46.Полиамфолиттің изоиондық және изоэлектрлік нүктелерінің сәйкес келетін жағдайын жазыңыз және түсіндіріңіз.
Полиамфолит- полиэлектролиттер, бір мезгілде қышқылдық және негіздік топтардан құралған.
Мысалы сополимер акрил қышқылының 5-винилпиридинмен ионизациялық тепе-теңдігі келесі схемада көрсетілген.
Изоэлектрлік нүкте-қышқылдық ортада,бегілі молекула немесе беттігі электрлік зарядын қабылдамайды.Амфотерлі молекулалар рН ерітіндісінде теріс және оң зарядтарда анықталады.Ереже бойыншы,амфотерлі молекулалардың ерігіштігі минималды рН-қа тең.Изоиондық нүкте- Полиамфолиттің рН сулы ерітіндісі басқа иондардың ортасында белгілі бір санды бере алады,өзінің ионогенді топтарын диссоциациялайды.Полиамфолиттік гельдер изоэлектрлік нүкте маңында барынша тығыздалып, одан жоғары және төменгі аймақта сәйкес функционалдық тобының иондануына сәйкес ісінеді (1-сурет).
3-сурет. Әлсіз қышқылдық және әлсіз негіздік топтары бар полиамфолиттік гидрогельдің ісінуіне рН-тың әсері |
50.Гельдердің ісінуі мен жиырылуы қандай қозғаушы күштерге байланыстылығын түсіндіріңіз. Мысал келтіріңіз.
Гельдердің ерекше ісінуі негізінен екі қозғаушы күштерге байлантарысты:
1.Электростатикалық фактор.Ионогенді топтардың суда диссоциациалануынан п.б,полимерлік тізбекпен ковелентті байланысқан аттас зарядтар бір-біріне тебіліп,макромолекуланың жазылуын,осыған сәйкес полиэлектролиттік ісінуді тудырады.
2.Осмос қысымы.Ионогендік топтардың иондануы нәтижесінде түзілген қарсы иондар полимерлік торды іштен кернеп, гель фазасындағы осомос қысымын қатты өсіреді.Осының нәтижесінде полимерлік тордың қабырғасына іштен қысым түсіп гель ісінеді.Ісінудің негізгі қорғаушы күші ПЭ сумен араласып иондалуына байланысты болғандықтан гельдің ісіну қабілеті иондану дәрежесіне,функционалдық топтың полюстілігіне ,ПЭ -ң күшіне тәуелді.
52. Стехиометриялы полиэлектролитті комплекстер қалай жүретінін мысал келтіріп түсіндіріңіз.
Стехиометриялық ПЭ құрғақ күйде қатаң және нәзік зат б.т,сонымен бірге белгілі еріткіштердің ешқасысында ерімейді.ПЭК-тің тек су,органикалық еріткіш және ТМҚ тұздан тұратын үшкомпонентті жүйеде ғана ерітуге болады.Дымқыл жерде ПЭК кәдімгі гидрогель,яғни едәуір мөлшерде суды сіңіруге қабілетті,үшөлшемді тігілген гидрофильді торлар б.т.Олар суды және кішкентай молекулалардың ерітінділерін жақсы өткізіеді.ПЭК негізінде жұқа үлдірлерді және жарғақтарды дайындау процесі,қағида бойынша көп сатылы процесс б.т. және поликомплексті тұнба түрінде бөлуден,оны су-ацетон- молекулалық тұз үштік қоспасында еріту,арнайы табанда үлдірлерде құюдан,еріткішті буландыру арқылы жоюдан,кейде термиялық өңдеуден тұрады.ПЭК үлдірлерін алудың бірсатылы әдісі комплекстүзілу реакциясын,комплекстің бастапқы компонентері ерітілген араласпайтын екі сұйықтардың бөліну шекарасында жүргізуге болады.Бұл кезде,интерполимерлік әрекеттесудің нәтижесінде араласпайтын сұйықтың бөліну шекарасында ПЭК-тің жұқа үлдірі қалыптасады.
53.Полимерлі қышқылдар, негіздер, амфолиттер. Ортаның рH-ын 4-тен 9-ға өсіргенде келтірілген тұтқырлықтарының өзгерістерін салыстырыңыз.
рН-сезімтал гельдер дегеніміз - құрылымында әлсіз қышқылдық немесе әлсіз негіздік функционалдық топтары бар, ортаның рН-ын өзгерткенде ионданатын гельдер.Қышқылдық топтары бар гидрогельдер (полиакрил қышқылы) сілтілік ортада ісінеді, бірақ қышқылдық ортада жиырылады. Әлсіз қышқылдық гидрогельдің ісінуіне рН-тың әсері
Негіздік топтары бар гидрогельдер (полиэтиленимин) қышқылдық ортада ісінеді, бірақ рН-ты жоғарылатқанда, сілтілік ортада жиырылады. Әлсіз негіздік гидрогельдің ісінуіне рН-тың әсері.Полиамфолиттер бір уақытта тізбектің құрамында қышқылдық және негіздік функционалды топтар болатын
ЖМҚ. Оларға көбіне биологиялық шығу тегі тән ақуыздар мен нуклеин қышқылдары жатады. Ортаның рН мәнін өзгерте отырып, полиамфолиттер полиқышқылдар немесе полинегіздердің қасиетін көрсетеді. Ал, полиамфолиттік гельдер изоэлектрлік нүкте маңында барынша тығыздалып, одан жоғары және төменгі аймақта сәйкес функционалдық тобының иондануына сәйкес ісінеді
Әлсіз қышқылдық және әлсіз негіздік топтары бар полиамфолиттік гидрогельдің ісінуіне рН-тың әсері
