52.(60) Шарль де Гольдің ішкі және сыртқы саясаты

Шарль Андре Жозеф Мари де — француз генералы, мемлекет қайраткері. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Француз ұлт азаттық қозғалысының көсеміне айналды. Бесінші Республиканың негізін қалаушы және оның тұңғыш президенті (1959—1969).Париждегі Жоғары әскери мектепті бітірген. I дүниежүзілік соғысқа (1914-1918) қатысқан. II дүниежүзілік соғыс басталғанда полковник шенінде 5-Франция армиясының танк бөлімшелерін басқарды.1943 жылы маусымда Голль Алжирде қүрылған Франция ұлттық азат ету комитетінің тең төрағасы болып сайланды. 1944 ж. маусым айында бүл комитет Франция Республикасының уақытша үкіметі болып қайта қүрылып, 1944 ж. тамыз айында азат етілген Париж қаласына көшіп келді. II дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан соң Голль Францияда президенттік басқару үлгісін орнықтыруға күш салды. Бұл жоспары қарсылыққа үшыраған соң 1946 ж. биліктен кетіп, келесі жылы "Франция халқының бірлестігі" партиясын құрды.1953 ж. партияны таратып, саясаттан шеттеп кетті. 1958 ж. Алжирдегі әскери бүліктен кейін Франция үкіметі аса қиын жағдайда қалып, парламенттің көпшілік болігі Голльді үкіметті басқаруға шақырды. Оның басшылығымен жаңа Конституция қабылданды (1958). Осы Конституция негізінде өткен 1958 жылғы 21 желтоқсандағы сайлауда Голль республика президенті болып сайланды.1965 ж. жаңа 7 жылдық мерзімге қайта сайланды. Ол билік жүргізген кезеңде парламенттің билігі шектелді, президентке қосымша өкілеттіктер берілді. Голльдң түсында Франция атом қаруын жасап, ядролық державаға айналды.1969 ж. өткен референдумнан кейін биліктен кетті. Францияның сыртқы саясаты Шарль де Голльдің үлттық дербестік жөне үлттық мүдде принциптерінің негізінде құрылды. Де Голль атлантикалық саясаттан бас тартуды жақтап, халықаралық қатынастағы екіполюстік саясатқа қарсы күресті. Батыс пен Шығыс елдері арасында өзара келісімдер жүргізу арқылы шешімге келуге болатынын ай- тып, кез келген дау-жанжал мөселелерді бейбіт жолмен реттеуге шақырды. Бүл саясат француз-кеңес қарым-қатынастарын жаңа деңгейде жүргізуге жол ашты. АҚШ-тың “қырғи-қабақ” саясатын толық қолдамай, бейбіт қатар өмір сүру саясатына қарай ауыса бастады. Халықаралық қатынастағы екіполюстік саясатта бөсеңдеу кезеңі басталды. Екі ел арасындағы үкіметтік деңгейдегі қарым- қатынастардың арқасында экономикалық-сауда байланыстарының кең түрде жүруіне жол ашылды. 1960 жылы Н. С. Хрущевтің Францияға сапары барысында жоғары деңгейдегі келіссөздер жүргізуге қол жеткізілді.

Франция отарлық саясатының күйреуі. Шарль де Голльдің сыртқы саясатта шешуге тиіс негізгі мөселелерінің бірі Алжирге төуелсіздік беру болды. 1958 жылы Франция отар елдерінде рефе­рендум өткізіліп, олар төуелсіздік жолды таңдады. Бүған Франция Үкіметі қарсы болған жоқ. Көптеген елдер “Француз ынтымағынан” шықты. 1958 жылы 1 қазанда Германия төуелсіз мемлекет болды. 1960 жылы Батыс жөне Экваторлық Африкадағы 14 француз отар елі өз төуелсіздігін жариялады. 1958 жылы Алжирде үлт-азаттық соғыс басталды. Алжирде 1 миллион еуропалық болды. Олар Ал­жир халқына төуелсіздік беруден бас татты. Алжирді Францияның бір бөлігі ретінде санады.