Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
Қазакстан тарихы az.doc
Скачиваний:
0
Добавлен:
01.07.2025
Размер:
474.11 Кб
Скачать
  1. 1379 жылы Тоқтамыстың Темір-Мәлікті жеңіп билікті қолына алған қаласы- Сығанақ.Тоқтамыс күшейе бастайды.

  2. Тоқтамыс Мамай Ордасын басып алған жыл - 1380.

  3. Сыр бойындағы қалаларды қайтаруға әрекет жасаған Ақ Орда ханы – Барақ (Ақ Орданың соңғы ханы).

  4. Моғолстанның өмір сүрген уақыты – ХІV ғасырдың ортасы -XVI г. басы.

  5. Моғолстан мемлекетін құруда белді рөл атқарған Дулат ақсүйегі - Әмір Полатша.

  6. Моғолстанның негізін қалаған хан - Тоғылық Темір(1348).

  7. Моғолстанның орталығы - Алмалық.

  8. Мұхамед Қайдардың айтуынша Моғолстанда бір күнде ислам дінін қабылдаған адам - 160 мың.

  9. Әмір Темір мен шияс-қожа арасындағы «батпақ шайқасы» болған жыл - 1365жыл.

  10. Моғолстанда Есен-Бұға хан билік құрған жылдар - 1433-1462.

  11. Моғолстан мемлекеті ыдырай бастады - Абдар-Рашидтің кезінде.

  12. 1336-1405 жылдары өмір сүрген тұлға - ӘмірТемір.

  13. Әмір Темір 1370 ж. Басып алды – Мәуренахырды.

  14. Әмір Темір 1371-1372жж. қай аймаққа әскер аттандырды - Моғолстанға.

  15. 1371-1390жж. дейін Моғолстанға Ақсақ Темірдің жорығы - 10 рет.

  16. Ноғай Ордасының алып жатқан жері - Еділ мен Жайық аралығы.

  17. Сарайшық қаласының іргетасы қаланды - X ғасырда.

  18. Дон, Еділ қазақтарының Жайық бойына шапқыншылық жасау салдарынан Сарайшық қаласы біржолата қирады - 1580ж.

  19. Ноғай Ордасының екінші атауы - Маңғыт елі.

  20. Едігенің Ноғай Ордасында билік құрған жылдары - 1396-1411 жж.

  21. Ноғай Ордасының ыдырай бастаған уақыты - ХVІғ. басы.

  22. Ноғайлар мен қазақтарды «екі туысқан орда» деп атаған ғалым - Ш. Уәлиханов.

  23. Әбілқайыр хандығы негізгі үш халықтан - шайбанилерден, қарақалпақтардан, қазақтардан тұрған.

  24. Орда-Базарға дейінгі Әбілқайыр хандығының астанасы - Тура қаласы.

  25. Әбілқайыр ханның Сығанақ түбінде ойраттардан жеңілген уақыты - 1456-1457жж.

  26. Шайбан Әбілқайыр қайтыс болған жері - Аққыстау.

  27. Ноғай Ордасының орталығы - Сарайшық.

  28. Ноғай Ордасының құрылуына себеп болған - Алтын Орданың әлсіреуі.

  29. 92 ру-тайпадан кұралған хандық-Әбілқайыр.

  30. Шыңғысханның балаларына бөліп берген жерлерінің атауы - «Інжу».

  31. Мал өсірушілерден жиналатын салық- Құшыр.

  32. Сақ, сармат, үйсін тайпаларының келбеттері андроновтықтарға ұқсас болғандығын айтқан антрополог - О. Смағұлов.

  33. Белгілі бір тарихи аймақта құрылған хандықтың тұрғындары - этносаяси қауымдастық.

  34. Қазақ халқының этникалық жағынан қалыптасуында басты рөл атқарған - Ақ Орда тайпалары.

  35. Монғол хандығында үйсіндер атауы уақытша қолданылмай, оның орнына аталды - Дулаттар.

  36. Үйсіндер өрбіген ежелгі қазак халқының этносаяси қауымдастық аймағының бірі - Жетісу.

  37. «Қазақ» деген этносаяси қауымдастықтан болғандығы көрсетіледі - XIV ғ. аяғы-ХVғ. І-ші жартысында.

  38. XII ғасырға дейін «Қазақ» атауының мағынасы - «Еркін адамдар».

  39. «Қазақ» сөзіне «еркін», «кезбе» деген түсініктеме берілген - «Араб-қыпшақ» сөздігінде.

  40. «Қазақ» сөзі XIII ғасырдағы хорасан түркімендері арасында кездесетіні жайында айткан тарихшы - Б. Е. Көмеков.

  41. «Қазақ»(«еркін адамдар») сөзі этникалық мағынаға ие бола бастады - XIV ғасырдан бастап.

  42. Жәнібек пен Керей сұлтандар әбілқайыр хандығынан казақ аталып жүрген тайпалармен бөлініп көшкенде оларға алғаш рет тағылған ат- «Өзбек-қазақ».

  43. Қазақ халқының, қазақ жүздерінің пайда болуы жайында айтылатын аңыздардың бірі - «Алаша хан».

  44. Қазақ халқының ұраны - «Алаш».

  45. Қазак жүздерінің кұрылу себебі, олар (қазақтар) көшіп-қонып жүрген жерлерінде өз құқықтарын қорғау үшін - Одақтар құрған.

  46. Ол Одақ- «қазақ жүздері» деп айтқан ғалым - Ш. Уәлиханов.

  47. ХIV-ХV ғасырларда Қазақстанда материалдык игіліктер негізделді -

  48. Мал басына алынатын шикізатқа.

  49. XIII ғасырда қыпшақтардың сүттен қалай май алатынын, қымызды калай жасайтынын жазды - Еуропа саяхатшылары.

  50. Оның ғылыми атауы - Фольклор.

  51. Ғарыштың пайда болуы немесе Күн мен айдың және жұлдыздардың кайдан шыаны туралы аңыз - «Күннің баяны», «Темірқазық пен Жетіқарақшы».

  52. ХIV-ХV ғ-дан бері келе жатқан тәрбиелік мәні зор ертегі - «Жоямерген», «Жерден шыққан желім».

  53. Қыпшактар мен қияттардың қызылбастар мен қалмактарға қарсы соғысын суреттейтін жыр - «Қобыланды жыры».

  54. ХІІІ-ХҮ ғасырларда дамыған ауызша поэзияның белгілі өкілдері - Асан қайғы, Кетбұға.

  1. XIҮ-ХҮ ғасырларда қыпшақ тілінде жазылған туынды - «Оғызнама».

  2. ХІҮ-ХҮ ғ-да жазылған өзбек акыны Хорезмидің туындысы - «Мұхабатнама».

  3. ХІҮ-ХҮ ғ-дағы еңбектердің ішіндегі халықаралык қатынастары сөздік ретінде пайдаланылғаны - «Кодекс Куманикус»

  4. Орта ғасырдан бізге жеткен аспаптық музыка туындылары күйлер - «Ескендір».

  5. Алтын Орда дәуірінен бері келе жатқан күйлер - «Жошы ханнын жортуы», «Сағыныш».

  6. XIX ғасырға дейін ислам дінінің қазақ даласында таралуы жайында жазған «Ислам діні» мақаласының авторы - Ш. Уәлиханов.

  7. «Шыңғыснама» кітабының авторы - Өтеміс қажы.

  8. «Дешті уәләяты Берке ханға бағынған кезде дінсіздердің көп бөлігін ол ислам дініне кіргізді» деп жазды - Өтеміс қажы(«Шыңгыснама»).

  9. Мұсылман дініне кіріп, басына шалма тақпағандарға қатаң жаза қолданған хан - Тоғылық-Темір.

  10. XIҮ-ХҮ ғасырларда салынған ірі архитектуралық кұрылыс – Дәуітбек кесенесі.

  11. Ел аузындағы аңыз бойынша Арыстан баб өмір сүрді - ҮІІ-ҮПІ ғ-да.

  1. Әмір Темір Қожа Ахмет Яссауи кесенесін салуға бұйрык берген жыл - 1397ж.

  2. Қожа Ахмет Яссауи кесенесінде залдың ортасында тұрған тайқазан жасалды - 1399ж.

  3. Төменарық кентінің солтүстік-батысында 8 км жерде орналасқан кесене - Көкксесене.

  4. ХІҮ-ХҮ ғасырлар аралығында сәулет өнерінің басты ерекшеліктері - Алаша хан кесенесі, Жошы хан кесенесі.

  5. Күмбездің қабырға сыртын әсемдеу ісінде қазақтың дәстүрлі ою-өрнегі кең қолданылған -Алаша хан күмбезі.

  6. XV ғ-ң екінші жартысында салынған, жартылай сакталған ескерткіш - Рабиға сұлтан Бегімнің кесенесі.

  7. Қазақстан аумағында ХІІІ-ХІҮ ғғ. халық ауыз әдебиеті мен әдебиеті дамыған тіл - Қыпшақ тілінде.

  8. «Хұсрау мен Шырын» шығармасының авторы - Кутб.

  9. Көккесене қай жерде орналасқан - Сығанақта.

  10. ХІҮ-ХҮ ғасырлар аралығында Алаша хан кесенесі салынған өзен - Қаракеңгір.

  11. Қазақ хандығының құрылу карсаңында наймандар мекендеген өңір Ұлытаудан Есілге дейінгі жерлер.

  12. XV г-да калыптасқан саяси-тарихи жағдайлар ықпал етті қазақ ханының ұлттық мем-т болып құрылуына.

  13. Қазақ Хандығының кұрылу кезіндегі халыктың өмірінде маңызды мәселеге айналды Сырдария бойындағы қалалармен қатынас жасау.

  14. Қасым ханның билігі жүрген жоқ Кырғыздарда.

  15. Шайбани ханның қазақ жеріне шабуыл жасаған жылдары 1503, 1505, 1506 жылдар.

  16. 1510 жылы Шайбани хан Иран шахымен болған шайқаста қаза тапкан Шайбан. Моғолстан ханы Есен бұға кайтыс болған 1462 жыл.

  17. Керей мен Жәнібек хандарға қосылған адам саны 200 мың.

  18. XV ғасырдың 70 жылдарында қазақ хандарының басып алған жерлері Сырдария мен Қаратау өңірі.

  19. 1510 жылы Мухаммед ІІІайбани Қасым ханнан қай жерде жеңілді Сығанак түбінде.

  20. Қасым хан тұсында қазақ хандығының саяси-әкімшілік және сауда экономикалық орталығы болған қала Сығанақ.

  21. 1538-1580 ж. қазақ хандығын басқарған хан Хақназар.

  22. Моғол ханы Абдр-Рашид Жетісу мен Ыстыккөл маңындағы жерлерді басып алу ниетімен Қазақ хандығына қарсы соғыс бастады XVI ғас-н 50-60 жылдары.

  23. XVI ғ-ң аягында Жетісу қазактарының жағдайының ауырлай түсуінің себебі Ойраттардың тонаушылык жорықтарының жиілеуі.

  24. XVI г-ң орта шенінде қазақтарға қарсы Сібір ханы мен Моғолстан билеушілерінің шапқыншылық жорықтарының жиілеуі себебіне Хақназар хан -ІІІайбан әулетімен қатынас орнатуға ұмтылды.

  25. Баба сұлтанның адамдары Хақназар ханды өлтірді.

  26. Хақназар қайтыс болғаннан кейін хан тағына сексенге келген Шығай отырды.

  27. Шығай хан қайтыс болды -1582 ж.

  28. Монғол ханына қарсы соғыстарда Хақназардың айырылып калған жерлері Жетісудың біраз жері.

  29. Батыс елдері алғаш қазақ мемлекеті туралы кай ханның тұсында білді - Қасым.

  1. 1570 жылдардың аяғында Хақназар билігінде болған жер Жетісудың батысы.Абдаллах ханның қазақ ханына сыйға берген жері - Түркістан аймағы.

  2. Абдаллах хан Самаркан өлкесіндегі Африкенб уәлоятын сыйға тартқан хан – Тәуекел.

  3. Тәуекел билік құрған жылдар 1582-1598.

  1. 1583 жылы Тәуекел хан Абдаллах хандығына шабыл жасап басып алған қалалар Сауран,Түркістан,Отырар,Сайрам

  2. Абдаллах өлген соң Тәуекел хан Мәуараннахырға басып кірген жыл -1598 ж.

  3. Есім хан билік кұрған жылдар 1598-1628.

  4. Есім хан қазақ хандығының эскери күш қуатын арттыру үшін көңіл бөлді Сұлтандар мен төрелерге еркіндік берді.

  5. Қазак-бұхар соғысы болған жыл 1603-1624.

  6. XVII г-ғы Тұрсын ханның сенімді тірегі - саны көп, айбынды қатаған руы.

  7. Тұрсынның өзін хан жариялауымен қатар тағы бір антты бұзуы - ақша шығаруы.

  8. Есім хан қалмақтарды талқандаған жыл - 1627.

  9. Қазақ хандығының кұрылымы - "Жеті саты".

  10. Қазақ хандығында он немесе бес аймақтан кұрылған - ру.

  11. Ұлыс неден құралған - Арыстан.

  12. Орта жүздің кұрамындағы тайпалар - Арғын, найман уақ, керей, қыпшақ.

  13. Дешті Қыпшақ үшін сауда аймағы ған қала Сығанақ.

  14. Иасы қай ғасырдан бастап Түркістан атанды ХІҮ.ғ.

  15. (XVII г. екінші жартысында казак хандығының астанасы көшірілген кала Түркістан.

  16. Тәуекел ханның тұсында берік қамал, ірі сауда орталығына айналған қала Сауран.

  17. Орбұлақ шайқасында жоңғар әскерлерінің ту сыртынан шабуыл жасаған батыр Жалаңгөс.

  18. Қазақтың ханын сайлауға барлық рудың - атақты сыйлы шөнжарлары қатысты.

  19. Маусымдық жайылымның қысқы қонысы - жайлау.

  20. ХҮІ-ХҮП ғ-да қазақтар шаруашылығының таза малмен айналыскан түрі - көшпелі.

  21. Отырар қаласының VIII ғасырдың басындағы атауы. - Тарбанд.

  22. XVII ғ-ң II жартысындағы қазақ мем-де ұлы ханның билігін әлсіретіп, ішкі-сыртқы саясатта беделін түсірген - кіші хандардың дара билік жүргізуі.

  23. Жәңгір ханның санаулы сарбаздары Жоңғардың 50 мың әскерімен шайқасқан жер - Орбұлак.

  24. ІХҮН ғ-ң 70-ші жылдары әскерлері басып алған қалалар саны - Төгыз кала.(1680-1715).

  25. Тәуке ханның кезіндегі билердің міндеті - сот билігі, атқарушы билік. «Жеті жарғы» бойынша хан - бас қөлбасшы болды.

  26. 1710 жылы қазак жүздерінің өкілдерінің Қарақұм маңында бас қосып талкылаған мәселесі - жау шабуылына тойтару.

  27. XVII ғас-ң ортасында Жоңғар мемл-ң күш-куатының біршама артуына себеп болған қоңтайшы -Батыр.

  28. Белгілі тарихшы Қадырғали Жалайри "Жылнамалар жинағында" Көшімді таратады

  29. Шайбани ұрпағынан Көшім Сібірдің ханы болған кезден бастап Батыс Сібірдің жергілікті халқына тарата бастаған дін - Ислам діні

  30. 1694 жылы I Петрмен елші Аталыков арқылы сауда байланысын жасаған – Тәуке хан

  31. "Жеті Жарғы" бойынша құрылтайға кімдерді қатыстырмады? - Қарусыз келгендерді

  32. Жоңғарлардың қазақ жеріне шабуыл уақытша бәсендеткен жағдай –Тәуке ханның қырғыз, қарақалпақтармен одақтас болуы

  33. 1710 жылы жоңғарларға қарсы күресу үшін үш жүз өкілдерінің бас қосқан жері - Қарақұм

  34. 1718 жылы жоңғар-казақ шайқасы болған жер - Аягөз

  35. 1724-1725 жылдары жоңғарлар басып алған қала - Түркістан, Ташкент

  36. 1728 жылы қазақ жүздері өкілдерінің жоңғарларға қарсы күресу үшін бас қосқан жері - Қарақұм

  37. Сібір елін монголдар жаулап алғаннан кейін Жошы ұлысына кіргенін жазған шежіреші - Рашид ад-Дин

  1. 1854 жылы ұрыста Ермақты жеңген батыр – Сәтбек

  2. Сібір ханы Көшім біржола жеңіліске ұшыраған жыл - 1598

  3. Ресейдің саудасын дамытуда Қазақстанды "кілт және қақпа" деп атаған - патша I Петр

  4. Т.Чебуков бастаған орыс елшілігінің Қазақстанға келген жылы - 1573

  5. 1594 жылы Мәскеуге Тәуекел ханның елшілігін басқарып келген адам - Құл-Мұхаммед

  6. 1595 жылы Тәуекел ханға келген орыс елшілігін басқарған - В.Степанов

  7. 1640 жылы салынған бекініс - Гурьев

  8. 1694 жылы Тәуке хан I Петр мен елші Аттилов арқылы қандай келісім жасады? - сауда байланысын күшейту

  9. 1490 жылы Азов қаласында дүниеге келген жырау - Доспамбет

  1. Есім ханның Кіші жүздегі ел басқарушы, биі болған жырау - Жиенбет

  2. Эпостық жыр - "Ер Сайын"

  3. Лиро-эпостық жыр - "Айман-Шолпан"

  4. Қазак халқының өмірінде музыканың айрықша орын алатынын жазған сяхатшы - Яқуб

  5. Қ.Жалайри "Жылнамалар жинағы" атты еңбегін орыстың қай патшасына тарту етті? - Б.Годуновқа

  6. ХҮІ-ХҮІІ ғасырларда қазақ-монғол қарым-қатынастарының тарихы баяндалған "Тариx,, атты еңбектің авторы - Шах-Махмұд Шорас

  7. XVI ғасырдың 40-жылдары жазылған "Тарихи Абулхайрхани" еңбегінің авторы-Усман Кухистани.

  1. Өскемен бекінісі салынды - 1720.

829. 1710 жылы қазақ жүздерінің белгілі өкілдері Қарақұм маңында бас қосты. 830 Қазак жасақтары 1710 жылы жүздерге жатуы бойынша ұйымдасқан

  1. 1723 ж. жоңғарлардың ығысқан Орта жүз рулары ойысқан өңір - Самарқан

  2. 1725 жылы Жоңғарлар Ташкент пен Түркістанды басып алды.

  3. Сарысу өзенінің бойында Бұланты деген жерде қазақтар жоңғарларға соққы берді. Осы жер "Қалмаққырылған" деп аталды

  4. Қалмак кырылған шайкасы нәтижесінде Қазақстанның Солтүстік Батысы азат етілді

  5. Аңырақай түбінде Әбілқайыр бастаған үш жүз батырлары жоңғарларға соққы берді

  6. Аңыракай шайқасынан кейін жоңғарларды толық қуып тастауға кедергі келтірген -

Шыңғыс ұрпақтарының тақ үшін таласы

Кіші жүздің Ресей құрамына кіруі

  1. 1714-1720 жылдары Ертіс өзенінің жоғарғы жағына тұрғызылған бекіністер – Жәміш, Омбы, Колбасииск, Железинск

  2. Әбілхайыр ханның өмір сүрген жылдары - 1680-1748

  3. Әбілхайырдың және 29 старшынның Ресейге ант берген уақыты - 1731 жыл, 10 қазан

  1. Орыс үкіметінің Башқұрт кө

  2. терілісін басуда Кіші жүз жасақтарын пайдаланған жылы - 1735-1737 жылдар

  3. Патша үкіметі қазақтарды қысып ұстауга тырысу себебі - 1740 жылғы Екінші Башқұрт көтерілісі

  4. 1738 жылы Орынборда қазақ сұлтандарының съезін шақырған Орынбор комиссия басшысы - Татишев

  5. 1740 жылы кіші жүз Сырдария қазақтарының жағдайының киындай түсуі - Парсы әмірінің Хиуаны талқандауы

  6. Әбілхайырдың Ресеймен байланысын одан әрі нығайтуға мүдделі болуының себебі - Парсы әмірінің шабуылы

  7. Орынбор 1743 жылы салынды

  8. Қалдан-Сереннің Орта жүз бен Кіші жүзге ұйымдастырған "Ақтабаннан" кем емес шапқыншылығы - 1741-1742 жылдар

  9. Ресей сенаты қазақтарды және шекаралык өңірдегі бекіністерді қорғау жөніндегі арнайы жарлық қабылдады - 1742 жылы, 20 мамыр

  10. 1747 жылы Хиуа тағына сайланған - Қайып