4.Язва пенетрациясы - көрші мушеге жайылуы.

Көбінесе язва ұйқы безіне, көлденең ішекке, бауырға, іштің бетіне жайылады. Язва пенетрациясы іштің қатты ауыруына, язвадан қан ағуына, язвамен ол жайылған мүше арасында свищ пайда болуына соғады. Язваның бүл түрлері теқ операциямен емделеді.

Науқас 6. 35 жасар жұмыскер ішінің төс шеміршегінің асты ауырғыштығына, ауырудың арқаға шабатындығына шағымымен клиникаға түсті. Кейде ішкен тағаммен құсық ал кейде "кофе қойыртпағымен" құсу байқалады. Әр қашан құсқаннан соң ауру жеңілдік алады. Желді кекірік, қышқыл сілекей, өңеш қыжындауы өте жиі. Дәрет шығуы сирек (запоры). Ақырғы айлар ішінде әдәуір арықтады. Аталған өзгерістер көп жылдар боиы байқалады. 3 жыл бұрын рентгендік теқсеріспен қарын язвасы анықталынған. Карын ауыруы жағымсыз тағамдар қабылдағаннан соң және көктемде күшейеді.

Бұдан 5күн бүрын тұзды қиар жегеннен соң іштің ауыруы күшейіл содан бері басылмай отыр. Ауыздан қабылданылған тағамдар іле - шала құсылады. Науқас отырғанда, жүргенде іштін жұдырығымен басыл отырады.

Іші симметриялы, жұмсақ, тыныс алуға дұрыс қатынасады. Іштің жарығы жоқ. Бауыр, көк баур ісінбеген - өзгермеген. Мендель және Боас симптомдары анық. Д-Х-ХІІ зоналарының гиперестезиясы бар. Қарын қышқылының - жалпысы 70-85; бос қышқылы 30-50; дәретте -қан қалдығы. Рентгенде - кардио - дуоденалды язвасы және стенозы көрінеді.

Наукас 7. 26 жасар шофер. Клиникаға келесі шағымдармен жатқызылған: әлсізденуі, бас айналуы, іштің эпигастралды бөлшегінің ауырғыштығы және дәретгің түсінің қарайуы (дегтеобразный стул).

Ең алғашқыда бұдан 12 жыл бұрын 14 жасында ішінің ауырғыштығы басталған, ал 17 жасында қанды кұсық байқалған. Язвалық аурудың салдарынан әскер қатарынан қайтарылған.

Екі жыл бүрын язваның перфорациясы тігілген. Осы жылдың басынан әлсіреуі, іштің қатты ауыруы, қара дәрет байқалады.

Науқастың басы айналады, ол жүдеу, терісі құрғақ, бозғлт. дене қызуы көтерілмеген, Іші жұмсақ, шеміршеқ тұсын және оң қабырғалар астын басқанда ауырғыш.

Кан анализінде - гемоглобин - 45%, эритроциттер 2,8 млн., лейоциттер 10700, РОЭ - 38 мм/час.

Диагноз - қайталанған қарын язвасы. Язвадан қан ағуы.

Наукас 8. 37 жасар жүмыскер, клиникаға 12 октябрьде сағат 24-те жедел көмек машинасымен жеткізілген.

Шағымы-іштің төс шеміршегі айналасының өте қатты ауыруы. Арақ шарап ішіп мае. Аталынған шағымдары көп тағамдар және, арақ ішкеннен соң түн ішінде пайда болды. Іштің азғана ауыруы, кекіру, құсу бұдан бұрында байқалатын. Тілі қүрғақ, кірленген, дене қызуы 36,8 градус, қан тамыры 68-1 минутта. Аурудың терісі бозарған, бір қырымен ішін екі қолымен басып жатады. Іштің беті жазық, тақтайдай қатты, өте ауырғыш, Щеткин-Блюмберг симптомы анық. Іш перкуссиясымен бауыр дыбысының (тупость) жоғалғандығы анықталынады Ішті рентгенмен текергенде диафрагма астында бос ауа жиналғандығы көрінеді.

Карын язвасының перфорациялануы деген диагнозбен науқас операцияға алынған. Интратрахеалды наркозбен жасалған операцияда іште мол мөлшрлі қабыну сүйығы және пилерус аймағының алдынғы бетінде язвалық инфильтрат; ал оның ортасында 0,5 см. тесік (перфорация) анықталынды. Тесіктен ішке қарын суы ағады. Тесік көлденең бағытпен тігіліп. тігін шарбы майъгмен қүшейтілген. Іште жиналған қабыну суы сорғышпен сорылып операия жарасы қабаттанып тігілген.

Науқас 9. 43 жасар жұмыссыз әйел. Клиникаға 28/ІХ-түскен. Шағымдары-эпигастралды аймақтың ауыруы, лоқсу, құсу. Кұсықта әрқашан бұдан 1-2 тәулік бұрын қабылданылған тағамдар қалдығы. Ауру бұдан 3 жыл бұрын сезіле бастаған - ас қабддағаннан соң іш кебуі, кекіру, 20-30 минуттен соң кейде 1 сағаттан соң қарын (эпигастрии) ауыруы. Бұдан соң жиі-жиі тағам қалдығымен құсу,үлен дәреттің түсі өзгеріп қарайуы, дәрет сирек шығуы қосылады. Ақырғы бірнеше ай ішінде науқас ауыр жүдеп 20 кг. салмағын жоғалтты. әлсізденді, басы айналатын болды. Науқастың бойы 157 см., салмағы 45 кг., терісі созылған, қыртыстанған, бозарған.

Карын созылған, кеңейген, оның төменгі жиегі қіндіктен 4-5 см. төмен, қарында су шалпылы (шум плеска) және Валь симптомы анықталынады.Қарынның қышқылы жоғары, онда қан қалдығы (скрытая кровь) байқалады.

Рентгенмен тексергенде - Қарын созылған, кеңейген, төмендеген. Ішкізілген барий ұзақ уақыт қарында сақаталады (нарушение эвакуации). Диагноз - Пилерус язвасы. Қарын стенозы. Атония және опущение желудка.

Науқас 10. 42 жасар сантехник, клиникаға 1984 ж. 14 ноябірінде түскен. Шағымдары -эпигастр аймағының ауыруы. лоқсу, кұсу, әлсіреу, шаршау, ішектің желмен толғыштығы. . 1980 ж. қарынның язвасына Бильрот-ІІ тәсілімен резекция жасалынған. Бүдан 5 ай бұрын аш карында құсық, эпитастралъды аймақтың ауырғыштығы басталады. Сол уақыттан бастап кұсық тоқталынбай науқастың жағдайы ауырлана түсті. Кейде құсықты аурудың өзі әдейілеп шақырады. Аз уақытта қатты жүдеді. 10 кг. арықтады. Тәтті тағамды қабылдай алмайды. Олардан соң әлсіреу, дене тітіренуі, лоқсу пайда болады. Тағамдар қабылдағаннан соң өте ауыр әлсіреу басталатындығынан шалқалап жата қалады. Дәрет күніне 2-3 рет өтеді, сүйық. Іш кебеді, іштің оң бөлшегі қатты ауырады.

Әлсіреу, лоқсу, құсу, іш өтуі, тәтті тағамды көтере алмау және анамнезден бұрын Билърот -II тәсілімен қарын резеқиясының орындалынғандығы неғізінде ауруға "қарынның резекциядан соңғы науқасы" (демпинг синдром) деген диагноз қоюға болады. Диагнозды анықтау үшін жалпы және биохимиялық қан, зәр анализдері және қарынды рентгенен теқсеру қажет.

Науқас 11. 52 жасар электр мастері. Клиникаға мъгна шағымдарымен орналастырылды: әлсіреу, аппетит жоғалу, "шіріген жұмыртқа" иісті кекірік, ентігу, іш ауыруы және аяқтар ісінуі. 1969 ж. пилерус тарылуна қарсы задний гастроэнтероанастомоз операциясы жасалынған. 1988 ж. дейін жағдайы жақсы. Аталынған жылдан бастап күніне 5-6 рет қайталанылатын іш өтуі, дәрет иісті құсық пайда болды. Ауру аз уақытта қатты жұдеп әлсізденді, аяқтары. іштің беті ісінетін болды. Іш ауыруы, кұсу, кекіру қүшейе түсті, ауру тағамдарды нашар қабылдайды.

Науқас өте жүдеу. Бойы 159, салмағы 35 кг. Бет пішіні сұрғұлт - боз, аздап ісінген. Аяқтарының бастары, тірсектері ісінген. Тілі кірленген. Іші қепкен, ауырғыш. Іштің қатты ауыратын орны операциядан соңғы ортаңғы (ақ жол) тыртығынан сол жерде. Рентгенмен текергенде - артқы гастроэнтероанасомоз және ащы ішекпен көлденең тоқ ішеқ арасының свищі анықталынады. Қанын тексергенде - НВ-13,2%, ЭР 4,5 мл., Л- 8400, РОЭ - 20 мм/час.

Қан, плазма, витаминдер т.б. даярлықтан кейін ауру операцияға апынған. Алғашқы диагноздың дүрыстығы анықталынады. Қарынмен ащы ішек анасомозы аумақты резекциямен алынып тасталынған.

Сурет 2.1 Қарын резекисынан кейін пайда болған "синдром приводящей петли"

Срет 2.2 Тесілген ойық жараны тігу техникасы:

а) перфорацияланган жараны кесіп алу

5) операциядан соңгы жараны қарынга көлденең багытта тігу (Гейнека-Микулич операциясы).

2.3. АСҚАЗАННЫҢ ОЙЫҚ ЖАРАЛЫ АУРУЛАРЫН ХИРУРГИЯЛЫҚ ТӘСІЛМЕН ЕМДЕУ

Ойық жара ауруын хирургиялық тәсілмен емдеудің қажеттілігімен тарихы. Хирургиялық емнің түрлері , жетістіктері мен кемістіктері

Карынның язва ауруын операциямен емдеудің абсолютный және относительный қажеттілігі белгілі.

Абсолютті (сөзсіз) қажеттіліктер - язва перфорациясы, язваның ракке шабуы,стеноз, каллезды, пенетрациялы язвалар. Бұл жағдайдағы язвалар консервативті емге көнбейді және науқас өміріне қатер туғызады.

Относительді қажеттіліктер - язвадан қан ағуы (оны консервативті тәсілменде емдеуге болады), және консервативті емді қолдануға жағдай жоқтығы (физиотерапия, диетотерапияны жүргізуге жағдай жоқта).

Ойық жара науқасын операциямен емдеудің тарихы С.С.Юдинның кітабында тамаша жазылған. Жүтылып қойған пышақты қарыннан алу операциясы 1632 ж. Орындалынған.

Ең бірінші қарын резекциясын орындауға талаптанған Меррем болады. Ол өзінің ауру жолдасын емдеу үшін резекция техникасын экспериментте иттерге жасаған. Бірақта оған ракпен науқас адамды қарын резекциясымен емдеуғе рүқсат берілмеген. 50 жыл бойы Мерремнің экспериментін еш хирург қолдамай авторды сықаққа айналдырған. Мәселен, Диффенбах бүл тәжірибені автордың сандырағы (бред и грезы) атайды. Мүндай операция науқастың өлімін жақындатады деп есептелінеді, сондықтан оны орындауға болмайды деп 1850-1860 жылдарының өзінде саналатын.

1842 ж. В.А.Басов қарын свищін жасап, қелешекге кездесетін көптеген сұрақтарды шешкен.

Хирургиялық практикаға асептика мен антисептика шараларының енгізілуі операциялық тәсілдердің дамуына кең жол ашты.

Көптеген операциялардың орындалу техникасы экспериментте жүрзізіліп, олардың нәтижесі хирургтерге көрсетілді.

1872 ж. Пеан (француз) бірінші болып қарын пилерусының резекциясын жасады. 1880 ж. Поляк хирургі Ридитер қарынның екінші резекциясын орындады, бірақта ауру операциядан қайтыс болды.

Осы жылы немістің ұлы хирургі Теодор Бильрот қарын резекциясын үш рет жасады. Бильрот орындаған резеқаияның техникасы мынадай еді - пилорус бөлімі алынып тасталынған қарын қалдығына ұлытабар ішегі жалғанған (гастродуоденостомия). Кейінде бұл тәсіл қарын резекциясының бірінші түрі (резекция желудка по способу Бильрот - I) аталды (I).

Кейінірек Бильрот қарын резеющясының екінші тәсілін ұсынды. Бүл тәсілде қарынның қалдығымен ащы ішек жалғанып, үлытабар ішегінің культесі тігіліп толық жабылады. Бүл тәсіл қарын резекциясының екінші түрі немесе резекция желудка по методу Бильрот - 2 (В II -гастроеюностомия) аталады.

Қарын язвасын операциямен емдеуде неге гастроэнтероанастомоз немесе баска полиативті операциялар емес резекция бұрын қолданылған деген сұраққа С.С.Юдин келесі жауап береді. Алғашқы гастроэнтероанастомоз (Бельфлер) резекция операциясы кең қолдана басталғаннан соң орындалған. Николадони қарын рагіне резекция операциясына қатысып тұрып - резекция орнына ісіктен жоғарыда қарынмен ащы ішек арасында анастомоз (обхотной анастомоз) мүмкіндігін ойланған.

Бүдан соң передний гастроэнтероанастомоз орындала бастайды. Бірақ бұл операциядан соң порочный круг (жалғанған ішек пен қарын арасында) пайда болатындығы анықталынады. Бұған қарсы (Браун) қосымша энтеро-энтероанастомоз орындалуы қажеттілігін анықтады.

Кейінірек Бильроттың ассистенті Хакер (Hacker) задний гастроэнтероанастомоз техникасын ұсынды.

20 ғасырдың алғашқы 25 жылдарында қарын язвасын емдеудің негізгі түрі гастроэнтероанастомоз саналды. 1925-40 жылдары арасында гастроэнтероанастомоз қөптеген асқыныстарға (пептическая язва, кровотечение, превращение язвы в рак) соғатындығы анықталып хирургтердің көпшілігі резекция жасалуын қолдайды. Бүдан соң гастроэнтероанастомозды немесе резекцияны қолданушылар 'арасында ұзақ уақытқа созылған керіауыздық (разногласие) басталады. Ақыры (1946ж.) резекцияның дұрыстығы дәлелденіп одан соң асқыныстардың сиреқ байқалатындығы анықталынды. Дегенмен, қазіргі уақытқа дейін язва ауруын операциямен емдеудің жақсы нәтижелі тәсілдері іздестіріліп отыр. Қазір қарын резекциясының бірнеше тұрлері (экономная, ступеньчатая, Бильрот 1-2, гастроэнтеростомия с межпетельным анастомозом, резекция с кишечной вставкой, ваготомия) қолданылады.

Бірақта операцияның ақырғы талабы қарын қышқылын төмендету болатындығынан резекция радикалды (қарынның 3/2 алынуы) болуы қажет.

Резекция эндотрахеалды наркозбен орындалады. Бүрынғы уақыттарда С.С.Юдин, А.Г.Савиных спинномозговая анестезия қолданатын.

Операция іштің жоғарғы орталық жолымен жасалады.

Операциядан соң алғашқы қүндері (1-2-3) ауыздан су ішкізілмейді. Ерітінділер парентералды жіберіледі. Олардың жалпы мөлшері 2-3 литрден кем болмайды. 24 сағаттан соң жылы тәтті чай жұтқызуға, ал 2-3 күннен бастап 2 жұмыртқа, фрукталар соктары, 4 күннен -сорпа, суп, компот, сары май, ботқа, жұмыртқа, қефир ішкізіледі. 7-8-Күннен бірінші (язвенный) диетаға көшіріледі.

Операциядан кейінгі кезеңде келесі асқыныстар кездесуі мумкін:

а) Ішекке немесе ішке қан ағуы . Бүның алдын алу операция устінде қесілген тамырларды жақсылап байлау немесе электрокоагуляциялау (гемостаз)

б) Перитонит - ұлытабар ішегінің жарасының (кулътя) тігінінің немесе қарын мен ішек арасының анастомозының сапасыздығынан ішқе инфекция жайылуы себебінен басталады. Бүл аскыныстарды азайту үшін ұлытабар ішегінің культясін жабудың (тігудің) көптеген тәсілдері ұсынылған (кисетный,2х-3х рядный шов, укрепление сальником, капсулой поджелудочной железы). Ішектің немесе анастомоздың тігін қемістігінен басталатын перитонитгің алғашқы көріністері анықталысымен ауру қайта операцияға алынып қосымша ушивание және іш (лаважы) тазартылып жуылуы және тампонадасы орындалады. Кешікпей орындалған операция язвадан соңғы науқастың өмірін сақтайды.

Өкінішке сай рактен соңғы перитонит өте ауыр және бұндай ауруларда қайталанып жасалатын операция (релапаротомия) жақсы нәтиже бермейді, өйткені рактегі қарын қышқылының төмендігі іште бактериялардың тез өсіп - өнуіне, жайылуына жол ашады да аз уақытта ауыр перитонитке ұшыратады.

в) Пневмония .. Оның алдын алу үшін жараның ауыруын басу (обезболивающее), тыныс упражнениялары, инголяция, горчичник, протирание спины, поварачивание больного, антибиотикотерагшя пайдаланылады.

г) Зәр шығарудың қиындануы,Іш кебуі. Бүлардың алдын алу үшін операциядан бұрынғы даярлық және операциядан соң ауруды төсекте ұзақ жатқызбай тез қозғау және аяғына тұрғызу қажет.

Гастроэнтероанастомоз операциясы одан соң әр түрлі асқыныстар (пептическая язва, қайта пайда болған язва, гастрит) жиі байкалуына байланысты өте сирек (на длинной кишечной петле с Брауновским анастомозом) крлданылады.

Бильроттың екінші тәсілімен орындалатын резекциядан сон да көптеген асқыныстар мүмкін (лоқсу, құсу, тәтті, сүт қосылған тағамдарды қабыддай алмау, жүдеу). Бұл асқыныстарды агастралды астения немесе демпинг - синдромы) dumping syndrome), резекционная болезнь атайды. Бүл синдромның себебі ұлытабар ішегінің ас қорытуға қатынаспауы. Билърот П-да тағам ұлытабар ішегіне енбей, оны айналып өтеді. Демпинг - синдромде екі түрлі (механическая и функциональная) асқыныстар байқалады. Қарын қультясында резервуарлық және моторлық жағдай нашарланады. Ішектегі эвакуация шапшанданады да ол іш өтуіне, тагам сіңбеуіне, аурудың жүдеуіне үшыратады. Углеводты алмасу процессі бұзылады. Аталған асқыныстардың алдын алу үшін резеқцияны Билъроттың бірінші тәсілімен орындау қажет деп есептеледі Бірақта Бильрот I ұлытабар ішегінің язвасында, малая кривизнаның жоғары орналасқан язваларында қолдану қиын.

Сондықтан ұлытабар ішегінің төмен орналасқан, алынуы қиын язваларында қарынның паллиативті (язвасыз) резекциясы (резеқция на выключение язвы) жасалады. Язва ұлытабар ішегінін культясында қалады. Бүл операция 1918 ж. Финстерермен ұсынылған. 3/2 бөлігі алынған қарыннан қышқыл аз шығатындығы және ұлытабар ішегінен тағам өтпеуі химиялық және механикалық әсерлерді жойып язваның жазылуына қажетті жағдай туғызады. Бірақта орнында қалдырылған язвадан қан ағуы қауыпы сақталады.

Бүдан 40 жыл бұрын язва науқасын блуждающий нервті кесумен емдеу ұсынылған. Нервті кесу қарын шырынының қышқылын азайтады. Дрегстедпен (Dregstedi) ұсынылған бұл операция ваготомия аталады. Ваготомия қарын қышқылын азайтумен қатар ішектер және қарын жұмысын бұзады (атония), язва рецидивіне соғады. Сондықтан ваготомияны язва ауруының барлық түрінде шипалы операция деп санауға болмайды.

Кейінгі жылдары (стволовая) жалпы ваготомия орнына селективная (блуждающий нервтің қарынга кіретін жеке бұтақтарын қесу) ваготомия қолданылады.

Көбінесе селективті ваготомияны дренирующая операциямен (пилеро пластика, гастроэнтеростомия) қоса орындайды. Кейде селективті ваготомияға қоса антрумэктомия жасалады. Қарын "кьппкылының азайуы әсерінен бұл операциядан соң язва рецидиві сирек кездеседі. Кейбір хирургтер қарын резекция сын да селективті ваготомиямен аяқтайды.

Резекциямен алынған қарынды ішек жалғап үлкейту (кишечная вставка на ножке) идеясы ертеден белгілі болатын.

Шумакер (Schoemaker, 1911 ж.) экспериментте қарынды оның кривизнасынан даярланатын түтікшемен алмастыруды, ал П.А.Куприянов (1924 ж.) қан тамыры сақталынған ішекпен қарын кемістігін толықтандыруды ұсынған. Қарынның кесіліп алынған бөлшегінің орнына ащы немесе тоқ ішеқтен даярланған "құрақ" арқылы қарынмен ұлытабар ішегі жалғанылып ішек-қарынның "үзіліссіздігі" сақталады. Тағам "құрақ" арқылы қарыннан үлытабар ішегіне еніп онда өтпен, панкреатический сокпен араласып толық қорытылады.

1938 ж. Е.И.Захаров (Симферополь) Мәсқеүде хирургтер үжымына осындай ішек "құрақтарын" пайдаланумен орындалған операциядан кейінгі ауруларды көрсеткенде Ю.Ю.Джанелидзе, В.А.Шаақ, А.М.Заблудовский бұл тәсілді қатаң сынап бұндай операцияны орындауға болмайды деп шешкен. Захаров хирургтер алдында бұл проблеманы қайта көтереді. Оған дейін ол осы тәсілмен барлығы 13 ауруды емдеген. Хирургтердің көпшілігі бұдан кейін де аталған операцияға қарсы болды.

1962 ж. Вангенстен (Wangensteen) қарынға өткізілген түтікше арқылы мұздатқыш сұйық (су қосылған спирт) жіберіп "физическая гастроэктомия орындауды ұсынады. Қарынды ұзақ уақыт мұздату қарын қышқылын азайтады, пепсіннің әсерін бәсеңдетеді, қарында қан айналысы бәсенденеді, іштің ауыруы басылады, кекірік, қыжыл жоғалады. Бұл тәсіл язвадан қан ағуын тоқтатуға пайдаданылады.

Сонымен қорыта айтқанда қарынның язва науқасын операциямен емдеудің негізгі тәсілі болып Билъроттың бірінші және екінші операциясы, және селективті ваготомияға қоса орындалатын пилоропластика, гастроэнтеростомия немесе эқономды (антружэктомия) резекция саналады.

• Ауыру /боли/- пептические, спастические, восполительные

• Құсу /рвоты/- рефлекторные, механические- при нарушении эвакуации

• Қан ағуы / кровотечение/- скрытые, явные, умеренные, профузные

Қаллезденген және пенетрацияланған ойық жараның көріністері:

а/ Изменение характера болей- ауыру тұрақты, күшті, түнгі ауыру, арқаға шабуы / иррадиация в спину/

б/ Іш бетінің қатаюы.

в/ Лейкоцитоз, СОЭ шапшандылған, диастаза көбейген, қанда билирубин көтерілген.

г/ Аумақты «ниша»

д/ Консервативті емнін шипасыздығы

Ойық жараның малингизациялануының көріністері:

а/ Ауыру сезімінің өзгеруі: Ауыру тұрақты және оның күші бәсенденген, ауыру тағам қабылдауымен байланссыз.

б/ Аппетит нашарланған, науқас жүдеген, «жасырын» қан ағуы, СОЭ шапшандаған, асқазан / согі/ секрециясы төмендеген, дефект наполнения, язва жиектерінде инфильтрациялы вал.

в/ Биопсияда- атипиялы клеткалар анықталуы.

Привратник және ұлтабар ішегінің стенозының көріністері:

• Эпигастральды аймақтын сыздап ауыруы тұрақты.

• Бұрын қабылданған тағаммен құсу.

Стеноз кезеңдері: Компенсация, Субкомпенсация, декомпенсация кезеңі. Стенозға шалдыққан науқасты операцияға даярлау принциптері:

• Су- электролиттер кемістігін толтыру.

• Қышқыл- сілті тендестігін толтыру

• Белок кемістігін толықтандыру

• Асқазан тонусын дұрыстандыру

• Асқазан кілегейлі қапшығының және язва айналысының қабынуын басу.

Ойық жара прободиясының кезеңдері :

Шок, эйфория кезеңі. Перитонит кезеңі

Гастродуаденальды қан ағуын емдеу тактикасы:

1. Жедел рентгенді немесе эндоскопиялы тексеріс

2. аяқтарын көтеріп төсекке жатқызу

3. Әрбір 30 минут сайын қан қысымын және тамырын өлшеу

4. Қан анализі: қан тобы, резус факторы, гемаглобин, гематокрит, мочевина, креатинин, электролиттер, қышқыл- сілті жағдайы.

5. Тері астына I%-1 мл. Морфий

6. Асқазанға зонд енгізу/ қан ағуын бақылау үшін қайталап аспирациялау, физиология ерітіндісімен жуу, 1:1000-20 мл. Адреналин қосып

7. Эпигастральды аймаққа /асқазанды/ салқын қойып мұздату

8. Аққан қан мөлшерін толықтандыру / қан, плазма, алмастырғыштар/

9. Питуитрин 15-20 ед. Көк тамырға

10. Асқазан секрециясын басу

11. Диета

12. Кислородо терапия

13. Куық катетеризациясы /контроль за диурезом/

14. Клизма /Ішек арқылы улануға қарсы/

15. Аталынған консервативті емге көнбеген қан ағуында- операция. Ішек- қарынан тоқтамай қан ағуының организмге әсері

• Шок

• Бүйрек кемістігі /гипоксия/

• Печеночная недостаточнсоть / бауыр кемістігі/

• Инфаркт / кислородное голодание миокарда/

• Гипоксия мозга / отек мозга/

• Ішекке төгілген қанның белоктары гидролизденуінен улану.