęsek wywołuje impuls nerwowy, który jest przewodzony jest przez nerw przedsionkowo – ślimakowy (VIII para nerwów czaszkowych) do ośrodka słuchowego w płacie skroniowym kory mózgowej gdzie powstają wrażenia słuchowe.
4.2. Mechanizm utrzymywania równowagi
Zmysł równowagi umożliwia czucie położenia ciała w przestrzeni. Zachowanie równowagi wymaga zintegrowania informacji płynących z receptorów zlokalizowanych w różnych narządach. Są to głównie receptory narządu równowagi w uchu wewnętrznym, a także receptory narządu wzroku, receptory czucia głębokiego w obrębie mięśni, ścięgien i stawów oraz receptory skóry, zwłaszcza dotyku i uścisku.
Zmiany położenia głowy powodują przemieszczanie się endolimfy, która porusza otolity w woreczku i łagiewce. Przemieszczanie się otolitów pobudza różne obszary nabłonka zmysłowego. W pobudzonych komórkach powstają impulsy nerwowe, które informują o prędkości poruszania się i przyspieszeniu liniowym.
Ruch głowy w dowolnej płaszczyźnie powoduje ruch endolimfy przynajmniej w jednym z przewodów półkolistych. Ruch płynu porusza rzęskami nabłonka zmysłowego. W pobudzonych komórkach powstają impulsy nerwowe, które informują o ruchu obrotowym oraz przyspieszeniu kątowym.
Impulsy nerwowe powstające w woreczku, łagiewce i przewodach półkolistych są przewodzone przez nerw przedsionkowo – ślimakowy (VIII para nerwów czaszkowych) do ośrodków nerwowych, które znajdują się w korze mózgowej i w móżdżku. Tam impulsy zostają zanalizowane i zintegrowane.
Nadmierne pobudzenie narządu równowagi np. podczas podróży samochodem, samolotem, a także w następstwie huśtania się lub szybkiego obracania się wywołuje zespół objawów nazywanych chorobą lokomocyjną. Głównymi objawami choroby lokomocyjnej są nudności, wymioty, zaburzenia pracy serca i ograniczenie koordynacji ruchów.