4.4. Созылмалы панкреатит-

- деп ұйқы безінің ұзаққа созылған науқастарының әсерінен фиброзге немесе шеміршектеніп катайуына ұшырауын атайды.

Әр қашанда созылмалы панкреатит жедел панкреатиттің ақыры болады. Бұл наукас ұзіліссіз дамып жиі-жиі ауырланып ақыры бездің фиброзымен немесе шеміршектенуімен (обызвествление) аякталады. Кейде панкреатиттщ жедел түрі анықталынбай емделеді. Ұйқы безінің фиброзденуінде оның сыртқы одан соң ішқі секреторлы қасиеті жоғалады. Без тырысады (сморщивание), қішірейеді, қатайады (шеміршектенеді).

Созылмалы панкреатиттің түрлері:

1) Хронический рецидивирующий (қайталанғыш)

2) Болевой (ауырғыш) панқреатит

3) Ауырмайтын (безболевой панкреатит)

4) Ісікке ұқсас (псевдоопухолевый) панкреатит.

Созылмалы панкреатиті емдеу шарттары (талаптары):

1. Ауыру сезімін басу

1. Бездің өзгерісін бәсендету

3. Ішкі және сыртқы секреторлы бұзылыстарды бәсеңдету

4. Асқыныстарға қарсы шаралар

Консервативті емдер арасындағы ең маңыздысы - лечебное питание. Дұрыс ұйымдастырылған диета аурудың дамуын басады. Ұйқы безінің жұмысын күшейтетін тағамдар (приправы, ет, балық консервалары, арақ- шарап, бұршақтар, пияз, капуста, картофель) берілмейді. Диета негізінде углеводтардан құралады, бірақта клетчаткалар аз болуы қажет. Тәулігіне қабылданылатын майдың мөлшері 50-70 г. аспауы қажет. Белоктер қажеттігі қаймағы айырылған сүтпен және сүт продукторларымен қамтемесіздендіріледі. Азғана арық ет, балық, бір жұмыртқа, фруктовые соки, кампоттар қабылданылады. Науқастың қайталанған кезеңінде жедел панқреатиттегідей режим сақталады.

Диабетпен асқынған ауруды диабеттің емдеу шартымен емдейді.

Үйқы безінің сыртқы секрециялық қасиеті нашарланғандарға панкреатин 0,5-1 г. 3-4 реттен ішкізіледі. Бұған қоса өт кемістігін басатын препараттар-холензим 0,5 - 3-4 рет ішкізіледі.

Инфекц:ияға қарсы антибиотиктер - биомицин, террамицин, мицерин егіледі. Витаминдер А, С, К, В егіледі. Санаторлы - курортты емдеу (Есентуки, Железноводек, Трусковец) пайдалы.

Созылмалы панкреатитті операциямен емдеу:

1. Аурудың себебі созылмалы холецисто-панкреатит болса - өт алынады, өт жолының тасы алынады.

2. Стенозирующий папиллитте – трансдуоденалды сфинктеротомия, Одди сфинктерін созып кеңейту.

3. Ұйқы безінің фиброзінде (без өзегі тарылмаса) латеральная холедоходуоденостомия орындалынады.

Негізі, созылмалы панкреатиттің операциямен емделуі киын және жақсы нәтижеге сирек жеткізеді. Сондықтан кейде өте ауыр қосалқы Комбинированные, өт жолдарына, ұйқы безіне және оның тамырларына, ішекке) операциялар қолданылады.

Бұл өте ауыр және емделуі қиын науқастың алдын алу үшін жедел панкреатитті сапалы емдеу қажет. Және науқасқа қажетті диеталық (консервативті) емді дұрыс пайдаланудың маңызы зор.

4.5. Ұйқы безінің кистасы және жыланкөзі

Ұйқы безінің кистасында бездің өзінде немесе оның айналасындағы тканъдерде жұқа капшық астына сүйық жиналады. Киста еркектермен әйелдерде бір қалыпта - кездеседі. Кистаның келесі түрлері бар:

1. Іштей пайда болатын (врожденные, дизонтогенетические) бездің және тамырларының аномалия сы

2. Жүре пайда болатын (приобретенные)

а) ретенциялы - шырын тамырларының тарылуы, таспен, ісікпен бітелуінде

б) дегенерациялы - панкреонекроздің, без жарақатының, ісігінің әсерінен

в) пролиферациялы - цистаденома, цистаденокарцинома

г) паразитті кисталар - эхинококк, цистицерк.

Истинные кистаға - врожденные және ретенционные, цистаденомы және цистаденоқарциномалар жатады. Бүларда кистаның ішқі қабырғасы эпителиймен жабылған. Истинные барлық ұйқы безі кисталарының 20% - қүрады. Олар онша үлкен болмайды, сондықтан олар кездейсоқ теқсерістерде анықталады.

Ложные кисталар ұйқы безі кисталарының 80% құрады. Олар панкреонекрозден, бездің жарақатынан соң басталады. Олардың ішкі беті грануляциялы тканмен жабылған, ал іші сүйықпен және некрозденген тканьмен толысқан. Ложная кисталарда 1-2 литрге дейін серозалы, іріңді, қан аралас экссудат болуы мұмкін. Үлкен киста бауырды жоғары, қарындй төмен ығыстырады, немесе қарынды жоғары, ал көлденең тоқ ішеқті - төмен ығыстырады. Үлкен кисталардың клиникалъгқ көріністері - қөрші мүшелерді қысудан жөне ығыстырудан басталады. Іштің жоғарғы бөлімінің ауыруы, диспепсия, науқастың жалпы жағдайының бұзылуы - әлсізденуі, жүдеп-жадау, әр уақытта дене қызуы, іште ісік пайда болуы. Ісіқ домалақ, сопақша, беті тегіс. Канда ферменттердің мөлшері болмашы жоғарылайды. Рентгенмен тексергенде - ішкі мүшелердің өз орнынан ыгысқандығы байқалады.

Диагнозды УЗИ және қомпьютерлі тексеріс анықтайды.

Үйқы безінің кистасы - операциямен емделеді.

Ұйқы безінің жыланкөзі ..

Без тамырларының (протогінің) сыртқы ортамен немесе ішкі мүшемен байланыстылануы. Свищтің сыртқы (теріде ашылатын) және іттткі (ішкі қуыс мүшемен қатынасты) түрлері бар. Сыртқы свищтер қөбінесе бездің ашық жарақатынан немесе безге жасалған операциядан кейін байкалады.

Ішкі жыланкөздер - деструктивті панкреонекрозден, кистадан соң басталады.

Толық сыртқы жыланкөзде онық сыртқы тесігшен 1-1,5 л. без шырыны ағады, ал жартылай свищте бірнеше мл. шырын ағуы мүмкін. Свищтің асқынысына сай одан таза шырын немесе ірің аралас сүйық ағады. Аққан шырын свищ тесігі айналасынын терісінің мацерациясын шақырады, шырынның көп ағуы науқастың жағдайын бұзады - белокті, майлы, углеводты алмасу процесстері бүзылады, су, электролиттер, қышқыл - сілте теңдестігі нашарланады, дене құрғақтанады, адинамия, кейде кома байқалады.

Жартылай жыланкөздер консервативті тәсілмен емделеді: (белокпен бай, углеводтермен кедей диета, цитостатикалы және спазмолитикалы дәрілер).

Теріні күту, свищке енгізілген дренаж арқылы свищті тазарту, су қышқылының әлсіз ерітіндісімен жуу. Толық свищтер операциямен емделеді.