23,33,35) Ттқ автоматты түрде басқару

Басқарылатын түзеткіштің сипаттамалық қасиеттерін талдағанда оның құрылыстық сұлбасын екі тізбектеп қосылған звенолар түрінде көрсеткен ыңғайлы (5 сурет) : Импульсті – фазалық басқару жүйесі (ИФБЖ) және жеке тиристорлық түрлендіргіш (күштік блоктың). ИФБЖ кірмелік сигналы басқару U_у  кернеуі болады, ол тиристорларды реттеуші бұрышқа λ түрленеді және күштік блоктың шықпасындағы түзетілген кернеудің U_d орташа мәнін анықтайды.

5 Сурет

24,59,65) Ажыратылған жүйелі электр жетегінің статикалық сипаттамасын тұрғызу.

Ажыратылған жүйелі жетектің статикалық электромеханикалық сипаттамасын тұрғызу үшін есептеулер жүргіземіз. Номинал жылдамдық пен номинал жүктеме кезіндегі түрлендіргіштің ЭҚК

                                 .

Мұнда  – тиристорлардың өткелдерінде және қозғалтқыштың щеткалық түйіспелерінде кернеудің түісуі.

Ток өзгерген кездегі статикалық сипаттама келесі формула бойынша тұрғызылады

 .                (21)

Минимал жылдамдық пен номинал жүктеме кезіндегі түрлендіргіштің ЭҚК

 .              (22)

Ток өзгерген кездегі минимал жылдамдық үшін статикалық сипаттама келесі формула бойынша тұрғызылады

 .  (23)

Жоғарғы және төменгі статикалық сипаттамалар (21), (23) формулалар бойынша тұрғызылады және бір графикте келтіріледі.

27) ТТ-Қ сұлбасы бойынша ТТ электр жетегі.

Қазіргі уақытта өнеркәсіпте тәуелсіз қоздырылатын тұрақты ток электр қозғалтқыштары кең колданылады. Мұндай қозғалтқыштардың якорге қосылған кернеуді және қоздыру тогын (ағынын) өзгерту жолымен айналу жылдамдығын өзгертуге болады. Айналу жылдамдығын реттеу үшін бір аймақтық (бірінші тәсіл бойынша) және екі аймақтық (бірінші және екінші тәсіл бойынша) басқаруы бар тиристорлық түрлендіргіштер қолданылады. Тұрақты ток қозғалтқыштарындағы қоздыру орамасының ерекшелігі оның үлкен (якорьге қатысты) индуктивтілігі, аз тұтыну қуаты және қоздыру тогының рұқсат етілген ауқымы болады. Тұтыну қуаты электр қозғалтқышының нақты қуатының бір пайызын құрайды, ал қоздыру тогын реттеу ауқымы 10 - нан аспайды. Осыған байланысты қоздыру тогын реттеу үшін бәрінен де жиі реверсті емес бір фазалы басқарылатын түзеткіштер қолданылады. Қоздыру орамасының үлкен уақыт тұрақтысы және қоздыру тогының аз реттеу ауқымы басқарылатын түзеткіштердің үздіксіз токтар ауданында жұмыс істеуіне әкеліп соғады.

28,32,39,54) Ақ-ң тежеуіш режимдеріндегі механикалық сипаттамалар

 

Рекуперативті тежелу ω>ω₀  жылдамдықпен активті моментті ротордың айналуы кезінде іске асырылады (6.1 суретті қара). Егер ротордың ω жылдамдығымен айналуы кезінде, статор өрісінің ω₀ жиілік айналуын азайтсақ мынандай режім орын алатын болады (6.2 суретте bc сипаттама аралығы). Бұл жерде активті момент рөлі айналмалы ротордың инециалы күш моментін атқару. Бұл процесс өзіміз оқыған ТТҚ рекуперативті тежелуіне ұқсас.

Керіқосылатын тежелуді алу үшін статордың кез келген екі фазасын орнын ауыстыру керек (6.3 а суретті қара). Бұл кезде өріс айналуының бағыты өзгереді, машина кері қосылу режімінде тежеледі, содан соң реверстеледі (3 б суретті қара).

Көтергіш механизмдерде реостатты керіқосылу жүйесі қолданылады (күштік түсіру 6.4 сурет). Фазалық роторлы АҚ роторының шынжырына АҚ жұмыс режімін IV ширекке ауыстыру үшін жеткілікті қосымша кедергі енгізіледі (b нүктесі).

Статорға тұрақты ток қосылған, ал роторы кедергіге тұйықталған (6.5 суретті қара) тордан ажыратылған айнымалы ток АҚ генераторлы режімді ұсынатын динамикалық тежелу режімі спецификалық болып табылады. Бұл режім АҚ тордан ажыратқаннан кейін реверссіз тез тоқтату қажет болған жағадайда пайдаланылады. Статор орамына жақындатыл- ған тұрақты ток кеңістікте қозғалмайтын өріс тудырады. Ротордың айналу кезінде, оның орамында әсерінен айнымалы ток ағатын айнымалы ЭҚК болады. Бұл ток та қозғалмайтын өріс тудырады. Статор және ротор өрістері қосыла отырып нәтижелі өрісті анықтайды, әсер нәтижесінде ротор тогында тежелу моменті пайда болады. Қозғалтқыш білігінен келетін энергия, роторлы шынжыр кедергілерінде ыдырайды. Статор өрісінің магниттеуші күш (МК) өлшемі статор орамының байланыстыру сұлбасынан және тұрақты ток өлшемінен тәуелді. Тұрақты токты статор шынжырының қоректендіруінің екі сұлбасы аса кең таралған, 6.6 суретте көрсетілген. Есептеу қолайлы болу үшін тұрақты токты өлшемі бойынша эквивалентті магниттеуші күші айнымалы үшфазалы токпен ауыстырамыз. Симметриялы үшфазалы жүйеде айнымалы токтың әсер ететін мәнінің  магниттеуші күшінің амплитудасы:

 

 

         Айнымалы токты I_ЭКВ белгілеп және тұрақты ток және эквивалентті айнымалы ток арқылы алынған МК мәндерін теңестіріп, «жұлдыз» сұлбасы үшін алатынымыз (6.7 суретті қара)

     бұдан      .

  ,   және   .