44.Қостанай облысының табиғи ресурстарының ерекшеліктерін айтып, олардың экологиялық кадастрын құрастыру жолдарын көрсетіңіз.

Қостанай облысы Солтүстік Қазақстанда орналасқан, 1936 жылы құрылған. Облыс республиканың 4 басқа облыстарымен шекараласуда (Ақтөбе, Қарағанды, Ақмола және СҚО) және Ресей Федерациясының 3 облысымен (Орынбор, Челябі,Корған). Облыс орталығы – Қостанай қаласы, 1979 жылы құрылған, Тобыл өзені жағасында орналасқан.

Қостанай облысының табиғи ресурстарының ерекшеліктері. Қостанай облысы табиғатының сан алуандығымен, табиғатының көркемдігімен, жануарлар мен өсімдіктер дүниесінің үлкен құрамдастық бөліктерінің алуан түрлі болып келуімен ерекшеленеді. Облыстың аумағы салыстырмалы алғанда тегіс рельефті. Солтүстік батыс бөлігі – сібірдің ойпатты жері, оңтүстік шығысы - шетін орынға ие болады, оңтүстігінде үстірт Торғай орналасады; облыс батысында — бұйра жазық үстіртпен оралдың ар жағындағыны, ал оңтүстіктік - батыста Сарыарқа қырқалары. Өкпек континенттік климат және аса қуаң. Қысы ұзаққа созылады, аязды, күшті желді және қарлы боранды, жазы ыстық әрі құрғақ жаз. Жауын-шашынның жылдық түсімі облыс солтүстігінде 250-300 мм және оңтүстігінде 240-280 мм. Даму кезеңі дәуір 150–175 тәулік солтүстікте және 180 тәулік оңтүстікте.

Облыс кенге және ормандарға бай.

Қостанай облысының экологиялық кадастрын құрастырудың ерекшеліктері.

1)Қостанаай облысының табиғи ресурстарына байланысты ақпараттарды жүйелеп, өңдеп, кадастр жұмыстарын жүргізу;

2)Қостанай оюлыссының кадастырн құруда ондағы табиғи ресурстарға байланысты құжаттарды рәсімдеп, табиғи ресурстарын бағалау;

3)Қостанай облысының кадастр жүргізуге байланысты қолданылатын экологиялық жағдайларын бағалау.

45-есеп Топырақгумус мөлшері А қабатында – 6,5 В қабатында 3,2 А қабатының қалыңдығы – 24 см,көлемдік салмағы – 1,18г/см, В қабаты -36 см, көлемдік салмағы – 1,36 г/см, гумустың 1 га қорын есептеп шығарыңыз.

S=а v h зат қорын есептеу формуласы

А - 6,5%*1,18*24см=184,08

В - 3,2% * 36см * 1,36 г/см³ = 156,672

46) Ауыр құмбалшықты қара топырақтың (эталонды топырақ) А+В қабатының қалындығы 76 см, ондағы гумус қоры 234 т/га күңгірт қара топырақтың бонитет балдарын анықтаңыз, егерде оның А+В қабатының қалындығы 57 см ондағы гумус қоры 165 т/га болса

Жауабы: Гаврюлюк формасы бойынша

Б =Б( а÷в×100) + Б_г(а÷в×100) ÷2

Эталон ретінде қара топырақ А+В=76

Гумус қоры 165

Б₁(а+в)=57/76*100=75

Б₂(а+в)=165/234*100=70

Б_{(бонитет)}=75+70/2=72,5

47.Топырақ бонитировкасын жүргізу үшін негізгі қажетті топырақ көрсеткіштерін пайдаланып, мысалдар келтіріп, балл бонитеттерін есептеңіз.

Топырақтың балл бонитеті – топырақ сапасының табиғи дене және өндіріс заты ретінде бағалайтын салыстырмалы әдістер мен принциптерді анықтайтын пән. 1951 жылы Н.М.Сибирцевтің топырақ бонитировкасына берген анықтамасы: «Топырақ бонитировкасы – өсімдіктер мекені ретінде қарастырылатын топырақтың табиғи түрлерінің салыстырмалы қасиеттері жайындағы ілім»

Топырақ бонитровкасын жүргізу үшін топырақтың мынадай көрсеткіштері қажет:

1)статистикалық өңдеуге қажетті топырақтың сапасы мен қасиетін анықтау;

2)топырақтың құнарлылылқ көрсеткіштерін бағалау;

3)топырақ жамылғысы және ауыл шаруашылығы дақылдарының көп жылғы өнімділігі туралы мәліметтер.

Топырақтың балл бонитетін есептеуге В.В.Докучаев пен Н.П.Горшениннің қосқан үлесі мол.

Топырақтың балл бонитетін есептеу мына формула арқылы анықталады:

Б=3_Ф/3_ЭТ*100 мұндағы 3_Ф- - топырақтағы гумустың қоры, 3эт – эталон топырақтың қоры.ырып топырақтың балл бонитетін есептеуге болады. Мысалы, қара топырақтың балл бонитетін есептейтін болсақ: Берілгені: жалпы топырақтағы гумустың қоры 234т/га, ал эталон топырақтың қоы – 255т/га. Топырақтың балл бонитетін есептеу. Шешуі Б=234/255*100=91,7%. Топыраққа қойылған мұндай бағалау оның өте құнарлы екендігінің дәлелі.