14. Судын ластану индексін пайдаланып (сли), ауыз су сапасын бағалауды түсіндіріңіз.

Ауыз суы су көзіне, өңдеу әдісіне, су құбыр жүйесінің конструктивті ерекшеліктеріне қарамастан гигиеналық талаптарға жауап беру керек. Олар: эпидемиологиялық және паразитарлық жағынан қауіпсіз, химиялық құралы жағынан зиянсыз және жағымды органолептикалық қасиеттері болуы керек.

Бұл талаптар судың сапасының көрсеткіштері орнатылған нормативтерге сай келген кезде орындалады. Олар микробиологиялық, паразитологиялық, токсиклогиялық, органолептикалық көрсеткіштерге (сонымен қатар судың органолептикалық қасиеттеріне әсері бойынша нормаланатын ПДК компоненттер) және радиоактивті ластану көрсеткіштеріне байланысты нормативтерден тұрады

Токсикологиялық көрсеткіштер. Ауыз суының химиялық құрамының зиянсыздық көрсеткіштері келесі заттар нормасынан тұрады: - табиғи суларда кездесетін; - суға, оны өңдеу кезінде реагенттер ретінде қосылатын; - су көздерінің өндірістік және ауылшаруашылық ластануы нәтижесінде пайда болатын заттар.

Микробиологиялық (бактермологиялық) көрсеткіштер.

Коли-индекс- зерттелетін судың көлем бірлігіндегі ішек таяқшасының саны. Коли- индексті суды мембрандық ультрасүзгіштер өткізіп, кейін сүзгішті тығыз қоректік ортаға орналастырып, термостатта инкубациялау арқылы анықтайды. Өскен колонияларды бояп санайды. Коли- титр – бұл материалдық (суды) ең болмағанда бір ішек таяқшасы табылатын ең аз мөлшері. Ауыз суының микробтық суы 100-ден, Коли – индекс 3-тен, Коли – титр 300-ден аспауы керек. судын ластану индексі бес-алты көрсеткіштен тұрады, олар гидрохимиялық (оларға жататындар ыдыраған оттегінің концентрациясы, рН сутегі көрсеткіші, оттегін биологиялық тутыну – ОБТ 5 – БПК5) болуға міндетті көрсеркіштер.

Ауыз судың рН-ы 6,5-8,5 деңгейінен аспауы керек.

ОБТ-бұл судағы барлық органикалық заттардың аэробты жағдайда суда жүретін биологиялық үрдістердің нәтижесінде қышқылдануына жұмсалатын оттегінің мөлшері. ОБТ-да зерттелетін судағы оттегінің мөлшерінің азаюына қарай анықтайды(1л су 5 немесе 20 инкубация тәулігіне есебінен).

СЛИ анықтау ластаушы заттын мүмкін болатын концентрациясы мөлшерінен қанша есе артық мөлшерде екенін көрсететін көрсеркішке негізделеді.

_n

∑ C ij / ШРКi

_i=1

СЛИ j = -------------------

N

СЛИ j - j тобының су ластану индексі;

C i - j тобының ингредиент концентрациясы мг/л;

ШРКi - мүмкін болатын концентрация мөлшері, C i , мг/л сай келуі керек.

N - j тобының ингредиент саны

Ауызсуға қойылатын талаптардың бірі — судың ластану индексі.

Судың ластану индексінің сипаттамасы (СЛИ)

Сапа класы	Жерүсті сулары сапасының сипаттамасы	СЛИ шамасы
1 2 3 4 5 6 7	өте таза таза мөлшерлі ластанған ластанған лас өте лас төтенше лас	< 0,3 0,3 тен 1,0 ге дейін 1,0 ден 2,5 ке дейін 2,5 нан 4,0 ке дейін 4,0 тен 6,0 ға дейін 6,0 дан 10,0 ға дейін >10,0