6. Талдушылардың түрлері, олардың жалпы және жеке сипаттамалары.

7. Еңбектің псикологиялық сипаттамалары және адамның психологиялық үилесімділігі.

Психология – адамның өміріндегі жануарлардың мінезіндегі шынайы процестерді зерттеп оқытатын ғылым.

Еңбек психологиясы – еңбектің психологиялық жақтарын зерттейтін психология ғылымының саласы. Бұл сала Х1Х-ХХ ғасырларда пайда болды көптеген жұмыстарды ғылыми негізде жүргіздің арқасында. Сонымен қатар жұмысшыларды касіби сұрыптап, бағыттау аясында. Еңбектегі қажуға, шаршауға күресу және бақысыз жайларды болдырмау үшін. Еңбек психологиясы еңбек физиологиясымен инженерлік психологиямен, эргономикамен, техникалық эстетикамен тығыз байланыста дамуда.

Адамдардың еңбектегі мінез құлықтарының жалпы тәртібі осы критерилердің ерекшеліктері дұрыс емес әрекетінде қателесуінде болады ол екіге бөлінеді: қателесу және тәртіп бұзу болып.

Қателесу іс-әрекеті ол адам объективті не болмаса субъективті факторларға байланысты іс әрекет жасағанда. Мысалы: төменгі дәрежедегі білмділігі, белгілі жұмысқа моральдық табиғй-(физикалық) сапасының жетіспеуі.

Тәртіп бұзу бұл дұрыс емес әрекет, жұмыскердің әдейлеп болмаса салақтығынан болған жағдай.

Жұмыскерлерді қателесуге әкелетін себептер мыналар:

1. Информация қабылдау кезіндегі жетіспеушіліктер,(Шу, жарықтың төмен болуы, шаң)

2. Информацияны қабылдаудағы жетіспеушілік (сигналдардың даусы төмен болуы, Сигналдардың дауысының жоғары болып адамды қажытуы)

3. Информацияның шектен тіс көп түсіп адамды дезорганизациалауы.

4. Информацияның жетіспеуі. Соның салдарынан дұрыс шешім қабылдаудың болмауы.

5. Берілген информацияның дұрыс болмауынан адамның психофизиологиялық мүмкіндігіне сәйкес келмеуі.

6. Жұмыс әрекеттерінің жылдамдығы мен дәлдігінің төмендігінен орындалып жатқан жұмыстың жағдайының өзгеруіне сәйкес болмауы.

7. Назарсыздылық (невнимательность)

8. Памяттың жетіспеуі.

8. Жеке тұлғаның және ұжымның психологиясы.

Жұмысшыларды касіби сұры Еңбек қорғауды басқару жүиесінің психофизиологиялық негіздері.

9. Психофизиологиялық факторлардың еңбек қорғаудағы рөлі.

Физиология – грек. Physis – табиғат, logos – ғылым, медико-биологиялық ғалым. Ол организімнің тіршілік болмысын, яғни оның ағза, ұлпаларымен клеткаларының тіршілік қызметін түрлі жағдайда зерттейтін, (тәжрибе арқылы зерттелетін) ғылым саласы. Физиология – организм қызметтерінің дамуын, баяулауын және бір түрден екінші түрге өтуі мен бір біріне қатнасын зерттейді.

Психофизиологиялық факторлар олар организімнің психофизиологиялық рецепторлармен қабылданылатын ортаның әсері. Оларға жатады: көру, есту, иіс, дәм, нәзіктік, ыстық, суық, дене қалпын және ауырғанды сезетін ағзалардың рецепторлары.

Психогальваникалық рефлекс – вегетативтік нерв жүйесінің организмдегі ағзалардың рефлекторларының жолы мен қызметінің өзгеру әсерін зерттеуде қолданылады. Мысалы адамның көңіл-күиін (эмоциясын) өзгерту арқылы түрлі ағзалардың қызметін симпатикалық не парасимпатикалық нерв жолымен басқарып өзгертуге болады.

Психофизиологиялық факторлар:

5. Табигый (Физически) статикалық, динамикалық қозғалу мұшелеріне күштің түсуі (аур жүктерді көтеру тасмалдау, дененің қолайсыз жағдайда болуы, теріге, буынға, бұлшық етке, сүйекке ұзақ қысымның әсері).

6. Физиологиялық қозғалу белсенділігінің жетіспеуі.

7. Физиологиялық артық жұмыс салдарынан болатын денедегі факторлар (қан айналуы, тыныс алу, дыбыс шығару органдарында).

8. Нервтік-психикалых артық жұмыс салдары: ақыл-ойға артық күш жұмсау, эмоционалдық күшеніп артық жұмыс жасау, анализаторлардың мөлшерден тыс жұмысы, еңбектің монтондылығы.