2.Мамандандырылған туристік ұйымдар. Дтұ мақсаты, міндеттері.

Халықаралық нарықта әлемдік туризм мәселелерімен айналысатын бірлестік құрудың ең алғашқы қадамдары, бұл 1925 жылы құрылған Туризмді дамытудың ресми ассоциацияларының халықралық конгресі болып табылады.1927 жылы Ресми туристік ұйымдардың халықаралық конгресі құрылды, ал 1930 жылы Ұйымдар мен туризмді дамытудың халықаралық кеңесі (МСОПТ) құрылды.

Үнемі дамып, жетіліп отырған халықаралық туризм әлемдік туризмді басқаратын анағұрлым жетілген ұйымдық құрылымды талап етті,сондықтан 1947 жылы аталған үш ұйым реформаға ұшырап,олардың түп негізінде Париж қаласында ресми туристік ұйымдардың халықаралық кеңесі (МСОТО) құрылды. Бұл халықаралық мамандандырылған арнайы ұйым болып табылады.Оның мүшелері болып 116 елдің үкіметтік ұйымдар да,үкіметтік емес ұйымдары да табылады.

1969 жылы БҰҰ ның Бас асамблеясының резолюциясы бойынша МСОТО үкіметтік емес ұйымы Үкіметаралық Дүниежүзілік туристік ұйым болып қайта құрылды. Бұл жағдай қоғамның халықаралық туризмнің тек экономикалық қана емес, саяси маңызын да мойындағанының белгісі болды.

ДТҰ-ның заңдық құрылуы 28 қыркүйек 1970 жылы. РТҰХК-ның Бас Ассамблеясының Дүниежүзілік Туристік Ұйымның жарғысы жобасын қолдау туралы шұғыл сессиясында резолюция қабылдау жолымен рәсімделді. Ол 1975 жылдың 2 қаңтарына 51 елмен ратификацияланғаннан соң күшіне енді.

ДТҰ-арнайы құзіретті халықаралық ұйым,ол өзінің жарғысының 1-бабына байланысты үкіметаралық сипаттағы ұйым категориясына жатады.

ДТҰ-ға 100-ден аса ел мүше.Шын мәнісінде, ДТҰ-туризм саласындағы жалғыз арнайы халықаралық үкіметтік ұйым болып табылады.

ДТҰ-ның басты мақсаты-экономикалық дамуға, халықаралық бірлестікке, бейбітшілікке, прогресске, жалпыұлттық сыйластыққа және ұлтына,нәсіліне, жынысына, тіліне, дініне қарамастан адамдардың құқықтары мен бостандықтарының сақталуына үлес қосу үшін жалпы туризм дамуын қолдау.

ДТҰ-ның міндеттері:

-бұл ұйымның мүше-елдеріне көмек көрсету ;

-зерттеушілік қызмет, яғни: әлемдік туризмді, туристік нарықты, мекемелерді, туризмді дамыту мен жоспарлауды зерттеу;

-статистикалық мәліметтермен қамтамасыз ету;

-елдермен жүргізілетін саясаттыоңтайландыру;

-туризмнің экономикаға жақсы әсер етуін максималды жақсартуды мақсат ететін елдерге көмек көрсету;

-туризм саласындағы білім беруді қолдау және туризм қызметкерлерінің біліктілігін көтеру;

ДТҰ-ның жарғысы жаңа ұйымның мақсаттарын, міндеттерін сипатын, тапсырмаларын, ұйымдық құрылымын және функцияларын бекітті. Ол ашық жарғы болып табылады және қатысушылардың 3 категориясын көздейді: нақты мүшелер, ассоциацияланған мүшелер және бизнес-кеңес мүшелері.

Нақты мүшелер статусына барлық егеменді елдер қол жеткізе алады (Қазіргі кезде ДТҰ-да 130 аса нақты мүшелері бар). Ассоциацияланған мүше статусына өзінің сыртқы қатынастарын жүргізуге жауапты емес барлық территориялар қол жеткізе алады. (Қазіргі кезде олардың саны 7,мысалы Мадейра аралы, Пуэрто-Рико және т.б.). Бизнес-кеңес мүшесі статусына барлық халықаралық ұйымдар да, туризмде өз қызығушылықтары бар барлық үкіметтік емес ұйымдарда, сондай-ақ коммерциялық ұйымдар, ассоциациялар мүше бола алады.

ДТҰ-ның қызметіне үнемі бақылаушы-Ватикан.ДТҰ-ның жарғысы басқарушы органдарды анықтайды, олар: Бас Асамблея, Атқарушы кеңес және Секретариат.

Бас Асамблея-ДТҰ-ның ең жоғарғы органы, ол нақты мүше елдердің атынан өкілдік ететін делегаттардан тұрады. Бас Асамблея Европа, Африка, Америка, Оңтүстік Азия, Таяу Шығыс, Шығыс Азия және Тынық мұхиты үшін 6 аймақтық комиссия құрды.

Бас Асамблеяның жұмысының сипаты сессиялық,

-кезекті сессия 2 жылда 1 рет өткізіледі;

-шұғыл сессиялар қажет болған жағдайда шақыртылады;

Асамблеяның мынандай құқықтары бар:

-ұйымға жаңа мүшелер қабылдау туралы сұрақтарды шешу;

-мүшелікке қабылдауды және мүшеліктен шығаруды тоқтату;

-регламент пен құжаттық ережелерді бекіту;

-өзінің қызметінің жалпы бағыттарын айқындау;

-ДТҰ-ның құзіретіне жататын кез-келген сұрақ бойынша халықаралық келісімдерін қорытындыларын дайындау.

Атқарушы кеңес Асамблеяда таңдалған, 20-30 елді,яғни кеңес мүшелерін біріктіреді. Олар жылына 2 рет жиналып Бас Асамблея қабылдаған резалюцияларды орындауға қажетті шараларды дайындайды, ұйымның бюджетін атқарады және бақылайды. Кеңес мүшелерінің өкілдік ету мерзімі – 4 жыл.

ДТҰ-ның қызметінде, Мадрид қаласында орналасқан ДТҰ-ның Секретариаты маңызды роль атқарады. Ол бас секретарь мен 85 халықаралық өкілдерден тұрады. Секретариат басшысы ұйымның қызметін басқарады, мүше-елдердің үкіметтерімен қарым-қатынас бағдарламасын көрсетеді, кеңестің шоттарын басқарады, жыл сайын Біріккен Ұлттар Ұйымы мойындаған халықаралық туризмнің ресми статистикасын жариялайды.