18. Вена когресінің шешімдері бойынша территориялық бөлісуді сипаттап беріңіз.

Наполеонды жеңгеннен кейін барлық еуропалық державалардың өкілдері (Түркиядан басқасы) Еуропада феодалдық тәртіпті және наполеондық соғыс барысында құлатылған бірқатар бұрынғы әулеттерді қайта қалпына келтіру мәселелеріне байланысты шешім қабылдау үшін Австрия астанасында жиналды. Бұл конгресс қатысушыларын тағы да бір ортақ міндет біріктірген еді – ол революциялық және демократиялық қозғалыстармен күрес. Сонымен қатар, конгресс Франциядағы бонапарттық тәртіптің қайта оралмауына және Еуропаны жаулап алу әрекетінің болмауына тұрақты кепілдікті қамтамасыз етуі, сонымен бірге жеңімпаз державалардың территориялық дәмеленулерін қанағаттандыруы қажет болды. 23 қыркүйекте, 1814 ж. 1 қазанына белгіленген конгресс ашылуына бір апта қалғанға дейін, Венаға басқа француздық дипломаттармен қатар ХҮІІІ Людовиктің сыртқы істер министрі князь Талейран-Перигор келді. Александр Талейранды жақсы танитын еді. Оның патшадан бірнеше рет ақша сұрап алып, бермеген жағдайда ренжімейтіндігі бекер емес еді. Бірақ Талейранның барынша ақылдылығы, икемділігі, тапқырлығы, адамдарды тани білуі оны өте қауіпті қарсыласқа айналдырды. Талейран ұстанымының әлсіз жағы оның Вена конгресінде жеңілген жақтың өкілі болғандығында еді. Талейранның асқан зеректілік пен бұлтармалық қасиет көрсетуіне тура келді. Талейран Венаға келген сәтінде конгрестің басты назары қандай проблемаға ауатынын білген болатын – бұл басты польша-саксон мәселесі еді. Наполеон шегінгеннен кейін әскері Варшава герцогтығын басып алған Александр герцогтықты ешкімге де бермейтінін ашық айтты. Бұл герцогтық негізінен Польшаның үш бөлінісінен кейін Пруссия жаулап алған жерлерден тұрған, кейін, 1807 ж. Наполеон тартып алғандықтан, Пруссия королі ІІІ Фридрих-Вильгельм Пруссияға Саксония корольдіғін біріктіру түрінде компенсация алуға үміттенді. Александр бұл шартпен келісті, оның үстіне Саксония королінің иеліктерін оның ұзақ уақыт бойы Наполеонның одақтасы болғандығы үшін жаза ретінде тартып алуды жоспарлады. Талейран дәл осы негізде күрес ашудың пайдалы болатындығын бірден байқай алды. Ал дипломатиялық күрес Талейранның негізгі мақсатына жету үшін барынша қажет еді: Шомон одағын күйрету, яғни, басқаша сөзбен айтқанда, Австрия, Англия, Ресей және Пруссия арасына жік салу. Конгресс өз жұмысын қорытындылауға кірісіп кеткен шақта, кенет оның қатысушыларын күтпеген жаңалық есеңгіретіп жіберді. 1 наурыз күні Наполеон Францияға кірді. Ал тағы үш аптадан кейін, 1815 ж. 20 наурызында Наполеон Парижге кірді. Империя қайта қалпына келтірілді. Вена конгресіндегі алауыздықтар туралы өсектің Наполеонның Эльбаны тастап шығуында басты роль атқарғаны сөзсіз. Оны Парижде ғажайып сыйлық күтіп тұр еді. Наполеонның кіруіне тек бір тәулік қалған кезде ғана қашқан корольдық кабинетінде Наполеон 1815 ж. 3 қаңтардағы баяғы жасырын келісімді тауып алды. Бұл Талейран арқылы ХҮІІІ Людовикке жіберілген үш көшірменің біреуі еді. Корольдың асыққаны соншалық, үстелінің үстінде осы құжатты қалдырып кеткен болатын. Наполеон жаушы әзірлеуге бұйрық беріп, оны осы пакетпен Венаға жібереді. Наполеон бұл пакетті император Александр І-ге тапсыруға бұйрық берді. Дегенмен де, Наполеон алдындағы қорқыныш белең алып, Александр сол жерде Меттернихқа қалай болғанда да олардың жауы ортақ – Наполеон екендігін мәлімдейді. 1815 ж. 18 маусымында Ватерлоо түбінде Наполеон жеңіліске ұшырағаннан кейін Францияда Бурбондар екінші рет қайта қалпына келеді. Ватерлооға дейін бірнеше күн қалғанда, 1815 ж. 9 маусымында Вена конгресінің соңғы жиналысы болды, онда 121 баптан және 17 жеке қосымшадан тұратын «Қорытынды актіге» қол қойылды. Конгреске қатысушылар мығым нәрсе құрдық деп ойлады. Бірақ конгрестің реакциялық утопиясы жаңа өндірістік қатынастарға да, Еуропадағы феодализм мен абсолютизмнің ескі қондырғыларын күйреткен жиырмы бес жылдық күреске қарамастан, жер шарының осы бөлігін ескірген құрылым шеңберінде ұстап қалуда болатын. Бұл утопия конгрестің барлық іс-әрекетінің негізінде жатты. Халықтың Наполеонға қарсы күресі француз империясының күйреуімен аяқталды. Наполеонның жеңілісін монархиялық, феодалдық-абсолюттік мемлекеттер коалицияся өз мүддесіне пайдаланды. Наполеон империясының жойылуы Еуропадағы дворяндық-монархиялық реакцияның салтанат құруына әкелді. Франциямен бейбіт келісім, Төрттік Одақ туралы жаңғыртылған келісім және Вена конгресінің Қорытынды акті тарихқа «веналық жүйе» атауымен енген Наполеоннан кейінгі дәуірдегі халықаралық қатынастардың негізі болды. Жеңімпаз-державалардың мүдделері қарама-қайшылықты еді. Бірақ Вена конгресінің қорытынды сатысында антинаполеондық коалиция мүшелері өзара қайшылықтарды жойып, ымыра шешімдер қабылдауға мәжбүр болды. 1814 ж. 1 қыркүйегі мен 1815 ж. 9 шілдесі аралығында жиналған Вена конгресінің қабылдаған шешімдері Еуропадағы дворяндық-монархиялық реакцияның күшеюіне ықпал етті. Революциялық және ұлт-азаттық қозғалыстармен күрес жүргізуді күшейте түсу үшін еуропалық мемелекеттердің реакциялық үкіметтері өзара Қасиетті Одақ құрды. Еуропалық дипломатия тарихына Қасиетті Одақ революциялық рухты, саяси және діни бостандықсүйгіштікті, қай жерде бой көтерсе де, басып-жаншу идеясы негізінде құрылған, айқын клерикалдық-монархиялық идеологиясы бар біріккен ұйым ретінде енді. Жеңімпаз-елдердің Қасиетті Одағы Вена конгресі бекіткен жаңа халықаралық саяси жүйенің тірегіне айналды. Бұл Одақтың Ресей императоры І Александр жасаған актіне 1815 жылдың 26 қыркүйегінде Австрия императоры І Франц, Пруссия королі ІІІ Фридрих Вильгельм қол қойып, бұл акті олардың атынан басқа еуропалық державаларға таратылды. Қасиетті (Киелі) Одақ актісіне Англядан басқа еуропалық мемлекеттердің барлығы да қосылды. Ал Англия формалды түрде Қасиетті Одаққа кірмегенмен, оның үкіметі өз саясатын Қасиетті Одақтың жалпы желісімен көбінде үйлестіріп отыратын еді.

19. 1668 ж. Аахен келісмі, сипаты, барысы, нәтижелерін талдаңыз. Бірінші Аахен Келісім шарты ААхен қаласында 1668 ж. 2 майда деволюциялық соғыстың аяқталуымен болды. 1667 ж. Людовик ХІV Испанияны құрту саясатын қолға алған болатын. Филиппа IV Испан корольі өлгеннен кейін оған үйленген қызы Мария Тюдорды пайдаланып елді алмақшы болды. Людовик Испанияның жері Нидерландны алатынын жариялады. Неміс заңы бойынша мұра ретінде Брабанте мен Намюрені алатынын айтты. Алайда Англия, Голландия, Швеция арасындағы келісімшартқа Испания немесе Франш Конте қосылуы керек болатын. Людовиктің бұл шартына елдер көнбеді. Қорытындысы бойынша франция корольі Сен Жермен ан Ле Испанияны Фландрияның бөлігі ретінде таныды. Нәтижесінде Франция Испан Нидерланд қалаларына ие болды. Бірақ Франш Контені Испанияға қайтып берді. Сөйтіп үш ел арасындағы формальды келісім 2 мая 1668 ж. болды. 1669 ж. үш ел қайтадан бірігіп келісімді нығайтты.

1748 жылғы Аахен келісімі бойынша, Прагматикалық санкция (1713ж.) мойындалады. Италия Ахен бейбіт келісімінен кейін де бұрынғыша кішігірім мемлекеттердің конгломераты боп қала берді, көп бөлігі Испания мен Австрияға бағынышты еді. Италия экономикасы бұл кезде құлдырау шегіне жетті. Шет елдік басқыншылық, ішкі өзара қырқыстар елдің өнеркәсібі мен шаруашылығын қиратты. Ауыл шаруашылығы төмен деңгейде болды, техникасы қарапайым болды. Жер иелерінің қанғыған қойлары бөлімшелерден, бөлімшелерге өтіп егіндерді бұзды. Көптеген жерлер қараусыз қалды италияның өзіне нан жетпей тұрса да астық шет елге тасылды. Поместье иелері өз қарамағындағы жерлерді қомқорлығына алмады. Олар өздерінің жылдық пайда көздеріне барып та өарамады, үлкен қалада өмір сүрді. Дворян жерлері майда бөлшектелініп жалға берілді. Жалға алушылар өз сеньорларына тікелей бағынышты болды. Олар алған өнімнің 2 немесе 3 бөлігімен қоса, оның жерлерінде жұмыс жасап, басқа міндеткерліктерді де атқарды. Бұның бәрі шаруалар көтерілісіне алып келді. XVІІ ғасырдың ортасында Савойада діни ұранмен соғыстар жүрді.1674- 1676 жылдары Сицилияда үлкен көтерілістер болды. Шарулар сеньорлар тонаушылығымен шет елдік басқыншылықтан қашып Франция, Австрия, Швецарияның таулы жерлеріне көшіп кетті. Сауда жолдарында тонаушылықпен айналысты. Барлық Италияда қайыршыланған кедейлер қаңғып жүрді Австрия Парма, Пьяченца, Гуасталланы инфант дон Филипп Испанскийге береді. Қалған территориялар соғысқа дейінгі қалпын сақтап қалады.

20. 1678-1679 жж. Нимвеген келісімі сипаты мен нәтижелерін талдаңыз. Переговоры, начались в Нимвегене еще в 1676 году, но из-за всевозможных проволочек этикета, бюрократии и продолжающихся военных действий шли вяло и носили формальный характер. Торговцы и влиятельные финансисты Голландии требовали мира, в то время как Вильгельм III Оранский желал продолжить войну с Францией и стремился заключить союз с Англией, тем самым желая втянуть ее в конфликт на своей стороне. Взаимные упреки и претензии других сторон конфликта (Испания, Священная Римская Империя, Швеция и др.) также усложняли ситуацию. Долгие годы войны отрицательно сказались и на положении Франции, в которой разразился экономический кризис. Теперь уже и Людовик XIV желал мира и предлагал всяческие уступки противникам в Нимвегене. Чтобы настоять на мире и прекратить склоки и распри на переговорах, Людовик устраивает демонстрацию силы: армия короля стремительно захватывает Гент и Ипр в марте 1678 года, что поставило Испанские Нидерланды на колени. Таким образом войска короля вышли на расстояние одного перехода до Антверпена а далее — и до Амстердама. Голландцы, испугавшись этой военной провокации соглашаются вести переговоры. Уверенный в своем силовом преимуществе над противниками, Людовик XIV диктует свои условия мира. 10 августа 1678 года был заключен мирный договор с Соединенными Провинциями, которым возвращались все их земли, включая Маастрихт. урегулировались также торговые взаимоотношения на равных началах. Испания уступает Франции Камбреси, Франш Конте,  Валансьенн  и Мобеж, Ипр,Кассель, Эр, Сент-Омер. В обмен Франция возвращает захваченные во время войны Шарлеруа, Ауденарде, Куртре, Гент. Император Леопольд I подписывает мир лишь в 5 февраля 1679 года. Он уступает Франции Фрайбург, но сохраняет Филиппсбург. В качестве гарантии этого соглашения Франция забирает себе Лотарингию. Курфюрст Бранденбурга Фридрих Вильгельм I вынужден подписать мир в Сен-Жермене 29 июня 1679 года. Испания и Священная Римская империя изначально не собирались делать такие серьёзные уступки, однако после одностороннего заключения мира Нидерландами были вынуждены пойти на эти шаги. Нимвегенские мирные договоры ознаменовали зенит власти «короля-солнце» Людовика XIV.

Конечно, Франции не удалось поставить на колени маленькую Голландскую республику, однако война и мир в Нимвегене принесли значительную выгоду стране, а французский язык отныне стал международным языком дипломатии.