Ут наст

Көглтин Д.

Дөрвдгч класст ордг Дорҗин Намруг мана уульнцд бәәдг улс цуһар таньна. Өрүһәр цуг әмтн көдлмштән һарчах кемлә, эн хатмл хар көвүн школур йовҗ йовхинь үзәд, цуг мана уульнцихн байртаһар маасхлзҗ:

- Ут наст йовна! Ут наст йовна! – гиҗ цуһар терзүр өөрдҗ бүләкн хәләцәр үдшәнә.

Яһсн төләднь Намруг олн әмтс таассмб?

Нег дәкҗ 60 күрсн эмгн 5-6 күрсн ачтаһан уульнцар деегшән давшхар седҗ йовад, хәрү хальтрад бәәв. Намру көгшн ээҗ ач хойриг үзн, хашаһасн күрз шүүрч авад, теднүр ирв. Намру җим хаалһиг мөсинь чавчад адрутулв. Хаалһд адру һарһхла, күн хальтрдган уурв.

Хунмуд

Л. Н. Толстой

Хунмуд киитн һазрас дулан һазрур нисҗ йовла. Тедн теңгс һатлҗ нисцхәҗ. Өдр сө уга теңгсин усн деегүр, амрлһн угаһар нисҗ. Сарин дундур билә. Дора делгүдән харлҗ бәәх усиг деер нисҗ йовх шовуд сарин герлд йир тодрхаһар үзцхәнә.

Нислһн ут болад муурсн бийнь тедн нисәд йовцхана. Әмтин түрүлҗ наста, чидлтәнь йовцхана. Арднь баһ чидлтәнь болн бичкдүднь нисҗ йовцхана. Әмтин ард нисҗ йовсн бичкн хунын чидлнь чиләд, муурад ирв.

Давҗ нисдг арһ уга болв. Тиигәд тер хун җиврән деләд, уста һазрт ирәд буув. Хун нүдән аняд, толһаһан дал деерән тәвәд унтҗ одна.

Өрин өмн салькн серҗңнәд, теңгсиг улм икәр догднулв. Унтсн хун серхлә, нарн улаһад, һарч йовснь үзгдв.

Хун махмудан тинилһәд, җиврән теңгсин уснд сәвҗ сергәһәд, нисәд йовҗ одв.

Соңссан бичлһнә дамшлт

Мини төрскн

Би Хальмг Таңһчд бәәнәв. Эн мини төрскн. Мана таңһчин һазр – у, өргн тег. Уулмуд болн ө-шуһу модд уга.

Мана һазрин бәәдл олн зүсн. Зәрм һазрар өндр биш өөдмс бәәнә. Эдниг толһа гиҗ нерәднә. Сала болн хотхр һазрмуд бәәнә.

Хаврт сала болн хотхрмуд хәәлсн усар дүүрнә. Эн усна нилчәр хотхрмудар нигт өвсн урһна. Нигт өвстә ормсиг царң гиҗ нерәднә. Энд-тенд көкрсн царңгудт олн зүсн цецгүд шавшҗ нәәхлнә. Иим ормс теегин кеерүл болна.

Йөрәл

Йөрәл – урн амн үгин нег темдгтә әңгнь болна. Йөрәл янзлгч сәәхн үгмүдәр кеерүлҗ келгдсн үгмүд.

Мана өвкнр оньдин цагт бурхнд шүтҗ йовсн улс. Тегәд эдн ямаран чигн цагт зальврад, бүрн-бүтн, сән-сәәхн җирһл олн деедсәс сурҗ йовсмн. Тиим нег авъяс – хотын дееҗд йөрәл тәвлһн. Йөрәлин утхнь – сән-сәәхн җирһл дурдлһн.

Йөрәлмүд нәәрт болн гиичллһнд тәвнә. Урднь йөрәл нурһлҗ медәтә, көгшн улс келҗ йовсмн.

Зөрмг дәәч

Мини үй ах Цаһан Нуурин школд сурна. Эн школ зөрмг баатр Николай Мартынович Санджировин нер зүүнә. Алдр Төрскнә дәәнд Санджиров экнәснь авн сүл күртлнь гилтә орлцв. Днепр һол һатллһнд ах лейтенант Санджиров өөрән хойр салдста, хортна пулемётин халһн күчтә болв чигн, берк чинртә даалһвр күцәв. Днеприн барун эргиг эзлхд, энүнә һурвн оңһц кесг дәкҗ цергчнриг, зер-зевиг һол һатлһҗ зөөв. Немшин деермчнрлә кесн ноолданд зөргтә, баатр керг күцәснднь үр Санджиров правительствин ах ачллһ – Советск Союзин Герой нер зүүв.