Эрүл-менд

Эрүл-менд болхин төлә күүнд эркн кергтәнь нарн, аһар, усн һурвн мөн. Эдниг чикәр эдлхлә, гем-шалтг уга, чиирг болхнь лавта.

Нарн, нарна толь күүнә цусиг ясрулна, күүнә цогцин өңгинь сольна. Нарн цогц деер хурдг олн зүсн микробсиг алҗ уга кенә. Цогцан нарнд зөвәрнь ээҗәх кергтә. Зуг энүг кемҗәһәр давулх кергтә. Дегд удан наршлхмн биш.

Дегд удан цогцан халулхла, күүнә арсн шатна, толһа экләд өвднә, нөр тату болна.

III. Бәәлһнә нерн

А1. Чик үгинь орулҗ бичтн:

1. Кү, күүнә нер, эрдм, элгн-сад медүлҗәх үгмүд _________ гидг сурврт хәрү өгнә.

а) юн?

ә) кен?

б) яһна?

А2. Харар барлата үгин чик сурвринь темдглтн:

1. Арат – мектә аң. 2. Селәнә өөр ут һол бәәнә. 3. Тосхач гер бәрнә.

а) кен? а) ямаран? а) юн?

ә) юн? ә) юн? ә) кен?

б) яһна? б) кен? б) ю кенә?

Ә1. Бәәлһнә нерд кергтә ормднь орулҗ бичтн:

1. Мини ______________ багшар көдлнә.

2. Нүүдлән ______________ бичкн хар кичг.

3. Хаврин теегт олн зүсн _________________ урһна.

4. Ээҗин ______________ мууһар үзнә.

5. Деерәс көвкр цаһан ______________________ унв.

6. Альма сәәхн көк __________________ толһадан боов.

7. ________________ сурһулян сәәнәр сурна.

8. Эцк нанд сәәхн __________________ белглв.

9. Эрднь сурһуль сурхдан дурта, нег чигн ___________________ дутахш.

10. Мини ах әәрмд церглнә, энүнәс дару-дарунь __________________ ирнә.

Орулх үгмүд: бичг, цасн, бичүр, урһмл, кичәл, эк, мис, нүдн, альчур, Саглр.

Ә2. Дора бәәх сурврмудар өггдсн үгмүдиг салһҗ бичтн:

Кен? Юн?

Меклә, эгч, чолун, таңһч, һаһа, делгүр, ааһ, аав, Киштә, зурач, мөсн, билг, арсч, наһцх, хора, дү көвүн.

___________________________ __________________________________

___________________________ __________________________________

___________________________ __________________________________

___________________________ __________________________________

___________________________ __________________________________

___________________________ __________________________________

___________________________ __________________________________

___________________________

___________________________

Б1. Зәңгст бәәх кен? юн? гидг сурврмудт хәрү өгчәх бәәлһнә нерд татасар темдглтн:

Кеер, модн заагт зерлг альмна нег модн урһҗ. Тер моднас намртнь ишклң альмн унна. Шовуд альмиг чоңка бәәҗ идәтәһинь идчкнә. Нег идән һазрт унад даргдна. Хаврин чиигтә һазриг нарн халулхла, тер идәнәс альмна модн урһна.

Садовник эвинь олад, модыг малтҗ авад, эврәннь сад дотр, сән һазрт суулһна.

А. Чик үгинь орулҗ бичтн:

1. Хальмг келнд _______ киисквр бәәнә.

а) 6

ә) 9

б) 8

2. Төргч киискврин чилгчс _____________________ .

а) д-т

ә) а-ә, ин-ын, н

б) ас-әс

3. Гемнгч киискврин чилгчс _____________________ .

а) ар-әр

ә) иг-ыг, г

б) та-тә

Ә1. Киискврмүд чик даранднь хураҗ бичтн:

Өггч к., гем.к., нер. к., төр. к., бүрд. к., хам.к., һар. к., ниил. к., зал. к.

1.___________________

2.___________________

3.___________________

4.___________________

5.___________________

6.___________________

7.___________________

8.___________________

9.___________________

Ә2. Киискврмүд сурврмудтаһинь ирлцүлҗ бичтн:

Н. к. кенүр? юунур?

Т. к. кенлә? юунла?

Ө. к. кенәс юунас?

Г. к. кен? юн?

Б. к. кенә? юуна?

Н. к. кентә? юута?

Х. к. кениг? юуг? ю?

Һ. к. кенәр? юуһар?

З. к. кенд? юунд?

Ә3. Киискврмүд чик даранднь тәвәд, сурврмуд болн үгмүдинь ирлцүлтн:

Н. к. юунур? Модна

Т. к. юута? Салькнд

Ө. к. юунас? Кермәр

Г. к. ю? Төрскнүр

Б. к. юн? Иҗләс

Н. к. юунд? Тугин

Х. к. юуһар? Хонгта

Һ. к. юунла? Хө

З. к. юуна? Үкрлә

Школ

А. Чик үгинь орулҗ бичтн:

1. Нерәдгч киискврт бәәх бәәлһнә нерд _____________ сурврмудт хәрү өгнә.

а) кенә? юуна?

ә) кен? юн?

б) кенд? юунд?

2. __________, ___________ бәәх бәәлһнә нерд зәңгин һол мөч – нерлгч болна.

а) Төргч киискврт

ә) Нерәдгч киискврт

б) Өггч киискврт

Ә1. Нерәдгч киискврт бәәх бәәлһнә нерд зәңгд ямаран мөч болҗахинь татасар темдглтн:

1. Элст – Хальмг Таңһчин хотл балһсн.

2. Элстд тосхлһна халхар ик көдлмш кегдхмн.

3. Элстд кесг школмуд, лицеймүд, делгүрмүд көдлнә.

4. Хальмг Таңһчд олн келн улс бәәнә. Орсмуд, хальмгуд, украинцнр, хасгуд болн нань чигн келн улс ни-негн бәәнә.

5. Кезәнә зан чон хойр бәәҗ.

6. Цаһан аю киитн Арктикин мөсн деер бәәдмн.

Ә2. Зәңгин нерлгчс сурвртаһинь салу буулһҗ бичтн:

1. Күүкд шуугад сурһульдан одцхав. ____________________ _____ _____

2. Кезәнә өвгн эмгн хойр бәәҗ. ______________________________

3. Зурмн, хулһн буудя иднә. ______________________________

4. Мана сад заагт альмна модн бәәнә. ______________________________

5. Дорҗ теңгсин көвәд күрәд ирв. ______________________________

6. Иҗл һол намрин сармудт бас сәәхн. _____________________________

7. Өрүһәр будн бәәнә. _______________________________

8. Үвлд уулмудар цасн элвгәр унна. _______________________________

9. Урһа модн аһариг шора-тооснас харсна. __________________________

Б1. Хавсрт бәәх үгмүдиг нерәдгч киискврт тәвәд, зәңгс чикәр бичтн:

1. Кезәнә кер һалзн хуцта (Кеедән) гидг (өвгтә) бәәҗ.

________________________________________________________________

2. Ширән хаҗуд кевс деер нохан (кичгин) кевтнә.

________________________________________________________________

3. Ө-шуһу моднд цуг аңгудын кел меддг (күүнәс) бәәҗ.

________________________________________________________________

4. (Кермниг) моднас моднур һәрәдҗ бәәһәд, генткн алдрад унна.

________________________________________________________________

5. (Витян Эрнцнә) хойр өдрин дуусн гишң миислә көөлдәд һарна.

________________________________________________________________

6. Хойр (көвүнүр) селгәдәр үүрәд, удлго эмгнә герт ирцхәв.

________________________________________________________________

7. (Керәһәс) нисч йовад, дора цаяхаг үзнә.

________________________________________________________________

8. (Нохала) эзнәннь гериг хардг, малынь хәрүлдг, өлг-эдинь хәләдг бәәҗ.

________________________________________________________________

9. (Заныг) ундасад, ус хәәһәд йовҗ йовад, чальчаг ус үзнә.

________________________________________________________________

А. Чик үгинь орулҗ бичтн:

1. 1-гч багин н эцүстә үгмүд төргч киискврт ________ гидг чилгчс авна.

а) ын-ин

ә) а-ә

б) н

2. 2-гч багин цуг наадк хадвр эцүстә үгмүд төргч киискврт _________ гидг чилгчс авна.

а) а-ә

ә) ын-ин

б) н

3. 3-гч багин эгшг эцүстә үгмүд төргч киискврт _________ гидг чилгчс авна.

а) ын-ин

ә) н

б) а-ә

Ә1. Төргч киискврин чилгчсиг үгмүдләнь ирцүлтн: (а-ә, ин-ын, н)

Торһа_____ Төгә______ Самбр______

Зурмн_____ Цаасн______ Эрс______

Класс_____ Һаха______ Хаша______

Терз______ Төрскн______ Дегтр______

Бүшмүд______ Чирә______ Хора______

Хумсн_______ Элст______ Көлгн______

Шил_______ Әмн______ Частр______

Ә2. Төргч киискврин чилгчс тәвтн:

1. Яман____ үсн күүнә эрүл-мендд олзта.

2. Школ____ хөөн сурһульчнр хәрцхәв.

3. Шаазһа_____ сүл ут.

4. Өлзәтә миис_____ кичглә наадна.

5. Һол_____ амнд шар элсн бәәнә.

6. Теег_____ өвсн заагт хатханчг урһна.

7. Модн______ ац деер дала шовун сууна.

8. Туһлмуд заагт хөөн______ хурһн йовна.

9. Гер_____ ора деер шар-цоохр туг делснә.

10. Мөрн_____ махн әмтәхн.

11. Керә_____ җивр чотл хар.

12. Күүкн_____ һарт багла цецгүд бәәнә.

А1. Чик хәрүһинь орулҗ бичтн:

1. Өггч киискврт бәәх бәәлһнә нерд ________ ________ сурврмудт хәрү өгнә.

а) кениг? юуг?

ә) кенд? юунд?

б) кенә? юуна?

2. Өггч киискврт бәәх бәәлһнә нерд _________ чилгчс авна.

а) ас-әс

ә) д-т

б) ла-лә

Ә1. Сурврмудла ирлцңгү чилгчсинь тәвтн:

1. Булһн нил (юунд?) цецг____ дурта, юңгад гихлә эдн олн зүсн өңгәр цецглнә.

2. Һолын (юунд?) мөсн______ бичкдүд дошҗ наадна.

3. Ширә деер (юунд?) цаасн______ оралһата юмн кевтнә.

4. Нуурин (юунд?) усн______ олн зүсн шовуд өөмнә.

5. Өлзәтән бүшмүдин (юунд?) хорма______ хатханчг наалдҗ.

6. Дольган (юунд?) миис______ тәрлктә үс тәвҗ өгв.

7. Хөөнә бичкн (юунд?) хурһн______ ээҗ Альвн гидг нер өгв.

8. Инҗр хальмг (юунд?) цәә_______ тос тәвәд самрв.

9. Эрнцнә (юунд?) киилг_____ сәәхн көшүр бәәнә.

Ә2. Заагдсн киискврмүдин чилгчс тәвтн:

1. Теег______ – төр. к.

2. Күүкн_______ – өгг. к

3. Хө______ – нер. к.

4. Сәәхлә______ – өгг.к.

5. Мөрн_____ – төр. к.

6. Сөө_____ – төр.к.

7. Халх_____ – өгг. к.

8. Хотн_____ – төр. к.

9. Аав______ – өгг. к.

10. Зара_____ – төр. к.

Ә3. Үгмүдиг өггч киискврт тәвәд, зәңгс бичтн:

1. Мини үр хойр давхр гер____ бәәнә.

2. Малын хаша____ олн хөн бәәнә.

3. Үр күүкнь Саглр____ сәәхн альчур белглв.

4. Эн ик дегтр_____ соньн туульс бәәнә.

5. Бичкн күүкнә һар____ ке билцг зүүлһәтә.

А1. Чик хәрүһинь орулҗ бичтн:

1. Гемнгч киисквр ___________________ _________________ дару зогсна.

а) нерәдгч киискврин

ә) өггч киискврин

б) төргч киискврин

2. Гемнгч киисквр _______________ ______________ сурврмудт хәрү өгнә.

а) кенд? юунд?

ә) кениг? юуг? ю?

б) кен? юн?

3. Гемнгч киискврт бәәх бәәлһнә нерд ________ _________ чилгчс авна.

а) д-т ә) иг-ыг, г б) ла-лә

Ә1. Сурврмудла ирлцүләд, үгмүдт чик чилгчс тәвтн:

1. Шин орсн (юуг?) цас___ салькн үләһәд, өндр көрмүд тогтав.

2. (Кениг?) Һәрә____ үүрмүднь һазаран дуудв.

3. Альма школурн шин (ю?) һос____ өмсч ирв.

4. Школын саңгд бәәсн (юуг?) дегтрмүд_____ сурһульчнр цугинь умшв.

5. Багш хамгин сән (кениг?) сурһульч_____ хальмг келнә олимпиадт шүүҗ авв.

6. Мини аав хоштан кесг (ю?) темә_____ өскв.

7. (Кениг?) Сәәхләг экнь герүрн дуудв.

8. Санҗ Адьянас (ю?) бичүр_____ сурв.

9. Эмч (кениг?) көвү_____ шулун эдгәв.

10. Анҗа (ю?) хоран терз_____ уһав.

Ә2. Заагдсн киискврмүдин чилгчс тәвтн:

1. Барс________ (төр. к.) сүүләс бичә бәр, бәрсн хөөн бичә тәв.

2. Сурһуль – медрл_________ (төр. к.) булг.

3. Алты_______ (гем. к.) һазрас авдг,

Медрл_______ (гем. к.) дегтрәс авдг.

4. Харңһу_________ (гем. к.) герл диилдг.

5. Ухан генн________ (гем. к.) диилдг.

6. Алтн бәәрин шар-цоохр туг________ (гем. к.) .

Өмн бийднь хатхгсн бәәдг.

7. Өнчн_______ (төр. к.) кишгнь – сүүднь.

8. Мал асрсн________ (төр. к.) амнь тоста.

А. Чик хәрүһинь орулҗ бичтн:

1. Бүрдәгч киискврт бәәх үгмүд __________________ сурврмудт хәрү өгнә.

а) кенә? юуна?

ә) кенәр? юуһар?

б) кениг? юуг?

2. Бүрдәгч киискврт бәәх үгмүд ____________чилгчтә.

а) ас-әс

ә) ар-әр

б) та-тә

3. Эгшг эцүстә үгмүдт бүрдәгч киискврин чилгч болн уңгин хоорнд салһгч хадвр ______ авна.

а) х

ә) һ

б) д

4. _____ эцүстә үгмүд бүрдәгч киискврт ______ эцүсән геенә.

а) с

ә) н

б) л

Ә1. Бүрдәгч киискврин сурврмуд тәвәд, зәңгс чикәр бичтн:

1. Зурач олн зүсн шир_____ зургуд ширдв.

2. Ав мөр_____ мал хәрүлнә.

3. Чиирг болхин төлә өрүн болһн киитн ус_____ бийән бүдлх кергтә.

4. Хаша хурахин кергт эк Манҗ_____ нөкд кев.

5. Олимпиадт диилвр бәрсн сурһульчнр мөңг______ ачлгдв.

6. Зааг______ салькн ордг, завр_______ ухан ордг.

7. Саглр һаһадан Отхн_______ менд келүлв.

Ә2. Үгмүдиг бүрдәгч киискврт тәвтн, кергтә ормднь салһгч хадвр һ орулҗ бичтн:

Ноха – __________________________________

Темән – __________________________________

Һар – __________________________________

Һасн – __________________________________

Бүшмүд – __________________________________

Цаасн – __________________________________

Керә – __________________________________

Келн – __________________________________

Тоһш – __________________________________

А. Чик хәрүһинь орулҗ бичтн:

1. Ниилүлгч киискврт бәәх үгмүд ___________________ сурврмудт хәрү өгнә.

а) кенд? юунд?

ә) кенлә? юунла?

б) кенә? юуна?

2. Ниилүлгч киискврт бәәх үгмүд _____________________ чилгчс авна.

а) а-ә

ә) ла-лә

б) т-д

3. Ниилүлгч киисквр __________________________________ дару зогсна.

а) өггч киискврин

ә) бүрдәгч киискврин

б) төргч киискврин

4. Ниилүлгч киискврт бәәх үгмүд юмна ______________________ заана.

а) нерәдлһ

ә) ниилвр

б) хамцлһ

Ә1. Ниилүлгч киискврин чилгчс бичтн:

1. Манца школдан Элвг______ үүрлнә.

2. Ноха мис__________ үүрлхш.

3. Сурһульчнрт дегтр______ хамдан нань чигн кергслмүд ирв.

4. Чон аратас меклгдәд, му йовдл______ харһв.

5. Кермн класстан Шуурһн________ хамдан сууна.

6. Дорҗ Мацг_______ дөрлдв.

Ә2. Үгмүдиг төр., өгг., гем., бүр., ниил. киискврмүдт тәвтн:

Зала – ______________________________________________________

Төрскн – ______________________________________________________

Таңһч – ______________________________________________________

Аһар _____________________________________________________________

Теңгр –____________________________________________________________

Амн ______________________________________________________________

Толһа _____________________________________________________________

Көлгн – ___________________________________________________________

Анҗа – ____________________________________________________________

Тоһрун – __________________________________________________________

Гөрәсн – __________________________________________________________

А1. Чик хәрүһинь орулҗ бичтн:

1. Хамцулгч киисквр __________________ киискврин дару зогсна.

а) бүрдәгч

ә) ниилүлгч

б) төргч

2. Хамцулгч киискврт бәәх үгмүд ________________ сурврмудт хәрү өгнә.

а) кенәр? юуһар?

ә) кентә? юута?

б) кениг? юуг?

3. Хамцулгч киисквр юмна __________________ заана.

а) ниицлһ

ә) хамцлһ

б) нерәдлһ

4. Хамцулгч киискврт бәәх үгмүд __________ чилгчс авна.

а) д-т

ә) та-тә

б) ыг-иг

5. Н эцүстә үгмүд хамцулгч киискврт _____________ эцүсән геенә.

а) р

ә) н

б) т

Ә1. Хавсрт бәәх үгмүдиг хамцулгч киискврт тәвәд, чик зәңгс тогтатн:

1. Кезәнә хальмгуд мөңгн бүс________ бүшмүд өмсҗ йовсмн.

2. Хаалһар мөрн_______ күн довтлад йовна.

3. Мана аав дала хөн______.

4. Мини эгч үвлин цагла өмсдг аратын ноосн махла______.

5. Альма үр күүкн_______ хамдан йовна.

6. Байн өдр болһн кичг________ нохад хот күргҗ өгнә.

7. Баазр Дорҗ_______ наадхдан дурта.

8. Ноһала толһа деерән сәәхн (махла).

Ә2. Зәңгс тогтатн:

1. Эндр, салькта, өдр, шүрүн.

_______________________________________________________________

2. чадмг, Эрнцн, көвүн, һарта.

_______________________________________________________________

3. ут, Гилән –, хар, күүкн, үстә.

_______________________________________________________________

4. Мини, кезәнәк, берзтә, ээҗ.

_______________________________________________________________

5. йовна туһлта, үкр, Теегт.

_______________________________________________________________

А. Чик хәрүһинь орулҗ бичтн:

1. Һаргч киискврт бәәх үгмүд ________________ гидг сурврмудт хәрү өгнә.

а) кенәр? юуһар?

ә) кенәс? юунас?

б) кенд? юуг? ю?

2. Һаргч киискврт бәәх үгмүд _________________ чилгчс авна.

а) а-ә

ә) ас-әс

б) ур-үр

3. Һаргч киискврт бәәх үгмүд хамг нег юмнас ________________ чинр зүүнә.

а) үзүлҗәх

ә) эклҗәх, һарчах

б) йовҗах

4. Һаргч киискврт бәәх ______________ эцүстә үгмүдин болн чилгчин хоорнд салһгч хадвр һ тәвгднә.

а) хадвр

ә) эгшг

б) н

Ә1. Кергтә сурврмуд тәвәд, цегин ормд чик чилгчсинь бичтн:

1. Һол булг_____ эклцән авна.

2. Хаврин теег______ сәәхн үнр каңкнна.

3. Күүкд школ______ үдин хөөн һарна.

4. Медрл дегтр______ авдг.

5. Адъян Манҗ______ дегтр сурв.

Ә2. Үгмүдиг һаргч киискврт тәвтн, кергтә ормднь салһгч һ орулҗ бичтн:

Заһсн_____ Зурмн_______ Сурһуль_____

Сала______ Моһа________ Ээҗ_____

Бичг______ Эрвәкә________ Аав______

Гер_______ Зөг_______ Эк_______

Төгә______ Цаасн______ Наһцх______

Төрскн______ Бичүр______ Авһ_______

Теңгс________ Хәәрцг______ Меклә_______

А. Чик хәрүһинь орулҗ бичтн:

1. Залгч киискврт бәәх үгмүд ________________________ гидг сурврмудт хәрү өгнә.

а) кенәр? юуһар?

ә) кенүр? юунур?

б) кенд? юуг? ю?

2. Залгч киискврт бәәх үгмүд _____________________ чилгчс авна.

а) а-ә

ә) ур-үр

б) ар-әр

3. Залгч киискврт бәәх үгмүд хамг нег юмнур _____________________ чинр зүүнә.

а) үзүлҗәх

ә) залҗах, йовулҗах

б) ирҗәх

4. Залгч киискврт бәәх __________________ эцүстә үгмүдин болн чилгчин хоорнд салһгч хадвр һ тәвгднә.

а) хадвр

ә) эгшг

б) н

Ә1. Чик чилгчс тәвҗ бичтн, кергтә ормднь салһгч һ үзг тәвтн:

1. Негдгч классин сурһульчиг ээҗнь (юунур?) школ_______ дахулҗ күргв.

2. Хар керә хәәкрәд, моднас (юунур?) модн______ нисв.

3. Элстәс (юунур?) Москва_________ ик самолёт нисв.

4. Ээҗнь (кенүр?) Кермәш___________ бүлән нүдәр хәләв.

5. Багш Хоңһрин (юунур?) ширә_________ өөрдв.

6. Ноха (юунур?) миис_________ хурдлҗ гүүв.

Ә2. Үгмүдиг залгч киискврт тәвтн:

Зара – ____________________ ___ Занда – _______________________

Беелә – _______________________ Цагда – _______________________

Чирә – ____________________ ___ Киштә – _______________________

Сөөкә – _______________________ Мөрә – _______________________

Зура – _______________________ Махла – _______________________

Ора – _______________________ Така – _______________________

Кирү – _______________________ Шиндә – _______________________

Хора – _______________________ Ова – ________________________

Шора – ____________________ ___ Дегә – ________________________

Герлә – ____________________ ___ Көрә – ________________________

Серә – ________________________ Толһа – ________________________

А. Чик хәрүһинь орулҗ бичтн:

1. Негдгч багин киисклһнд _________________ эцүстә үгмүд орна.

а) эгшг

ә) н

б) хадвр

2. Хойрдгч багин киисклһнд _______________________ эцүстә үгмүд орна.

а) н

ә) цуг наадк хадвр

б) эгшг

3. Һурвдгч багин киисклһнд _______________________ эцүстә үгмүд орна.

а) цуг наадк хадвр

ә) эгшг

б) н

Ә1. Өггдсн үгмүдиг киисклһнә һурвн багар хуваҗ бичтн:

1-гч баг киисклһн: __________________________________________________

__________________________________________________________________

2-гч баг киисклһн: __________________________________________________

__________________________________________________________________

3-гч баг киисклһн: __________________________________________________

__________________________________________________________________

Туг, аһар, йиртмҗ, мөсн, салькн, кирү, төрскн, хотн, хаша, хора, хош, мөрн, үкр, туһл, хурһн, хөн, цә, сө, өрүн, сар, теңгр, шүлг, тууль, келвр, тууҗ, үлгүр, усн, чим, хүрм, сала, туула, чон, ирвсг, арслң, амн, нүдн, келн, цасн, һасн, хулһн, һалун, һаха, моһа, эрвәкә, богшурһа, торһа, ширә, харада, көгшә, махла, серә.

Ә2. Бәәлһнә нердиг нерәдгч киискврт тәвәд, киисклһинь темдглтн:

Хаалһар – _______________________________________

Һосна – _______________________________________

Герүр – _______________________________________

Мекләһүр – _______________________________________

Шората – _______________________________________

Цагта – _______________________________________

Шилтә – ________________________________________

Майгин – ________________________________________

Хувцнд – ________________________________________

Нүднәс – ________________________________________

Бүшмүдтә – _________________________________________

Сурмсгта – _________________________________________

Хөөнүр – _________________________________________

Чикнәс – _________________________________________

Хашаһас – _________________________________________

Ә3. Харар барлата үгмүд буулһҗ бичәд, киисклһинь темдглтн:

1. Делгр олн зүсн ширәс көк зүсинь шүүҗ авв.

2. Ямана үснәс кесн ээзгә йир шимтә.

3. Һахан һурвн кичг шин гермүд бәрҗ авв.

4. Деер нисч йовсн тоһрунас негнь бууһад үлдв.

5. Үвлин цагт туулан ноосн цаһана.

6. Теегин гөрәсиг өдгә цагт шаңг харҗ хәләнә.

7. Хаврин цагт һолын көвәһәр сәәхн цецгүд урһна.

8. Көвүнә һарт ик багла цецгүд бәәнә.

9. Ээҗ альчурин үзүрт цаһан, улан деншг боов.

Янз: ширәс – шир – 2-гч баг киисклһн.

А1. Чик хәрүһинь орулҗ бичтн:

1. Бәәлһнә нерд олн тоодан _____________________ суффиксмүд авч тогтна.

а) ар-әр, та-тә, ас-әс

ә) муд-мүд, д, с

б) а-­ә, д-т, ла-лә

2. Н эцүстә бәәлһнә нерд олн тоодан ________________ суффикс авч тогтна.

а) муд-мүд

ә) д

б) с

3. Эгшг эцүстә бәәлһнә нерд олн тоодан ___________ суффикс авч тогтна.

а) д

ә) с

б) уд-үд

4. Н бишәс цуг наадк хадвр эцүстә бәәлһнә нерд олн тоодан _____________ суффиксмүд авна.

а) с

ә) муд-мүд, уд-үд

б) д

5. Кү, күүнә эрдм, элгн-сад медүлҗәх бәәлһнә нерд олн тоодан ____________ суффикс авч тогтна.

а) уд-үд

ә) нр

б) с

6. Кемр бәәлһнә нернә өмн то бәәхлә, бәәлһнә нерн ________ тоодан үлднә.

а) олн

ә) нег

А2. Чик хәрүһинь орулҗ бичтн:

1. Мана класст 25 ______________ бәәнә. 2. Хальмг Таңһчд 13 ________

а) сурһульчнр бәәнә.

ә) сурһульч а) райод

ә) район

Ә1. Бәәлһнә нердин олн то тогтаҗ бичтн:

Хөөч – _________________________

Торһа – _________________________

Хөн – _________________________

Дегтр – _________________________

Яман – _________________________

Чолун – _________________________

Арслң – _________________________

Җил – _________________________

Арат – _________________________

Туг – _________________________

Залач – _________________________

Меклә – _________________________

Тоһрун – _________________________

Мис – _________________________

Бичүр – _________________________

А. Чик хәрүһинь орулҗ бичтн:

1. Негдгч багин киисклһнә бәәлһнә нерд ______________ эцүсәр төгснә.

а) эгшг

ә) н

б) олн зүсн хадвр

2. Негдгч багин киисклһнә бәәлһнә нерд олн тоодан ____________ суффикс авч тогтна.

а) с ә) д б) муд-мүд, уд-үд

Ә1. Олн то бүрдәҗ бичтн. Зокалла эс ирлцҗәх үгмүд темдглтн:

Күүкн – ____________ Хун – ______________ Ялмн – ________________

Көвүн – ____________ Яман – _____________ Кедмн – _______________

Чон – ______________ Һасн – ______________ Альмн – _______________

Цан – ______________ Элгн – ______________ Чиндһн – ______________

Зан – ______________ Мөрн – _____________ Хальсн – ______________

Күрн – _____________ Көлгн – _____________ Чолун – _______________

Заһсн – _____________ Зүүдн – _____________ Гилмсн – ______________

Һосн – ______________Һасн – ______________ Тоһстн – _______________

Ә2. Олн тооһин чилгчс бичтн:

1. Үвлин цагт кеер шин унсн цасн деер чон_____ын йовсн мөр үзгднә.

2. Кезәнә мана өвкнр темә____әр көлг кедг бәәсмн.

3. Нигтәр урһсн нуурин хулсн заагт хун______ын дун соңсгдна.

4. Шиндә күүкн эрс деер бәәсн зургт шову______ын бәәдл Һәәхв.

5. Аав хөө______ин туру цеврлв.

6. Селәнә хаалһар олн зүсн маши______ давҗ гүүнә.

7. Зан______ – йир чидлтә аңгуд.

8. Мана теегт зурм______ бәәрлнә.

9. Теегт хөө_____лә хамдан яма_____ идҗ йовна.

10. Көк теңгсәр олн зүсн керм______ усчна.

Б. Зәңгс тогтатн:

1. Бәәнә, хальмг, аавин, хошт, тохма, хөд.

_______________________________________________________________

2. Үвлин, чонмуд, цагт, өлн, болад, бәәрнүр, күүнә, өөрднә.

_______________________________________________________________

3. Болха, цаасдар, олн зүсн, өңгтә, багла, сәәхн, белдв, цецгүд.

_______________________________________________________________

4. Цанмудан, ардан, күүкд, чирсн, ова, өндр, һарв, деер.

_______________________________________________________________

5. Анҗа, ямадас, олн, сәәинь, хамгин, авв, шүүҗ.

_______________________________________________________________

6. Кезәнә, һазрт, хальмгин, шуурһд, ик, бәәсмн, шуурдг.

_______________________________________________________________

7. Аав, шүүгүл, хаяд, һолд, олн зүсн, бәрв, заһсд.

________________________________________________________________

А1. Чик хәрүһинь орулҗ бичтн:

1. 2-гч багин киисклһнә бәәлһнә нерд н бишәс цуг … эцүстә.

а) эгшг

ә) хадвр

2. 2-гч багин киисклһнә бәәлһнә нерд олн тоодан … … чилгчс авч тогтна.

а) с

ә) муд-мүд, уд-үд

б) д

А2. Чик хәрүһинь орулҗ бичтн:

1. Ээҗин өгсн цецн ________________ җирһлд олзта ашан өгв.

а) селвгс ә) селвгүд б) селвгд

2. Мана классин _________________ ноһан ширәр ширдәтә.

а) самбрс ә) самбрмуд б) самбрд

3. Көрәдсн модна ___________________ энд-тенд кевтнә.

а) ишс ә) ишмүд б) ишд

3. Өндр модна _______________ нигт хамтхасар кеерв.

а) ацд ә) ацмуд б) ацс

4. Кесг ________________ заагас Дорҗ хамгин сәәнинь шүүҗ авв.

а) бичүрс ә) бичүрмүд б) бичүрд

Ә1. Үгмүд олн тоод бичтн:

Сандл – ________________ Гер – ________________

Үзүр – ________________ Терз – ________________

Сүл – ________________ Үлгүр – ________________

Хаш – ________________ Тууль – ________________

Туг – ________________ Шүлг – ________________

Һар – ________________ Эрс – ________________

Ә2. Үгмүдин нег то тогтатн:

Малмудла – ___________________ Цагмудар – ________________

Цегмүдин – ___________________ Өврмүдин – ________________

Бүшмүдмүдәр – ___________________ Хәәрцгүдтә – ________________

Ишкдлмүдәр – ___________________ Аратмудас – ________________

Зөгмүдтә – ___________________ Түлкүрмүдәс – ________________

Бичгүдин – ___________________ Чонҗмудур – ________________

Төлгүдт – ___________________ Хурлмудас – ________________

Киилгүдәс – ___________________ Нискмүдәр – ________________

А1. Чик хәрүһинь орулҗ бичтн:

1. 3-гч багин киисклһнә бәәлһнә нерд ______________ эцүстә.

а) хадвр

ә) эгшг

2. 3-гч багин киисклһнә бәәлһнә нерд олн тоодан _____________ чилгч авна.

а) муд-мүд, уд-үд

ә) с

б) д

А2. Чик хәрүһинь орулҗ бичтн:

1. Аавин ширә деер олн зүсн _________________ кевтнә.

а) шаһасмуд ә) шаһас б) шаһад

2. Толһа деегүр түмн __________________ давҗ нисв.

а) керәсмүд ә) керәс б) керәд

3. Заманч ширә деер гилвксн _____________________ тәвв.

а) серәсмүд ә) серәс б) серәд

4. Герин ________________ зузан цасар бүркгдв.

а) орасмуд ә) орас б) орад

5. Зунын теегәр һурьвксн __________________ энд-тенд үзгднә.

а) моһасмуд ә) моһас б) моһад

6. Хаврин цагт __________________ бор зүсәр кеернә.

а) тууласмуд ә) туулас б) туулад

Ә1. Үгмүдин нег то тогтатн:

Шаазһасла – _______________ Торһасин – __________________

Көрәсин – _______________ Мекләсиг – __________________

Һахаста – _______________ Зарасин – __________________

Төгәсәр – _______________ Көрәстә – __________________

Овасар – _______________ Зурасиг – __________________

Ә2. Олн тооһин чилгчс тәвтн:

1. Мана герин хора_____ ик, у, сарул.

2. Адуч мөрдин туру_____ ясна.

3. Эрдмч олн дуһу_____ кеҗ белднә.

4. Анҗа тоо_____ин чик ашлтынь тоолҗ һарһв.

5. Сала_____ заагур хурин усн тогтв.

6. Олимпиадын дииләчнрт олн мөрә______ нерәдгдв.

А1. Чик хәрүһинь орулҗ бичтн:

1. Кү нерәдгч бәәлһнә нерд олн тоодан … суффикс авч тогтна.

а) муд-мүд, уд-үд

ә) нр

б) с

А2. Чик хәрүһинь орулҗ бичтн:

1. Мана багш дару-дарунь ________________ хург давулна.

а) эк-эцкмүдин ә) эк-эцкнрин б) эк-эцксин

2. Мини ____________________ селәнд бәәнә.

а) авһмуд ә) авһнр б) авһс

3. Өлзәтин ________________ эмчәр көдлнә.

а) эгчмүд ә) эгчнр б) эгчс

4. Дорҗад дала ___________________ бәәнә.

а) дүүсмүд ә) дүүнр б) дүд

5. Дөрвдгч классин ___________________ хальмг музей һәәхв.

а) сурһульчс ә) сурһульчнр б) сурһульчд

6. Ээҗ ____________________ бийән үзүлв.

а) эмчст ә) эмчнрт б) эмчмүдт

Ә1. Олн тооһин суффикс тәвҗ бичтн:

Амрлһна өдрлә мадн эгчтәһән хальмгин сойлын эрдмч…ин концерт хәләввидн. Домбч…ин цоксн айст биич… сәәхн бииһән биилв. Көгҗмч…ин өвәрц айс җиңнв. Эн концертд маднд Моңһлын дууч… хамгин икәр таасгдв. Эднә дун өвәрц сәәхн. Моңһл улсин һаңхлзгсн би йир сәәхн. Эднә көгҗм…ин татсн мөрнхуур йир сәәхн дуута.

Ә2. Баг үгмүдиг олн тоод бәәх нег үгәр сольтн:

Малд көдлдг улс – ___________________________

Эцкнрин эк – ___________________________

Кү эмндг улс – ___________________________

Ууһн күүкд – ___________________________

Күүкд дасхдг улс – ___________________________

Ууһн көвүд – ___________________________

Зәңгллһнд көдлдг улс – ___________________________

Дү күүкд, көвүд – ___________________________

Хот кедг улс – ___________________________

Эцкин эгчнр-дүүнр – ___________________________

Маши йовулдг улс – _______________ ____________

Экин эгчнр-дүүнр – ___________________________

Хө хәрүлдг улс – ___________________________

Эцкин ахнр-дүүнр – ___________________________

Тәрә тәрдг улс – ___________________________

Экин ахнр-дүүнр – ___________________________

А1. Чик үгинь орулҗ бичтн:

1. Нерәдгч киискврт бәәх болн ____________________ гисн сурврт хәрү өгчәх бәәлһнә нерд зәңгин һол мөч – нерлгч болна.

а) кенә? юуна?

ә) кен? юн?

б) кениг? юуг?

А2. Чик нерлгчсинь олад, татасар темдглтн:

1. Ач көвүнд аав соньн тууль келҗ өгв.

а) ач көвүнд ә) аав б) тууль

2. Дорҗ ик шүлг чееҗәр дасв.

а) шүлг ә) Дорҗ б) чееҗәр

3. Мис хулһниг нүкнә өөрнь күцв.

а) хулһниг ә) мис б) нүкнә

4. Деер, үүлн заагт һәрд шовун җиврән деләд нисч йовна.

а) үүлн ә) һәрд шовун б) җиврән

5. Ээҗ өрүн эрт үкр саана.

а) өрүн ә) ээҗ б) үкр

6. Кишгделгр күүкн ээҗдән ду дуулҗ өгв.

а) ээҗдән ә) Киштә күүкн б) ду

7. Элстд шин сәәхн бичкдүдин цутхлң тосхгдв.

а) Элстд ә) цутхлң б) бичкдүдин

8. Гөрәсн ик хамрта, хурдн көлтә, холд өсрнә.

а) хамрта ә) гөрәсн б) көлтә

9. Хар мис нохаһас зулад, модн деер һарв.

а) нохаһас ә) мис б) модн

10. Герлә үр күүкнд бичг бичв.

а) бичг ә) Герлә б) үр күүкнд

11. Селәнә көдләчнр малд үвлин хот белднә.

а) селәнә ә) көдләчнр б) хот

12. Анҗа йиртмҗин туск кино хәләхдән дурта.

а) йиртмҗин ә) Анҗа б) кино

А1. Чик үгинь орулҗ бичтн:

1. Киизң киискврмүдин (кенә? юуна? кенд? юунд? кениг? юуг? ю? кенәр? юуһар? кенлә? юунла? кентә? юута? кенәс? юунас? кенүр? юунур?) сурврмудт хәрү өгчәх бәәлһнә нерд зәңгин мөч – _______________ болна.

а) нерлгч

ә) немлт

А2. Сурвр тәвәд, немлтинь олтн, татасар темдглтн:

1. Ээҗ шин саасн үс ширә деер тәвв.

а) ээҗ ә) үс б) ширә

2. Мана класст хөрн сурһульч сууна.

а) сурһульч ә) класст б) хөрн

3. Санл соньн дегтр саңгас авч умшв.

а) Санл ә) дегтр б) саңгас

4. Керә дора цаяхаг үзв.

а) керә ә) цаяхаг б) дора

5. Кеер бәәх өвснд шалз хурна.

а) шалз ә) өвснд б) кеер

6. Үвлин модд цаһан цаңгар бүркгднә.

а) модд ә) цаңгар б) үвлин

7. Һалуна һууҗмулмуд дарунь усчдг дасна.

а) һууҗмулмуд ә) һалуна б) дарунь

8. Хальмгудын шишлң нәәрмүд – Зул, Цаһан сар, Үрс сар.

а) нәр ә) хальмгудын б) Зул, Цаһан сар, Үрс Сар

Ә. Нерлгч болн немлт кергтә ормднь орулҗ бичтн:

1. Улан _____________ өөр бичкдүдин ___________________ бәәнә.

(талвң, герин)

2. Балһсна ___________________ олн _______________________ йовна.

(әмтн, уульнцар)

3. Мана улагч _________________ дала _______________________ өгнә.

(үс, үкр)

4. ______________ __________________ сәәнәр сурна.

(сурһулян, Алдр)

5. __________________ гүүж йовад, _________________ олҗ авна.

(гер, хулһн)

Соңссан чикәр бичлһнә дамшлһн