58. Инфляция әлеуметтік-экономикалық процесс ретінде

Инфляцияның ішкі және сыртқы факт айыра білу қаж Ішкі ф арасында ақшаға жатпайтын ж ақшалай монетарлық ф бөлуге б АҚ жатпайтын –шаруашылық сәйкестіктің бұзылуы ,эк циклдық дамуы,өндірістің монопализациялануы,инвестициялардың теңгерімсіздігі,әлеуметтік саяси сипаттағы ерекше жағдайлар және басқалары.Ақ ф мем қарж дағдар үш бюджет тапшылығы,мем борыштың өсуі,ақ эмиссияы несие жүй кеғеюі ақ айнал жылдамд артуы нәтиж несие құралд өсуі жә басқалары жатады Инфляцияның іс –әрек қарж проблем байланыстырып отыру қажет ,өйткені инф құбылысы мынандай қарж факторл тәуелді –белгілі бір салық нысандары мен әдістерін қолдану инф сипаттағы шараларды мем бюджет арқылы қарж ауқымы –мем бюд тапшылығын жабудығ әдістері мем берешектерін көлемі .Нарықтық экон кезінде қаржы инфл процеске бірғатар факт арқылы айтарлықтай әсер етеді инф тенденциялардв күшейтеді

1 факт –мем шығыст өсуі ,бұл ерекше төлей алушылық сұранымының артуына жеткізеді ,тікелей баға белгілеуге әсер етеді .Тауарлар мен қызм бағаның көтер байланысты ақшаның құнсыздануы бюдж шығ көбеюіне соқтырады ,ал оның кірістері ен алдымен салык түсімдері қажеттіліктен артта қалып қояды.Бұл сөзсіз болатын ұзақ уакытка созылган тапшылыкка ұрындырады.

2 фак- табыска салынатын салыктын көбеюі .Салыктын едәуір бөлігі баға механизмң арқылы тұтынушыға ауысады нарықтағы бағаның көтерілуің басты себебі болады.

3 фак-бюджеттің ұзақ уақытты тапшылықтары өндірістік емес бағаның шығын неғұрлым өсуімен байланысты.Инфляция қаржы қатынастарын да өзгерістерге ұшыратады 1ден ,инф тауарлар мен қызмет бағаның өсуі салдарынан мем шығыст өсуімен жандандырады.2ден,инф қаржы ресурстарын құнсыздандырады жәнесалық түсімдерін арттырудын қажетт тудырады 3ден-инфл процесс мем ерешег проблемаларын шиеленістіреді Төмен инфл немесе оның болмауы ұлттық шарашыл түрлі денгей қарж көрсет жақсартатыны туралы ұқсас жағдайдақаржы қатын оң бағыттылығы инф деңгейін төмендетеді.

Инф процестің қуаттылығын бағалауды инф турл мын критерийлер бойынша ажыратылады бағалар өсу қарқыны бойынша ,баяу-баға жылына 10 пайыз өскенде аөша номиналдық ққны сақталады кәсіпкерлік тәуекел болмайды ,өршімелі- баға 100 пайыз шегінде өскенде ақшаның затталынуына өседі ,гиперинфляция –баға жүздеген пайызға өскенде баға мен табыстардың арасындығы алшақтық ұлғыя бастайды .Бағалар өсуінің теңгерңмдңлңк нәтижесі бойынша ,теңдестірілген және теңгестірілмеген инфляция теңдестірілген инф кезінде әртүрлі тауарлардың баіасы бір біріне қатысты өзгерусіз қалады,тенмеген – ара қатынасы он бойы өзгеріп отырады әртүрлә уйлесімде,болжаулық дәрежесіне қарай –күтілген ,болжалды және күтілмеген ,-шығу немесе пайда болу орнына қарай ,-импортталынған және экспортталынған,-дамудың әркелкілігімен сипатталынатын сатылы,баға шамалы өскен немесе өзгерусіз қалған ,бірқатар тауар тапшылығы кушейген кездегі тұқыртылған инф ажыратады

58. Артық резервтер ақшаның комммерциялық банктер үшін маңызын анықтау

Жариялы экономика мен көп валюталы ақша жүйесінде коммерциялық банктердің орталық банк қамтамасыз ететін басы артық ақша резервтерінен де басқа, жаңа депозиттердің неше түрлі кең спектрлерін құруға мүмкіндіктері мол. Еліміздің банктеріне қазіргі жағдайда дәл осы сипат тән болып тұр. Ақша ресурстарын тарту үшін сыртқы және ішкі ақша рыноктарының көптеген сегменттерінің пайда болуы коммерциялық банктерді ҚР Ұлттық банктің резервтік жүйесінен мүлдем тәуелсіз болуына жол ашып отыр. Бұдан шығатын қорытынды – Қазақстанның коммерциялық банктерінде өздерінің несиелік экспансиясын қамтамасыз ету үшін тұрақты түрде басы артық ақша резервтерінің болуын ҚР Ұлттық банкі қамтамасыз етіп отырған жоқ. Олар оны ішкі және сыртқы ақша рыногы арқылы тартып отыр. Осылай коммерциялық банктердің орталық резервтік ақшаның және ҚР Ұлттық банктің эмиссиялық бастамасының қатысуынсыз, өз бетінше корпоративтік ақша жасай алу қабілеті ақша ұсынысы артуының негізгі факторы болып шығады.

Коммерциялық банктерде  жаңа депозиттердің құрылу процесі  Ұлттық банктің резервтік ақшасы арқылы бақылауды әлсіретті. Сөйтіп, жалғыз эмиссиялық институт және ақша массасы айналымын реттейтін монетарлық орган болып есептелетін Ұлттық банк қолындағы құзырын жүргізе алмай, қалды. Яғни қазіргі кезде резервтік ақша Ұлттық банктің белсенді ұстанымы арқылы айналымға шығып жатқан жоқ, керісінше, коммерциялық банктер Ұлттық банкті ақша резервімен қамтамасыз етіп жатыр. Эмиссиялық белсенділікті коммерциялық банктер қолына алып алған.