4.6. Ұйқы безінің ісіктері

1. Қатерсіз ісіктер:

а) Инсулома (бета клеткалы аденома) - ісік клеткалары инсулин шығарады. Ол гипогликемия синдромын береді.

б) Улъцерогенді аденома (гастринома) - ұйқы безінің инсулин шығармайтын клеткаларынан өседі. Бүның клеткалары гастрин шығарады.

Гастрин қарынның шырышты қабатынан тұзды қышқылдың көп шығуына соғып қарын және ұлытабар язвасына ұшыратады.

Гастриноманың 60% қатерлі ісікке жатады, ол лимфа бездеріне, бауырға, өкпеғе, брюшинаға, теріғе метастаз береді. Золлингер-Элиссон синдромын береді.

Диагноз УЗИ және компъютерлі томография, селеқтивті целиақография көмегімен анықталады.

Үйқы безінің аденомасы қапшығымен қоса алынып тасталады.

Синдром Золлингера-Элиссона 3 түрлі емделеді:

1) Язваланған қарынды алып тастау

2) Ісікті алып тастау. Ісіктің көптігі және қатерленуі бүл операцияның нәтижесін нашарландырады

3) Блоқаторлармен (циметидин, ранитидин) қарын секрециясын бәсеңдету.

Ұйқы безінің рагі -

Барлық қатерлі ісіктердің 2-7% жетеді. Ер адамдар әйелдерден екі есе жиі ауырады. Рак бездің басында (70%) өседі. Көбінесе аденоқарцинома өседі. Ісік тез арада жалпы өт жолына, ұлытабарға, қарынның антралды бөлігіне және денесіне, кұрделі қантамырларына шабады. Бауырға, өкпеге, бүйрекке, сүйекке гематогенді жолмен жайылады.

Науқас ұйқы безінің функциясы бұзылуынан, диспепсиядан, шаршампаздықтан, ішінің ауырсынуынан, кейде іш өтуінен басталады. Одан соң - арықтау, дене сарғайуы, іш ауыруы күшейеді. Іш ауыруы, жамбасқа, белге (опоясывающая) шабады. Курвуазье симптомы (созылып ұлкейген, ауырмайтын өттің анықталуы).

Диагнозды анықтау үшін рентгенді, компъютерлі, УЗИ текерістері қолданылады.

Үйқы безінің рагінің алғашқы кезеңінде радикалды операция қолданылса, кейінгі кезеңде паллиативті операциялар қолданылады.

4.7. Ұйқы безінің науқастарын айыру

Ұйқы безін қөру, пальпация немесе перкуссиямен тексеру мүмкін емес. Бұнымен қатар ол организмнің жағдайы үшін өте маңызды ас қорыту системасының гастродуоденалды, гепатобилиарлы жүйелерімен функционалды тығыз байланысты. Қазіргі уақытта панкреатиттің диагностикалық 80 астам тесталары белгілі.

Үйқы безі науқастарының түрлері:

1. Туа байқалатын пороктері:

а) Сақинаға ұқсас үйқы безі

б) Үйқы безінің кистозды фиброзы немесе Ландштейнер-Фанкони-Андерсен синдромы.

2. Үйкы безінің тұберкулезі

3. Үйқы безінің сифилисі

4. Үйқы безінің паразитарлы науқастары

5. Үйқы безінің кистасы - травмадан, жедел панкреатиттен сон байқалады.

6. Үйқы безінің қатерсіз ісікгері (аденома, липома, миксома, ангиома, шваннома, хондрома) өте сирек, аутопсияда анықталады.

7. Жедел панкреатит

8. Созылмалы панқреатит.

1. Созылмалы панкреатитте шірік иісті каше түсті дәрет көп шығады кейде запор. Тагам толық қорытылмауында дәрет қөп, бірақта диарея жоқ. Бауыр, көк бауыр және ұйқы безі үлкейеді. Гиперхромды немесе гипохромды анемия, нейтрофильді лейкоцитоз, СОЭ көтеріңкі. Үйқы безінің сыртқы және ішкі секреторлы функциясы бұзылады. бұның әсерінен панкреатитті ферменттер зәрде - амилаза, қанда - липаза, трипсин, трипсин ингибиторлары көбейеді, дуоденалды сұйықта - амилаза, трипсин, липаза, щелочная фосфотаза көбейеді. Обзорлы рентгенограммада ұйқы безінің қатандағандығы, онда тас пайда болғандығы, қарынның немесе ұлытабар ішегінің ығыстырылғандығы, деформацияланғандығы, бездің - үлкейгендігі, Фатер еміздігінщ ісінуі және үлкейуі (Фростберг симптомы), дуоденит анықталады.

9. Үйқы безінің рагі - ақырғы жылдары жиіленіп, 100 мың адамның 2,9-де кездесіп отыр. Шылым шегушілерде науқас 2,5 рет жиі байқалады.

Концерогендермен қатынасу, қантты диабетпен, созылмалы панкреатитпен ауыру ұйқы безі рагіне ұшыратқыш себептер саналады.

V – ТАРАУ. ЖАЙЫЛҒАН ІРІҢДІ ПЕРИТОНИТ

- Peritonitis purulenta diffusa