4. Бөлшек сауда кәсіпорныдағы келіп түскен тауарлардың есебі және құжаттық рәсімделуі.

Тауарлардың және ыдыстардың есебін жүргізу үшін 1330 «Тауарлар»шоты тағайындалған . Дебеттік сальдо тауарлардың және ыдыстардың қалдығын немесе қолда барын білдіреді.Операция:1) Жеткізушілерден ҚҚС-сыз тауарлар келіп түсті Дт1330 Кт3310 2) ҚҚС сомасына Дт1420 Кт 3310, 3) ҚҚС –сыз көлік шығындары есептелді Дт 7110 Кт3310 4)ҚҚС сомасы Дт1420 Кт 3310, 5) Кем шыққаны үшін жеткізушілерге наразылық ұсынылды Дт 1280 Кт3310, 6) кем шығуды қайтару үшін есеп айырысу шотына келіп түсті Дт1030 Кт 1280, 7) Жеткізушілерге тауарлар үшін Есеп айырысу шотынан төленді Дт 3310 Кт 1030

Тауар түріне б\ты және көлік шығын б\ты әртүрлі қосымшалар толтырылады. Тауарлық көлік қосымшасы көлікпен жеткізу кезінде толтырылады. Некгізгі тауарлық құжатқаға шот-фактура жатады. Ол арнайы жеткізуші толтырып, ҚҚС сомасы болып көрсетіледі. Шот-фактурада таурлық сапасы білдіретін құж-р жазылады. Егер де тауарлар сатып алу кезінде түгендеу жасалынатын , түгендеу құж тексеріледі. Тексеріс жасалғанда тауарлардың саны мен сапасы анықталады .Тауарды қабылдау кезінде жетіспеушілік табылатын блоса, т-дың саны мен сапасының айырмашылығын бар екендігі көрсетіліп акт толтырылады.

5. Тауарларды түгендеу мерзімі,тәртібі және құжаттық рәсімделуі .

Тауарлардың бар-жоғын анықтау үшін түгендеу жүргізіп отыру керек. Ол үшін жетекшінің шешімімен арнайы түгендеу комиссиясы құрасытырылады.Түгендеу кезінде «Түгендеу тізімі» толтырылады.Түгелдеу аяқталғаннан кейін жалпы қорытынды есептеледі, комиссия алдын ала нәтижесін шығарады, ал сатушы түгелдеу комиссиясына наразылығы жоқ екендігі және түгелдеудің байыппен өткізілгені туралы екінші қолхат тапсырады. Құжаттардың барлығын комиссия бухгалтерияға тапрсырады, онда «Салыстыру ведомостімен» сәйкестендіру арқылы түгелдеудің соңғы нәтижесі анықталатын болады. Түгелдеудің соңғы нәтижесін шығармас бұрын, егер кем шыққаны анықталатын болса, онда Табиғи шығынның (кеуіп қалу, соғылу, жел қағу, шашылып қалу) есеп айырысуы құрастырылады. Содан соң Табиғи шығынның есеп айырысуын құрастырғаннан кейін «Табиғи шығын» графасына табиғи шығынның сомасы жазылады, бірақ ол кем шыққан сомадан артық болмауы керек. Салыстыру ведомості жетекшіге бекітуге беріледі, ол кем шыққанды есептен қалай алып тастауды және түгелдеу барысында анықталған артық қаражатты қалай жабу керектігіне шешім қабылдайды. Опер-я: 1)Табиғи шығын нормасының көлеміндегі кем шыққаны тауарлар есебінің шығындарына жатқызылды Дт7110 Кт 1330; 2)Кем шыққаны сатушының есебіне жатқызылды Дт1250 Кт1330; 3)Моральдық шығын кассаға қайтарылды Дт1010 Кт1250; 4)Артық шыққан тауарлар кәсіпорынның табысына жатқызылды Дт1330 Кт 6280.

6. Бөлшек сауда кәсіпорныдағы тауарлырды түгендеу және түгендеу нәтижесінің есебі.

Бөлшек сауда кәсіпорнындарында түгендеу болады, ол үшін жетекші арнайы бұйрық шығарып, комиссия құрадыү.Түгендеу нәтижесінде мынадай операциялар болады Опер-я: 1)Табиғи шығын нормасының көлеміндегі кем шыққаны тауарлар есебінің шығындарына жатқызылды Дт7110 Кт 1330; 2)Кем шыққаны сатушының есебіне жатқызылды Дт1250 Кт1330; 3)Моральдық шығын кассаға қайтарылды Дт1010 Кт1250; 4)Артық шыққан тауарлар кәсіпорынның табысына жатқызылды Дт1330 Кт 6280. Түгендеу аяқталғаннан кейін жалпы қорытынды есептеледі,коиссия алдын ала нәтежиесін шығарады, ал сатушы түгендеу комиссиясына наразылығы жоқ екендігі ж/е түгендеудің байыппен өткізілгені туралы екінші қолхат тапсырады.Құжаттардың барлығын комиссия бухгалтерияға тапсырады, онда «Салыстыру ведомостімен» сәйкестендіру арқылы түгелдеудің соңғы нәтежиесі анықталатын болады.